Sahih al-Bukhari, hadith 4072
Isinalaysay ni Wahshi ibn Harb. Tekstong Arabic na may sariling salin at paliwanag.
Isinalaysay ni Wahshi ibn Harb
Itinuturing na mapagkakatiwalaan sa kabuuan ang Sahih al-Bukhari.
Ang salaysay
حَدَّثَنِي أَبُو جَعْفَرٍ، مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا حُجَيْنُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْفَضْلِ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ عَمْرِو بْنِ أُمَيَّةَ الضَّمْرِيِّ، قَالَ خَرَجْتُ مَعَ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَدِيِّ بْنِ الْخِيَارِ، فَلَمَّا قَدِمْنَا حِمْصَ قَالَ لِي عُبَيْدُ اللَّهِ هَلْ لَكَ فِي وَحْشِيٍّ نَسْأَلُهُ عَنْ قَتْلِ حَمْزَةَ قُلْتُ نَعَمْ. وَكَانَ وَحْشِيٌّ يَسْكُنُ حِمْصَ فَسَأَلْنَا عَنْهُ فَقِيلَ لَنَا هُوَ ذَاكَ فِي ظِلِّ قَصْرِهِ، كَأَنَّهُ حَمِيتٌ. قَالَ فَجِئْنَا حَتَّى وَقَفْنَا عَلَيْهِ بِيَسِيرٍ، فَسَلَّمْنَا، فَرَدَّ السَّلاَمَ، قَالَ وَعُبَيْدُ اللَّهِ مُعْتَجِرٌ بِعِمَامَتِهِ، مَا يَرَى وَحْشِيٌّ إِلاَّ عَيْنَيْهِ وَرِجْلَيْهِ، فَقَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ يَا وَحْشِيُّ أَتَعْرِفُنِي قَالَ فَنَظَرَ إِلَيْهِ ثُمَّ قَالَ لاَ وَاللَّهِ إِلاَّ أَنِّي أَعْلَمُ أَنَّ عَدِيَّ بْنَ الْخِيَارِ تَزَوَّجَ امْرَأَةً يُقَالُ لَهَا أُمُّ قِتَالٍ بِنْتُ أَبِي الْعِيصِ، فَوَلَدَتْ لَهُ غُلاَمًا بِمَكَّةَ، فَكُنْتُ أَسْتَرْضِعُ لَهُ، فَحَمَلْتُ ذَلِكَ الْغُلاَمَ مَعَ أُمِّهِ، فَنَاوَلْتُهَا إِيَّاهُ، فَلَكَأَنِّي نَظَرْتُ إِلَى قَدَمَيْكَ. قَالَ فَكَشَفَ عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ وَجْهِهِ ثُمَّ قَالَ أَلاَ تُخْبِرُنَا بِقَتْلِ حَمْزَةَ قَالَ نَعَمْ، إِنَّ حَمْزَةَ قَتَلَ طُعَيْمَةَ بْنَ عَدِيِّ بْنِ الْخِيَارِ بِبَدْرٍ، فَقَالَ لِي مَوْلاَىَ جُبَيْرُ بْنُ مُطْعِمٍ إِنْ قَتَلْتَ حَمْزَةَ بِعَمِّي فَأَنْتَ حُرٌّ، قَالَ فَلَمَّا أَنْ خَرَجَ النَّاسُ عَامَ عَيْنَيْنِ ـ وَعَيْنَيْنِ جَبَلٌ بِحِيَالِ أُحُدٍ، بَيْنَهُ وَبَيْنَهُ وَادٍ ـ خَرَجْتُ مَعَ النَّاسِ إِلَى الْقِتَالِ، فَلَمَّا اصْطَفُّوا لِلْقِتَالِ خَرَجَ سِبَاعٌ فَقَالَ هَلْ مِنْ مُبَارِزٍ قَالَ فَخَرَجَ إِلَيْهِ حَمْزَةُ بْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَقَالَ يَا سِبَاعُ يَا ابْنَ أُمِّ أَنْمَارٍ مُقَطِّعَةِ الْبُظُورِ، أَتُحَادُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ صلى الله عليه وسلم قَالَ ثُمَّ شَدَّ عَلَيْهِ فَكَانَ كَأَمْسِ الذَّاهِبِ ـ قَالَ ـ وَكَمَنْتُ لِحَمْزَةَ تَحْتَ صَخْرَةٍ فَلَمَّا دَنَا مِنِّي رَمَيْتُهُ بِحَرْبَتِي، فَأَضَعُهَا فِي ثُنَّتِهِ حَتَّى خَرَجَتْ مِنْ بَيْنِ وَرِكَيْهِ ـ قَالَ ـ فَكَانَ ذَاكَ الْعَهْدَ بِهِ، فَلَمَّا رَجَعَ النَّاسُ رَجَعْتُ مَعَهُمْ فَأَقَمْتُ بِمَكَّةَ، حَتَّى فَشَا فِيهَا الإِسْلاَمُ، ثُمَّ خَرَجْتُ إِلَى الطَّائِفِ، فَأَرْسَلُوا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَسُولاً، فَقِيلَ لِي إِنَّهُ لاَ يَهِيجُ الرُّسُلَ ـ قَالَ ـ فَخَرَجْتُ مَعَهُمْ حَتَّى قَدِمْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا رَآنِي قَالَ " آنْتَ وَحْشِيٌّ ". قُلْتُ نَعَمْ. قَالَ " أَنْتَ قَتَلْتَ حَمْزَةَ ". قُلْتُ قَدْ كَانَ مِنَ الأَمْرِ مَا بَلَغَكَ. قَالَ " فَهَلْ تَسْتَطِيعُ أَنْ تُغَيِّبَ وَجْهَكَ عَنِّي ". قَالَ فَخَرَجْتُ، فَلَمَّا قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَخَرَجَ مُسَيْلِمَةُ الْكَذَّابُ قُلْتُ لأَخْرُجَنَّ إِلَى مُسَيْلِمَةَ لَعَلِّي أَقْتُلُهُ فَأُكَافِئَ بِهِ حَمْزَةَ ـ قَالَ ـ فَخَرَجْتُ مَعَ النَّاسِ، فَكَانَ مِنْ أَمْرِهِ مَا كَانَ ـ قَالَ ـ فَإِذَا رَجُلٌ قَائِمٌ فِي ثَلْمَةِ جِدَارٍ، كَأَنَّهُ جَمَلٌ أَوْرَقُ ثَائِرُ الرَّأْسِ ـ قَالَ ـ فَرَمَيْتُهُ بِحَرْبَتِي، فَأَضَعُهَا بَيْنَ ثَدْيَيْهِ حَتَّى خَرَجَتْ مِنْ بَيْنِ كَتِفَيْهِ ـ قَالَ ـ وَوَثَبَ إِلَيْهِ رَجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ، فَضَرَبَهُ بِالسَّيْفِ عَلَى هَامَتِهِ. قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْفَضْلِ فَأَخْبَرَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ يَسَارٍ أَنَّهُ سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ يَقُولُ فَقَالَتْ جَارِيَةٌ عَلَى ظَهْرِ بَيْتٍ وَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ، قَتَلَهُ الْعَبْدُ الأَسْوَدُ.
Ikinuwento ni Ja'far bin 'Amr bin Umaiya Ad-Damri: Lumabas ako kasama si 'Ubaidullah bin 'Adi bin Al-Khiyar. Nang makarating kami sa Hims, sinabi sa akin ni 'Ubaidullah,
"Gusto mo bang puntahan natin si Wahshi upang tanungin siya tungkol sa pagpatay kay Hamza?" Sumagot ako, "Oo." Nakatira noon si Wahshi sa Hims. Nagtanong kami tungkol sa kanya at may nagsabi sa amin, "Nariyan siya sa lilim ng kanyang palasyo, tila isang supot na puno ng tubig." Kaya nilapitan namin siya, at nang malapit na kami, bumati kami at binati niya rin kami. Nakatalikop ang mukha ni 'Ubaidullah ng kanyang turban kaya't tanging mga mata at paa lamang niya ang nakikita ni Wahshi. Sinabi ni 'Ubaidullah, "O Wahshi! Kilala mo ba ako?" Tumingin siya rito at sumagot, "Hindi, sa Allah! Ngunit alam kong si 'Adi bin Al-Khiyar ay nag-asawa ng isang babaeng nagngangalang Um Qital binti Abi Al-'Is, at ipinanganak niya ang isang sanggol na lalaki sa Makkah. Ako ang naghanap ng suso para sa batang iyon. Minsan, dinala ko ang batang iyon kasama ang kanyang ina at ibinigay ko ito sa kanya, at tila ang iyong mga paa ay kamukha ng mga paa ng batang iyon." Pagkatapos ay inalis ni 'Ubaidullah ang takip sa kanyang mukha at sinabi, "Maaari mo bang ikwento sa amin ang tungkol sa pagpatay kay Hamza?" Sumagot si Wahshi, "Oo, pinatay ni Hamza si Tu'aima bin 'Adi bin Al-Khiyar sa Badr, kaya't sinabi sa akin ng aking panginoong si Jubair bin Mut'im, 'Kung papatayin mo si Hamza bilang ganti sa aking tiyuhin, ikaw ay magiging malaya.' Nang lumabas ang mga tao noong taon ng 'Ainain—ang 'Ainain ay isang bundok na kaharap ng Uhud, at may lambak sa pagitan nila—lumabas akong kasama ng mga tao patungo sa labanan. Nang maghilera sila para sa digmaan, lumabas si Siba' at nagsabi, 'Mayroon bang hamok?' Lumabas si Hamza bin 'Abdul-Muttalib at nagsabi, 'O Siba', O anak ni Um Anmar na tagapagtuli ng mga babae! Hinahamon mo ba ang Allah at ang Kanyang Rasul ﷺ?' Pagkatapos ay sinalakay siya ni Hamza at pinatay, kaya't nawala siya na parang kahapon na lumipas. Nagtago ako sa ilalim ng isang bato, at nang lumapit siya sa akin, itinaga ko ang aking sibat sa kanyang pusod hanggang sa lumabas ito sa pagitan ng kanyang balakang. Iyon ang huling pagkakataon kong nakita siya. Nang bumalik ang mga tao, bumalik din ako kasama nila at nanirahan sa Makkah hanggang sa lumaganap ang Islam doon. Pagkatapos ay pumunta ako sa Ta'if, at nang magpadala ng mensahero ang mga taga-Ta'if sa Rasulullah ﷺ, sinabi sa akin na hindi niya sinasaktan ang mga mensahero. Kaya't sumama ako sa kanila hanggang sa makarating ako sa Rasulullah ﷺ. Nang makita niya ako, sinabi niya, 'Ikaw ba si Wahshi?' Sumagot ako, 'Opo.' Sinabi niya, 'Ikaw ba ang pumatay kay Hamza?' Sumagot ako, 'Nangyari na ang bagay na narating sa inyo.' Sinabi niya, 'Maaari mo bang itago ang iyong mukha sa akin?' Kaya't lumabas ako. Nang pumanaw ang Rasulullah ﷺ at lumitaw si Musailimah ang Sinungaling, sinabi ko, 'Lalabas ako upang harapin si Musailimah, baka mapatay ko siya at mabawi ko ang pagpatay kay Hamza.' Lumabas akong kasama ng mga tao, at nangyari ang mga kilalang pangyayari sa labanan. Biglang may nakita akong isang lalaking nakatayo sa butas ng isang pader, tila isang abong kamelyo na gulo ang buhok. Itinaga ko ang aking sibat sa kanya, tumama sa pagitan ng kanyang mga dibdib hanggang sa lumabas ito sa likod ng kanyang mga balikat. Pagkatapos ay may isang lalaking Ansar na tumalon sa kanya at hinampas siya ng espada sa ulo. Sinabi ni 'Abdullah bin Al-Fadl na ikinuwento ni Sulaiman bin Yasar na narinig niyang sinabi ni 'Abdullah bin 'Umar: May isang aliping babae sa bubong ng bahay na sumigaw, 'Alas! Ang Pinuno ng mga Mananampalataya ay napatay ng itim na alipin.'
Salin at paliwanag ng Khutba World, isinalin mula sa Arabic.
Ikinuwento ni Wahshi kung paano niya pinatay si Hamza at kung paano niya kalauna’y nilabanan si Musaylima.
Mga makasaysayang kampanya at ekspedisyong militar sa buhay ng Propeta ﷺ.
Isang tagapagtangkilik o dating amo; dito, amo ni Wahshi si Jubair ibn Mut'im.
Mga kinatawang naghahatid ng mensahe sa ngalan ng isang pangkat.
Inilalagay ng mga klasikong komentarista, kabilang si Ibn Hajar, ang salaysay ni Wahshi sa kasaysayan ng Uhud at sa pakikipaglaban kay Musaylima sa Yamama. Ipinakikita ng pagkikita nila na hindi pinilit ng Propeta ﷺ si Wahshi na magpakita ng mukha, samantalang dahil sa kanyang pagyakap sa Islam ay nakapasok siya sa pamayanan. Ang pakikipaglaban niya kay Musaylima kalaunan ay hindi kapalit ng pagsisisi, kundi isang gawaing naglingkod sa pamayanang Muslim. Binibigyang-diin ng mga iskolar na ang personal na kasaysayang ito lamang ay hindi nagtatakda ng pangkalahatang tuntunin tungkol sa pagganti o pagtrato sa mga bihag.
- Isalaysay nang tapat ang mahihirap na pangyayari at huwag takasan ang pananagutan sa iyong mga ginawa.
- Ipakita ang pagsisisi sa pamamagitan ng mga pasyang naglilingkod sa kabutihan at sa pamayanan.
- Bigyan ng kaligtasan at paggalang ang mga sugo, kahit nagmula sila sa ibang pangkat.
Inilalarawan ng salaysay na ito kung paano nanalangin ang Propeta ﷺ laban sa ilang kalaban pagkaraan ng Uhud, at dinaragdagan nito ang mas malawak na kasaysayan ng labanan.
Sahih al-Bukhari · #4073 (Sahih)Bahagi ang salaysay na ito ng parehong seryeng pangkasaysayan tungkol sa mga kampanya at mga pangyayaring nakapaligid sa Uhud.
Isang hadith araw-araw, sa iyong wika
Binibigyan ka ng app ng hadith na may paliwanag araw-araw, pati bilang widget sa iyong telepono. Libreng gamitin.