Sahih al-Bukhari, hadith 4725
Isinalaysay ni Ubayy ibn Ka'b. Tekstong Arabic na may sariling salin at paliwanag.
Isinalaysay ni Ubayy ibn Ka'b
Itinuturing na mapagkakatiwalaan sa kabuuan ang Sahih al-Bukhari.
Ang salaysay
حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ، قَالَ قُلْتُ لاِبْنِ عَبَّاسٍ إِنَّ نَوْفًا الْبَكَالِيَّ يَزْعُمُ أَنَّ مُوسَى صَاحِبَ الْخَضِرِ لَيْسَ هُوَ مُوسَى صَاحِبَ بَنِي إِسْرَائِيلَ. فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ كَذَبَ عَدُوُّ اللَّهِ حَدَّثَنِي أُبَىُّ بْنُ كَعْبٍ أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِنَّ مُوسَى قَامَ خَطِيبًا فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ فَسُئِلَ أَىُّ النَّاسِ أَعْلَمُ فَقَالَ أَنَا فَعَتَبَ اللَّهُ عَلَيْهِ، إِذْ لَمْ يَرُدَّ الْعِلْمَ إِلَيْهِ فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ إِنَّ لِي عَبْدًا بِمَجْمَعِ الْبَحْرَيْنِ، هُوَ أَعْلَمُ مِنْكَ قَالَ مُوسَى يَا رَبِّ فَكَيْفَ لِي بِهِ قَالَ تَأْخُذُ مَعَكَ حُوتًا فَتَجْعَلُهُ فِي مِكْتَلٍ، فَحَيْثُمَا فَقَدْتَ الْحُوتَ فَهْوَ ثَمَّ، فَأَخَذَ حُوتًا فَجَعَلَهُ فِي مِكْتَلٍ ثُمَّ انْطَلَقَ، وَانْطَلَقَ مَعَهُ بِفَتَاهُ يُوشَعَ بْنِ نُونٍ، حَتَّى إِذَا أَتَيَا الصَّخْرَةَ وَضَعَا رُءُوسَهُمَا فَنَامَا، وَاضْطَرَبَ الْحُوتُ فِي الْمِكْتَلِ، فَخَرَجَ مِنْهُ، فَسَقَطَ فِي الْبَحْرِ فَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ سَرَبًا، وَأَمْسَكَ اللَّهُ عَنِ الْحُوتِ جِرْيَةَ الْمَاءِ فَصَارَ عَلَيْهِ مِثْلَ الطَّاقِ فَلَمَّا اسْتَيْقَظَ، نَسِيَ صَاحِبُهُ أَنْ يُخْبِرَهُ بِالْحُوتِ، فَانْطَلَقَا بَقِيَّةَ يَوْمِهِمَا وَلَيْلَتَهُمَا، حَتَّى إِذَا كَانَ مِنَ الْغَدِ قَالَ مُوسَى لِفَتَاهُ آتِنَا غَدَاءَنَا لَقَدْ لَقِينَا مِنْ سَفَرِنَا هَذَا نَصَبًا قَالَ وَلَمْ يَجِدْ مُوسَى النَّصَبَ حَتَّى جَاوَزَ الْمَكَانَ الَّذِي أَمَرَ اللَّهُ بِهِ فَقَالَ لَهُ فَتَاهُ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهِ إِلاَّ الشَّيْطَانُ أَنْ أَذْكُرَهُ، وَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ عَجَبًا قَالَ فَكَانَ لِلْحُوتِ سَرَبًا وَلِمُوسَى وَلِفَتَاهُ عَجَبًا فَقَالَ مُوسَى ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا قَالَ رَجَعَا يَقُصَّانِ آثَارَهُمَا حَتَّى انْتَهَيَا إِلَى الصَّخْرَةِ، فَإِذَا رَجُلٌ مُسَجًّى ثَوْبًا، فَسَلَّمَ عَلَيْهِ مُوسَى. فَقَالَ الْخَضِرُ وَأَنَّى بِأَرْضِكَ السَّلاَمُ قَالَ أَنَا مُوسَى. قَالَ مُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ قَالَ نَعَمْ أَتَيْتُكَ لِتُعَلِّمَنِي مِمَّا عُلِّمْتَ رَشَدًا. قَالَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِي صَبْرًا، يَا مُوسَى إِنِّي عَلَى عِلْمٍ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ عَلَّمَنِيهِ لاَ تَعْلَمُهُ أَنْتَ وَأَنْتَ عَلَى عِلْمٍ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ عَلَّمَكَ اللَّهُ لاَ أَعْلَمُهُ. فَقَالَ مُوسَى سَتَجِدُنِي إِنْ شَاءَ اللَّهُ صَابِرًا، وَلاَ أَعْصِي لَكَ أَمْرًا. فَقَالَ لَهُ الْخَضِرُ، فَإِنِ اتَّبَعْتَنِي فَلاَ تَسْأَلْنِي عَنْ شَىْءٍ حَتَّى أُحْدِثَ لَكَ مِنْهُ ذِكْرًا، فَانْطَلَقَا يَمْشِيَانِ عَلَى سَاحِلِ الْبَحْرِ، فَمَرَّتْ سَفِينَةٌ فَكَلَّمُوهُمْ أَنْ يَحْمِلُوهُمْ، فَعَرَفُوا الْخَضِرَ، فَحَمَلُوهُ بِغَيْرِ نَوْلٍ فَلَمَّا رَكِبَا فِي السَّفِينَةِ، لَمْ يَفْجَأْ إِلاَّ وَالْخَضِرُ قَدْ قَلَعَ لَوْحًا مِنْ أَلْوَاحِ السَّفِينَةِ بِالْقَدُومِ. فَقَالَ لَهُ مُوسَى قَوْمٌ حَمَلُونَا بِغَيْرِ نَوْلٍ، عَمَدْتَ إِلَى سَفِينَتِهِمْ فَخَرَقْتَهَا لِتُغْرِقَ أَهْلَهَا لَقَدْ جِئْتَ شَيْئًا إِمْرًا. قَالَ أَلَمْ أَقُلْ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِي صَبْرًا. قَالَ لاَ تُؤَاخِذْنِي بِمَا نَسِيتُ وَلاَ تُرْهِقْنِي مِنْ أَمْرِي عُسْرًا ". قَالَ وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " وَكَانَتِ الأُولَى مِنْ مُوسَى نِسْيَانًا قَالَ وَجَاءَ عُصْفُورٌ فَوَقَعَ عَلَى حَرْفِ السَّفِينَةِ فَنَقَرَ فِي الْبَحْرِ نَقْرَةً، فَقَالَ لَهُ الْخَضِرُ مَا عِلْمِي وَعِلْمُكَ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ إِلاَّ مِثْلُ مَا نَقَصَ هَذَا الْعُصْفُورُ مِنْ هَذَا الْبَحْرِ ثُمَّ خَرَجَا مِنَ السَّفِينَةِ، فَبَيْنَا هُمَا يَمْشِيَانِ عَلَى السَّاحِلِ، إِذْ أَبْصَرَ الْخَضِرُ غُلاَمًا يَلْعَبُ مَعَ الْغِلْمَانِ، فَأَخَذَ الْخَضِرُ رَأْسَهُ بِيَدِهِ فَاقْتَلَعَهُ بِيَدِهِ فَقَتَلَهُ. فَقَالَ لَهُ مُوسَى أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَاكِيَةً بِغَيْرِ نَفْسٍ لَقَدْ جِئْتَ شَيْئًا نُكْرًا. قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِي صَبْرًا قَالَ وَهَذَا أَشَدُّ مِنَ الأُولَى، قَالَ إِنْ سَأَلْتُكَ عَنْ شَىْءٍ بَعْدَهَا فَلاَ تُصَاحِبْنِي قَدْ بَلَغْتَ مِنْ لَدُنِّي عُذْرًا فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا أَتَيَا أَهْلَ قَرْيَةٍ اسْتَطْعَمَا أَهْلَهَا فَأَبَوْا أَنْ يُضَيِّفُوهُمَا فَوَجَدَا فِيهَا جِدَارًا يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ ـ قَالَ مَائِلٌ ـ فَقَامَ الْخَضِرُ فَأَقَامَهُ بِيَدِهِ فَقَالَ مُوسَى قَوْمٌ أَتَيْنَاهُمْ فَلَمْ يُطْعِمُونَا، وَلَمْ يُضَيِّفُونَا، لَوْ شِئْتَ لاَتَّخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْرًا. قَالَ {هَذَا فِرَاقُ بَيْنِي وَبَيْنِكَ} إِلَى قَوْلِهِ {ذَلِكَ تَأْوِيلُ مَا لَمْ تَسْطِعْ عَلَيْهِ صَبْرًا}. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " وَدِدْنَا أَنَّ مُوسَى كَانَ صَبَرَ حَتَّى يَقُصَّ اللَّهُ عَلَيْنَا مِنْ خَبَرِهِمَا ". قَالَ سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ فَكَانَ ابْنُ عَبَّاسٍ يَقْرَأُ وَكَانَ أَمَامَهُمْ مَلِكٌ يَأْخُذُ كُلَّ سَفِينَةٍ صَالِحَةٍ غَصْبًا، وَكَانَ يَقْرَأُ وَأَمَّا الْغُلاَمُ فَكَانَ كَافِرًا وَكَانَ أَبَوَاهُ مُؤْمِنَيْنِ.
Ikinuwento ni Sa'id bin Jubair: Sinabi ko kay Ibn Abbas,
"Si Nauf Al-Bikali ay nag-aangkin na si Musa na kasama ni Al-Khidr ay hindi ang Musa ng mga Bani Israel." Sumagot si Ibn Abbas, "Nagsinungaling ang kaaway ng Allah." Ikinuwento ni Ubai bin Ka'b na narinig niya ang Sugo ng Allah ﷺ na nagsasabi: "Tumayo si Musa upang magbigay ng sermon sa harap ng mga Bani Israel at siya ay tinanong, 'Sino ang pinakamatalino sa mga tao?' Sumagot si Musa, 'Ako.' Pinagsabihan siya ng Allah dahil hindi niya ibinalik ang karunungan sa Kanya. Kaya't ipinahayag ng Allah sa kanya: 'Mayroon Akong alipin sa tagpuan ng dalawang dagat na higit na marunong kaysa sa iyo.' Nagtanong si Musa, 'O Panginoon ko, paano ko siya makakasalamuha?' Sinabi ng Allah, 'Kumuha ka ng isda at ilagay mo ito sa basket, at kung saan mo mawawala ang isda, doon mo siya makikita.' Kaya't kumuha si Musa ng isda at inilagay ito sa basket, pagkatapos ay umalis siya kasama ang kanyang binata-silbi na si Yusha' bin Nun, hanggang sa makarating sila sa isang bato kung saan sila ay humiga at natulog. Gumalaw nang malakas ang isda sa basket at lumabas dito, nahulog sa dagat at gumawa ito ng daanan sa dagat na parang tunel. Hininto ng Allah ang agos ng tubig sa paligid ng daanan ng isda kaya't ito ay naging tulad ng isang arko. Nang magising si Musa, nakalimutan ng kanyang kasama na sabihin sa kanya ang tungkol sa isda, kaya't nagpatuloy sila sa kanilang paglalakbay sa natitirang bahagi ng araw at buong gabi. Kinabukasan, sinabi ni Musa sa kanyang binata-silbi, 'Dalhin mo ang ating almusal; tunay na napagod tayo sa ating paglalakbay.' Hindi naramdaman ni Musa ang pagod hanggang sa nalampasan nila ang lugar na iniutos ng Allah na hanapin. Pagkatapos ay sinabi ng kanyang binata-silbi sa kanya, 'Naalala mo ba noong tayo ay sumilong sa bato? Tunay na nakalimutan ko ang isda, at walang iba kundi si Satanas ang nagpaka-limot sa akin nito. Gumanap ito ng kakaibang daan patungo sa dagat.' May tunel para sa isda at may kamangha-manghang karanasan para kay Musa at sa kanyang binata-silbi. Sinabi ni Musa, 'Iyon ang ating hinahanap.' Kaya't bumalik sila sa pagbakas ng kanilang mga yapak. Bumalik silang magkasama hanggang sa makarating muli sa bato. Naroon, nakita nila ang isang lalaking nakatakip ng damit. Binati siya ni Musa. Sinabi ni Al-Khidr nang may pagkamangha, 'Mayroon bang ganitong pagbati sa iyong lupain?' Sinabi ni Musa, 'Ako si Musa.' Tinanong niya, 'Ikaw ba ang Musa ng mga Bani Israel?' Sumagot si Musa, 'Oo, pumarito ako upang turuan mo ako ng mga bagay na itinuro sa iyo.' Sinabi ni Al-Khidr, 'Hindi mo kakayanin ang maging mapagpasensya sa akin. O Musa! Ako ay may kaalaman mula sa karunungan ng Allah na itinuro Niya sa akin na hindi mo alam, at ikaw ay may kaalaman din mula sa karunungan ng Allah na itinuro Niya sa iyo na hindi ko alam.' Sinabi ni Musa, 'Kung papayagan ng Allah, makikita mong ako ay mapagpasensya, at hindi kita suwayin sa anumang bagay.' Sinabi ni Al-Khidr sa kanya, 'Kung gayon, kung susundan mo ako, huwag kang magtatanong sa akin ng anumang bagay hanggang sa ako mismo ang magsalita sa iyo tungkol dito.' Pagkatapos nito, naglakad silang magkasama sa baybay-dagat, hanggang sa may dumaan na barko at nakiusap sila sa mga tripulante na payagan silang sumakay. Nakilala ng mga tripulante si Al-Khidr kaya't pinasakay nila sila nang walang bayad. Nang makaakyat sila sa barko, biglang nakita ni Musa na hinubad ni Al-Khidr ang isa sa mga tabla ng barko gamit ang palakol. Sinabi ni Musa sa kanya, 'Ang mga taong ito ay nagpasakay sa atin nang libre, ngunit sinira mo ang kanilang barko upang malunod ang mga pasahero nito! Tunay na gumawa ka ng isang kasuklam-suklam na bagay.' Sinabi ni Al-Khidr, 'Hindi ba't sinabi ko na hindi mo kakayanin ang maging mapagpasensya sa akin?' Sinabi ni Musa, 'Huwag mo akong sisihin sa aking nakalimutan at huwag mong gawing mahirap ang aking kapalaran.' Sinabi ng Sugo ng Allah ﷺ, 'Ang unang dahilan ni Musa ay dahil sa kanyang pagkalimot.' Pagkatapos ay may dumating na ibon at tumuntong sa gilid ng barko at sumipsip ng tubig-dagat nang isang beses. Sinabi ni Al-Khidr kay Musa, 'Ang aking kaalaman at ang iyong kaalaman kumpara sa kaalaman ng Allah ay katulad lamang ng nabawas ng ibong ito mula sa dagat na ito.' Pagkatapos ay bumaba sila sa barko, at habang naglalakad sila sa baybay-dagat, nakita ni Al-Khidr ang isang batang lalaki na naglalaro kasama ang ibang mga bata. Hinawakan ni Al-Khidr ang ulo ng bata at hinila ito gamit ang kanyang kamay at pinatay siya. Sinabi ni Musa, 'Pinatay mo ba ang isang inosenteng kaluluwa na walang napatay? Tunay na gumawa ka ng isang ilegal na bagay.' Sinabi niya, 'Hindi ba't sinabi ko sa iyo na hindi mo kakayanin ang maging mapagpasensya sa akin?' (Sinabi ng sub-narrator, ang pangalawang pagkakasala ay mas mabigat kaysa sa una.) Sinabi ni Musa, 'Kung magtatanong pa ako sa iyo ng anumang bagay pagkatapos nito, huwag mo na akong samahan; nakatanggap ka na ng sapat na dahilan mula sa akin.' Pagkatapos ay nagpatuloy silang magkasama hanggang sa makarating sila sa mga naninirahan sa isang bayan. Humingi sila ng pagkain ngunit tumanggi ang mga tao na pakainin o tanggapin sila bilang bisita. Sa bayang iyon, nakakita sila ng isang pader na malapit nang gumuho. Itinayo ito ni Al-Khidr nang tuwid gamit ang kanyang sariling mga kamay. Sinabi ni Musa, 'Ang mga taong ito na ating dinatnan ay hindi tayo pinakain ni tinanggap bilang bisita. Kung nais mo, maaari sanang humingi ka ng kapalit dito.' Sinabi ni Al-Khidr, 'Ito ang paghihiwalay natin... iyan ang interpretasyon ng mga bagay na hindi mo napagtiisan.' Sinabi ng Sugo ng Allah ﷺ, 'Nais sana natin na nagtiyaga si Musa upang maikuwento ng Allah sa atin ang higit pa sa kanilang kwento.'
Salin at paliwanag ng Khutba World, isinalin mula sa Arabic.
Itinuturo ni Moises na may hangganan ang kaalaman at kailangan ang pagtitiis upang magkaroon ng malalim na pag-unawa.
Lingkod ni Allah na pinagkalooban ng natatanging kaalaman.
Ang lugar na itinuro ni Allah kay Moises bilang kanilang pagtatagpuan.
Pagkilala na sa huli, kay Allah nagmumula ang lahat ng kaalaman at hindi ito bunga lamang ng sariling kakayahan.
Hinuha ng mga iskolar mula rito na dapat iugnay ng taong may kaalaman ang kanyang nalalaman kay Allah at manatiling mapagkumbaba: kahit ang mga propeta ay hindi alam ang lahat. Ipinakikita ng pagtatagpong ito na maaaring magkakaiba ang kaalamang ipinagkakaloob sa mga tao at kung minsan ay mauunawaan lamang ang paghatol sa mga pangyayari kapag nalaman ang nakatagong konteksto. Nagmula sa pagmamalasakit sa katarungan ang mga tanong ni Moises, samantalang hiniling ni Al-Khidr na maghintay muna siya. Hindi binibigyang-katwiran ng talatang ito ang pagkilos nang mag-isa batay sa nakatagong kaalaman; ang gayong mga gawain ni Al-Khidr ay bahagi ng itinuro sa kanya ni Allah. Binibigyang-diin din ng mga iskolar ang kahalagahan ng pagtitiis sa pag-aaral at magalang na pakikitungo ng mag-aaral sa guro.
- Kapag sumasagot ka, huwag lamang sabihing ‘alam ko’; kilalaning kay Allah nagmumula sa huli ang kaalaman.
- Magtiis kapag hindi mo pa alam ang buong konteksto at humingi ng paliwanag sa angkop na pagkakataon.
- Magbahagi ng kaalaman nang mapagkumbaba at kilalaning maaaring may kaalaman ang iba na wala sa iyo.
Isinasalaysay rin dito ang pagtatalo tungkol sa pagkakakilanlan ni Moises at ang kuwento ng pagkikita nila ni Al-Khidr.
Sahih al-Bukhari · #4726 (Sahih)Nagbibigay ang salaysay na ito ng ibang bersiyon ng kuwento nina Moises at Al-Khidr at dinaragdagan ang paliwanag tungkol sa kanilang paglalakbay.
Isang hadith araw-araw, sa iyong wika
Binibigyan ka ng app ng hadith na may paliwanag araw-araw, pati bilang widget sa iyong telepono. Libreng gamitin.