Sunan Abi Dawud, hadisi na 506
Rubutun Larabci tare da fassararmu da bayani.
Riwayar
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مَرْزُوقٍ، أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ أَبِي لَيْلَى، ح وَحَدَّثَنَا ابْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، سَمِعْتُ ابْنَ أَبِي لَيْلَى، قَالَ أُحِيلَتِ الصَّلاَةُ ثَلاَثَةَ أَحْوَالٍ - قَالَ - وَحَدَّثَنَا أَصْحَابُنَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لَقَدْ أَعْجَبَنِي أَنْ تَكُونَ صَلاَةُ الْمُسْلِمِينَ - أَوْ قَالَ الْمُؤْمِنِينَ - وَاحِدَةً حَتَّى لَقَدْ هَمَمْتُ أَنْ أَبُثَّ رِجَالاً فِي الدُّورِ يُنَادُونَ النَّاسَ بِحِينِ الصَّلاَةِ وَحَتَّى هَمَمْتُ أَنْ آمُرَ رِجَالاً يَقُومُونَ عَلَى الآطَامِ يُنَادُونَ الْمُسْلِمِينَ بِحِينِ الصَّلاَةِ حَتَّى نَقَسُوا أَوْ كَادُوا أَنْ يَنْقُسُوا " . قَالَ فَجَاءَ رَجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي لَمَّا رَجَعْتُ - لِمَا رَأَيْتُ مِنَ اهْتِمَامِكَ - رَأَيْتُ رَجُلاً كَأَنَّ عَلَيْهِ ثَوْبَيْنِ أَخْضَرَيْنِ فَقَامَ عَلَى الْمَسْجِدِ فَأَذَّنَ ثُمَّ قَعَدَ قَعْدَةً ثُمَّ قَامَ فَقَالَ مِثْلَهَا إِلاَّ أَنَّهُ يَقُولُ قَدْ قَامَتِ الصَّلاَةُ وَلَوْلاَ أَنْ يَقُولَ النَّاسُ - قَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى أَنْ تَقُولُوا - لَقُلْتُ إِنِّي كُنْتُ يَقْظَانًا غَيْرَ نَائِمٍ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى " لَقَدْ أَرَاكَ اللَّهُ خَيْرًا " . وَلَمْ يَقُلْ عَمْرٌو " لَقَدْ أَرَاكَ اللَّهُ خَيْرًا فَمُرْ بِلاَلاً فَلْيُؤَذِّنْ " . قَالَ فَقَالَ عُمَرُ أَمَا إِنِّي قَدْ رَأَيْتُ مِثْلَ الَّذِي رَأَى وَلَكِنِّي لَمَّا سُبِقْتُ اسْتَحْيَيْتُ . قَالَ وَحَدَّثَنَا أَصْحَابُنَا قَالَ وَكَانَ الرَّجُلُ إِذَا جَاءَ يَسْأَلُ فَيُخْبَرُ بِمَا سُبِقَ مِنْ صَلاَتِهِ وَإِنَّهُمْ قَامُوا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ بَيْنِ قَائِمٍ وَرَاكِعٍ وَقَاعِدٍ وَمُصَلٍّ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . قَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى قَالَ عَمْرٌو وَحَدَّثَنِي بِهَا حُصَيْنٌ عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى حَتَّى جَاءَ مُعَاذٌ . قَالَ شُعْبَةُ وَقَدْ سَمِعْتُهَا مِنْ حُصَيْنٍ فَقَالَ لاَ أَرَاهُ عَلَى حَالٍ إِلَى قَوْلِهِ كَذَلِكَ فَافْعَلُوا . قَالَ أَبُو دَاوُدَ ثُمَّ رَجَعْتُ إِلَى حَدِيثِ عَمْرِو بْنِ مَرْزُوقٍ قَالَ فَجَاءَ مُعَاذٌ فَأَشَارُوا إِلَيْهِ - قَالَ شُعْبَةُ وَهَذِهِ سَمِعْتُهَا مِنْ حُصَيْنٍ - قَالَ فَقَالَ مُعَاذٌ لاَ أَرَاهُ عَلَى حَالٍ إِلاَّ كُنْتُ عَلَيْهَا . قَالَ فَقَالَ إِنَّ مُعَاذًا قَدْ سَنَّ لَكُمْ سُنَّةً كَذَلِكَ فَافْعَلُوا . قَالَ وَحَدَّثَنَا أَصْحَابُنَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمَّا قَدِمَ الْمَدِينَةَ أَمَرَهُمْ بِصِيَامِ ثَلاَثَةِ أَيَّامٍ ثُمَّ أُنْزِلَ رَمَضَانُ وَكَانُوا قَوْمًا لَمْ يَتَعَوَّدُوا الصِّيَامَ وَكَانَ الصِّيَامُ عَلَيْهِمْ شَدِيدًا فَكَانَ مَنْ لَمْ يَصُمْ أَطْعَمَ مِسْكِينًا فَنَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةُ { فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ } فَكَانَتِ الرُّخْصَةُ لِلْمَرِيضِ وَالْمُسَافِرِ فَأُمِرُوا بِالصِّيَامِ . قَالَ وَحَدَّثَنَا أَصْحَابُنَا قَالَ وَكَانَ الرَّجُلُ إِذَا أَفْطَرَ فَنَامَ قَبْلَ أَنْ يَأْكُلَ لَمْ يَأْكُلْ حَتَّى يُصْبِحَ . قَالَ فَجَاءَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَأَرَادَ امْرَأَتَهُ فَقَالَتْ إِنِّي قَدْ نِمْتُ فَظَنَّ أَنَّهَا تَعْتَلُّ فَأَتَاهَا فَجَاءَ رَجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ فَأَرَادَ الطَّعَامَ فَقَالُوا حَتَّى نُسَخِّنَ لَكَ شَيْئًا فَنَامَ فَلَمَّا أَصْبَحُوا أُنْزِلَتْ عَلَيْهِ هَذِهِ الآيَةُ { أُحِلَّ لَكُمْ لَيْلَةَ الصِّيَامِ الرَّفَثُ إِلَى نِسَائِكُمْ } .
Ibn Abi Laila ya ce: Sallah ta bi matakai uku. Kuma abokanmu sun ruwaito mana cewa Manzon Allah ﷺ ya ce:
"Na so sallar Musulmai — ko ya ce: Masu imani — ta zama daya, har na kusa da aika mutane gidaje don su yi kira lokacin sallah; kuma na yi niyyar umartar mutane su tsaya kan katanga don su kira Musulmai lokacin sallah, kuma sun buga kararrawa ko kusan sun buga ta." Sai wani mutum daga cikin Ansar ya zo ya ce: "Ya Manzon Allah, lokacin da na dawo — saboda ganin damuwarka — na ga (a mafarki) wani mutum mai sanye da tufafi biyu masu kore. Ya tsaya a masallaci ya yi Adhini, sannan ya zauna kadan, daga nan ya tsaya ya ce irin hakan, sai dai ya kara da cewa: 'An tsayar da sallah.' Da ace mutane ba za su ce ba — Ibn al-Muthanna ya ce: da ace ku ba za ku ce ba — da na ce ina farkake ban yi bacci ba." Manzon Allah ﷺ ya ce, bisa ga ruwayar Ibn al-Muthanna: "Allah ya nuna maka alheri." Amma a ruwayar Amr babu kalmar: "Allah ya nuna maka alheri, sai ka umarci Bilal ya yi Adhini." Umar ya ce: "Ni ma na ga kamar abin da ya gani, amma tun da ya riga ni, na ji kunya in fada." Abokanmu sun ruwaito mana: Idan mutum ya zo yana tambaya, ana sanar da shi game da rak'o'in sallar da suka wuce, kuma suna tsayawa sallah tare da Manzon Allah ﷺ a yanayi daban-daban: wasu a tsaye, wasu a ruk'u, wasu a zaune, da wasu suna sallah tare da Manzon Allah ﷺ. Ibn al-Muthanna ya ruwaito daga Amr daga Hussain bin Abi Laila, yana cewa: Har Mu’adh ya zo. Shu’bah ya ce: Na ji wannan daga Hussain wanda ya ce: Ba zan ga wani hali sai in bi shi ba, har zuwa maganarsa: Ku yi haka. Abu Dawud ya ce: Sannan na koma ga hadisin Amr bin Marzuq, ya ce: Mu’adh ya zo suka yi masa ishara — Shu’bah ya ce: Wannan na ji ta daga Hussain — Mu’adh ya ce: Duk yanayin da na same shi a kai shi ne zan bi. Sannan ya ce: Mu’adh ya sunna muku Sunnah, ku yi haka. Abokanmu sun ruwaito mana cewa lokacin da Manzon Allah ﷺ ya zo Madina, ya umarce su da azumin kwana uku, sannan aka saukar da Ramadan. Su mutane ne da basu saba da azumi ba kuma yana da wahala a gare su, don haka wanda bai yi azumi ba yana ciyar da talaka. Sannan aka saukar da wannan ayar: {Duk wanda ya shaida watan a cikinku bari ya yi azuminsa.} An bai wa mara lafiya da matafiyi izini, kuma an umarce su da yin azumi. Abokanmu sun ce: A da, idan mutum ya bude bakinsa ya yi barci kafin ya ci abinci, ba ya cin komai har safe. Umar bn al-Khattab ya zo yana son matarsa, sai ta ce: Na yi barci. Ya dauka tana neman uzuri, sai ya kusance ta. Wani mutumin Ansar ya nemi abinci, suka ce masa: Jira mu dumama maka, sai ya yi barci. Da safe aka saukar da wannan ayar: {An halatta muku dare na azumi kusantar matanku.}
Khutba World ce ta fassara da bayyana shi, daga Larabci.
Kiran salla ya haɗa al’umma wuri guda, Muʿadh kuma ya koya wa waɗanda suka makara su bi liman.
Annabi ﷺ ya so Musulmi su taru domin salla. Wani mutum daga Ansar ya ba da labarin cewa ya ga kiran salla a mafarki; bayan haka aka umurci Bilal ya yi kiran salla.
Kira na musamman da ke sanar da cewa lokacin salla ya shiga.
Mazauna Madina da suka taimaki Annabi ﷺ da Musulman da suka zo daga Makka.
Duk wanda ya tarar da liman a wani yanayin salla, sai ya bi shi a wannan yanayin.
Malamai sun fahimci daga wannan cewa kiran salla yana haɗa al’umma, kuma masallaci yana da sanannen kira na salla. Sashe game da Muʿadh yana jaddada cewa wanda ya makara yana bin liman a yanayin da ya same shi, maimakon ya jira liman ya sake tsayuwa. Mazhabobin fikihu suna tattauna dabam yadda wanda ya makara zai rama raka’o’in da ya rasa bayan sallama; muhimmin ƙa’ida ita ce ya shiga sallar jam’i nan take.
- Idan ka ji kiran salla, je ka yi salla kuma ka shiga jam’i.
- Idan ka iso ana cikin salla, bi liman nan take a yanayin da ka same shi.
- Bayan an gama, rama raka’o’in da ka rasa yadda aka tsara.
Hadisi kowace rana, a harshenka
Manhajar tana ba ka hadisi tare da bayani kowace rana, har ma a matsayin widget a wayarka. Ana amfani da ita kyauta.