Iibka iyo Ganacsiga · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 2053

Waxaa weriyey Aisha bint Abi Bakr. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Iibka iyo Ganacsiga
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Aisha

Sahih (lagu kalsoon yahay)
  1. 1Yahya ibn Qaza'awuxuu u sheegay al‑Bukhariيَحْيَى بْنُ قَزَعَةَ
  2. 2Malikمَالِكٌ
  3. 3Ibn Shihabابْنِ شِهَابٍ
  4. 4Urwa ibn az‑Zubayrعُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ
  5. 5Aishaعَائِشَةَ

Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ قَزَعَةَ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ كَانَ عُتْبَةُ بْنُ أَبِي وَقَّاصٍ عَهِدَ إِلَى أَخِيهِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ أَنَّ ابْنَ وَلِيدَةِ زَمْعَةَ مِنِّي فَاقْبِضْهُ‏.‏ قَالَتْ فَلَمَّا كَانَ عَامَ الْفَتْحِ أَخَذَهُ سَعْدُ بْنُ أَبِي وَقَّاصٍ وَقَالَ ابْنُ أَخِي، قَدْ عَهِدَ إِلَىَّ فِيهِ‏.‏ فَقَامَ عَبْدُ بْنُ زَمْعَةَ، فَقَالَ أَخِي، وَابْنُ وَلِيدَةِ أَبِي، وُلِدَ عَلَى فِرَاشِهِ‏.‏ فَتَسَاوَقَا إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏ فَقَالَ سَعْدٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ، ابْنُ أَخِي، كَانَ قَدْ عَهِدَ إِلَىَّ فِيهِ‏.‏ فَقَالَ عَبْدُ بْنُ زَمْعَةَ أَخِي وَابْنُ وَلِيدَةِ أَبِي، وُلِدَ عَلَى فِرَاشِهِ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ هُوَ لَكَ يَا عَبْدُ بْنَ زَمْعَةَ ‏"‏‏.‏ ثُمَّ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الْوَلَدُ لِلْفِرَاشِ، وَلِلْعَاهِرِ الْحَجَرُ ‏"‏‏.‏ ثُمَّ قَالَ لِسَوْدَةَ بِنْتِ زَمْعَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ احْتَجِبِي مِنْهُ ‏"‏‏.‏ لِمَا رَأَى مِنْ شَبَهِهِ بِعُتْبَةَ، فَمَا رَآهَا حَتَّى لَقِيَ اللَّهَ‏.‏

Tarjumaad

Waxaa nooga warramay Yaxye bin Qazaca, waxaa nooga warramay Maalik, oo ka weriyey Ibnu Shihaab, oo ka weriyey Curwah bin Az-Zubayr, oo ka weriyey Caa’ishah - Allaha ka raalli noqdee - waxay tiri: Cutbah bin Abii Waqqaas wuxuu dardaaran adag u dhaafay walaalkiis Sacad bin Abii Waqqaas in wiilka ay dhashay addoontii Zamca uu isaga yahay, sidaas darteedna uu qaato. Waxay tiri: Markii la gaaray sanadkii Furashada (Makka), Sacad bin Abii Waqqaas wuu qaatay wiilka wuxuuna yiri:

"Waa wiilka walaalkay, wuxuuna igula dardaarmay arrintiisa." Markaas Cabdi bin Zamca wuu istaagay wuxuuna yiri: "Waa walaalkay iyo wiilka addoonta aabbahay, wuxuuna ku dhashay firaashka aabbahay." Labadooduba waxay u tageen Nebiga ﷺ. Sacad wuxuu yiri: "Rasuulkii Allow, waa wiilka walaalkay, wuxuuna igula dardaarmay arrintiisa." Cabdi bin Zamcana wuxuu yiri: "Waa walaalkay iyo wiilka addoonta aabbahay, wuxuuna ku dhashay firaashka aabbahay." Rasuulka Allah ﷺ wuxuu yiri: "Adigaa leh, Cabdi bin Zamcow." Kadib Nebigu ﷺ wuxuu yiri: "Wiilku wuxuu u sugnaaday firaashka, zaniigana waxaa u sugnaaday dhagax (xaq la'aan)." Kadib wuxuu ku yiri Sowdah bint Zamca, oo ahayd xaaska Nebiga ﷺ: "Ka xijaabo," sababtoo ah wuxuu arkay inuu aad ugu eg yahay Cutbah. Sidaas darteed, wiilku ma arkin iyada ilaa uu geeriyooday.

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Abtirsiintu waxay raacdaa gogosha guurka, halka isu ekaanshaha muuqda aanu meesha ka saarin xeerkaas.

Asalka iyo sababta

Sannadkii Maka la furtay waxaa dhacay muran ku saabsan abtirsiinta wiil ku dhashay gogosha Zamca. Sacad ibn Abii Waqqaas wuxuu daliishaday dardaaran uu ka helay walaalkiis Cutba; Cabd ibn Zamca na wuxuu ku dooday gogoshii guurka ee aabbihiis. Nebigu ﷺ wiilka wuxuu u nisbeeyay Cabd ibn Zamca, wuxuuna Sawda faray inay isaga ka xijaabato isu ekaanshihiisa Cutba awgiis.

Erayada adag oo la sharxay
Gogosha (al-firāsh)

Xiriirka guurka ee uu ilmuhu ku dhasho, kaas oo xeerka fiqiga Islaamku ku saleeyo nisbaynta abtirsiinta.

Sinaystaha dhagax buu leeyahay

Oraah tilmaamaysa in qofka galmo ka baxsan guurka sameeyay aanu xaq u yeelanayn in ilmaha isaga loo nisbeeyo.

Xijaabka ilaali

Sawda waxaa la faray inay wiilka hortiisa isku asturto sidii aanu maxram u ahayn, maadaama Nebigu ﷺ arkay isu ekaanshaha uu la leeyahay Cutba.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimadii hore waxay hadalka ah «ilmaha waxaa iska leh gogosha» ka fahmeen in abtirsiinta sharci ahaan lagu sugay guurka ay ka horrayso sheegashada qof guurka ka baxsan. Isu ekaanshaha muuqda wuxuu keeni karaa taxaddar xagga la macaamilka ah, balse keligiis ma beddelo abtirsiinta. Amarka Sawda wuxuu muujinayaa in xukunka abtirsiinta iyo taxaddarka la xiriira la macaamilku ay halkan wada yimaadeen. Fuqahadu waxay ka doodaan ku dhaqanka xeerkan iyagoo tixgelinaya shuruudaha gogol guur oo ansax ah iyo duruufaha dhacdada.

Casharrada maanta
  1. Go’aannada abtirsiinta qof ha ku salayn tuhun ama isu ekaansho muuqda oo keliya; ixtiraam xeerarka sharci ee khuseeya.
  2. Muran qoys oo xasaasi ah u bandhig dhexdhexaadiyeyaal aqoon iyo caddaalad leh, hana isku dayin inaad adigu xukunka khasab ku meel mariso.
  3. Marka laga shakiyo xaaladda maxramnimo, qaado taxaddarrada ku habboon xiriirka qoyska adigoon taas ku inkirayn abtirsiin hore loo sugay.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.