تقسیم آب · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 2361

روایت‌شده توسط Az-Zubair ibn al-Awwam. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: تقسیم آب
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Az-Zubair ibn al-Awwam

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، قَالَ خَاصَمَ الزُّبَيْرَ رَجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يَا زُبَيْرُ اسْقِ ثُمَّ أَرْسِلْ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ الأَنْصَارِيُّ إِنَّهُ ابْنُ عَمَّتِكَ‏.‏ فَقَالَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ ‏"‏ اسْقِ يَا زُبَيْرُ، ثُمَّ يَبْلُغُ الْمَاءُ الْجَدْرَ، ثُمَّ أَمْسِكْ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ الزُّبَيْرُ فَأَحْسِبُ هَذِهِ الآيَةَ نَزَلَتْ فِي ذَلِكَ ‏{‏َلاَ وَرَبِّكَ لاَ يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْ‏}‏‏.‏ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ الْعَبَّاسِ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ لَيْسَ أَحَدٌ يَذْكُرُ عُرْوَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، إِلاَّ اللَّيْثُ فَقَطْ‏.‏

ترجمه

عبدان برای ما حدیث کرد، عبدالله به ما خبر داد، معمر از زهری، و او از عروه روایت کرد که گفت: مردی از انصار با زبیر مجادله کرد. پیامبر ﷺ فرمودند:

«ای زبیر! ابتدا آبیاری کن سپس آب را رها کن.» مرد انصاری گفت: «او پسر عمه‌ات است.» پس آن حضرت ﷺ فرمودند: «ای زبیر! آبیاری کن تا آب به دیواره‌های جوی برسد، سپس آب را نگه دار.» زبیر گفت: «گمان می‌کنم این آیه در همین باره نازل شده است: {سوگند به پروردگارت که ایمان نمی‌آورند مگر اینکه تو را در آنچه میان آنان مورد اختلاف است داور قرار دهند}.» محمد بن عباس گفت: ابوعبدالله فرمود: هیچ‌کس از عبدالله از عروه روایت نکرده است مگر لیث.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

در اختلاف بر سر آب، تقسیم منصفانه باید بر اساس ترتیب تعیین‌شده انجام شود.

پیشینه و سبب بیان

زبیر بن عوام و مردی از انصار دربارهٔ تقسیم آب آبیاری اختلاف کردند. پیامبر ﷺ ابتدا مقرر فرمود که زبیر آب را بردارد و سپس آن را به جریان بیندازد؛ پس از اعتراض مرد انصاری، توضیح داد که زبیر می‌تواند آب را تا مرز مشخص‌شده نگه دارد.

توضیح واژه‌های دشوار
آبیاری کردن

رساندن آب به زمین یا محصولات کشاورزی.

انصار

ساکنان مدینه که از پیامبر ﷺ و مهاجران مکه حمایت کردند.

مرز کنار دیوارها

نقطه‌ای مشخص در زمین که نشان می‌داد زبیر در ابتدا تا چه اندازه می‌توانست از آب استفاده کند.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت نتیجه می‌گیرند که آب باید عادلانه تقسیم شود و قاضی می‌تواند اختلاف را به‌طور الزام‌آور فیصله دهد. دستور نخست جایی برای تقسیم معقول باقی می‌گذاشت؛ اما هنگامی که مرد انصاری بی‌طرفی حکم را زیر سؤال برد، پیامبر ﷺ مرز را دقیقاً روشن کرد. زبیر این واقعه را به آیهٔ ۶۵ سورهٔ نساء پیوند داد که تسلیم در برابر داوری پیامبر ﷺ را لازم می‌شمارد. فقیهان این روایت را در بحث حقوق آبیاری و ترتیب بهره‌مندی زمین‌های مجاور از آب بررسی می‌کنند.

درس‌هایی برای امروز
  1. برای منابع آب مشترک، از پیش ترتیب روشن و مرزی قابل‌اندازه‌گیری تعیین کنید.
  2. در صورت اختلاف، از داوری بی‌طرف بخواهید حکمی الزام‌آور صادر کند.
  3. حکم عادلانه را حتی اگر با خواست شخصی شما سازگار نباشد بپذیرید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.