قرض، بازپرداخت، توقیف اموال و ورشکستگی · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 2406

روایت‌شده توسط Jabir ibn Abdullah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: قرض، بازپرداخت، توقیف اموال و ورشکستگی
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Jabir ibn Abdullah

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا مُوسَى، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ مُغِيرَةَ، عَنْ عَامِرٍ، عَنْ جَابِرٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أُصِيبَ عَبْدُ اللَّهِ وَتَرَكَ عِيَالاً وَدَيْنًا، فَطَلَبْتُ إِلَى أَصْحَابِ الدَّيْنِ أَنْ يَضَعُوا بَعْضًا مِنْ دَيْنِهِ فَأَبَوْا، فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَاسْتَشْفَعْتُ بِهِ عَلَيْهِمْ فَأَبَوْا، فَقَالَ ‏"‏ صَنِّفْ تَمْرَكَ كُلَّ شَىْءٍ مِنْهُ عَلَى حِدَتِهِ، عِذْقَ ابْنِ زَيْدٍ عَلَى حِدَةٍ، وَاللِّينَ عَلَى حِدَةٍ، وَالْعَجْوَةَ عَلَى حِدَةٍ، ثُمَّ أَحْضِرْهُمْ حَتَّى آتِيَكَ ‏"‏‏.‏ فَفَعَلْتُ، ثُمَّ جَاءَ صلى الله عليه وسلم فَقَعَدَ عَلَيْهِ، وَكَالَ لِكُلِّ رَجُلٍ حَتَّى اسْتَوْفَى، وَبَقِيَ التَّمْرُ كَمَا هُوَ كَأَنَّهُ لَمْ يُمَسَّ‏.‏ وَغَزَوْتُ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عَلَى نَاضِحٍ لَنَا، فَأَزْحَفَ الْجَمَلُ فَتَخَلَّفَ عَلَىَّ فَوَكَزَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مِنْ خَلْفِهِ، قَالَ ‏"‏ بِعْنِيهِ وَلَكَ ظَهْرُهُ إِلَى الْمَدِينَةِ ‏"‏‏.‏ فَلَمَّا دَنَوْنَا اسْتَأْذَنْتُ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي حَدِيثُ عَهْدٍ بِعُرْسٍ‏.‏ قَالَ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فَمَا تَزَوَّجْتَ بِكْرًا أَمْ ثَيِّبًا ‏"‏‏.‏ قُلْتُ ثَيِّبًا، أُصِيبَ عَبْدُ اللَّهِ وَتَرَكَ جَوَارِيَ صِغَارًا، فَتَزَوَّجْتُ ثَيِّبًا تُعَلِّمُهُنَّ وَتُؤَدِّبُهُنَّ، ثُمَّ قَالَ ‏"‏ ائْتِ أَهْلَكَ ‏"‏‏.‏ فَقَدِمْتُ فَأَخْبَرْتُ خَالِي بِبَيْعِ الْجَمَلِ فَلاَمَنِي، فَأَخْبَرْتُهُ بِإِعْيَاءِ الْجَمَلِ، وَبِالَّذِي كَانَ مِنَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَوَكْزِهِ إِيَّاهُ، فَلَمَّا قَدِمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم غَدَوْتُ إِلَيْهِ بِالْجَمَلِ، فَأَعْطَانِي ثَمَنَ الْجَمَلِ وَالْجَمَلَ وَسَهْمِي مَعَ الْقَوْمِ‏.‏

ترجمه

از جابر رضی الله عنه روایت شده است که گفت: عبدالله (پدرم) از دنیا رفت و خانواده و بدهی‌هایی بر جای گذاشت. من از طلبکاران خواستم که بخشی از بدهی او را ببخشند، اما آنان امتناع کردند. پس نزد پیامبر ﷺ رفتم تا برایم پیش آن‌ها شفاعت کند، ولی باز هم نپذیرفتند. آنگاه ایشان فرمودند:

«خرماهایت را بر حسب نوع جدا کن؛ خرمای ابن زید جدا، لَین جدا و عَجوه جدا. سپس طلبکاران را حاضر کن و صبر کن تا من بیایم.» من چنین کردم. سپس پیامبر ﷺ آمدند و بر روی خرماها نشستند و برای هر کس حقش را پیمانه کردند تا اینکه همه بدهی‌ها پرداخت شد، در حالی که مقدار خرماها همان‌طور باقی ماند که بود، گویی دست‌نخورده بودند. (در موقعیتی دیگر) همراه پیامبر ﷺ در یکی از غزوات شرکت کردم و سوار بر یکی از شترهایمان بودم. شتر خسته شد و عقب ماند، پس پیامبر ﷺ از پشت به آن ضربه‌ای زدند و فرمودند: «آن را به من بفروش و تا رسیدن به مدینه سواری آن مال توست.» وقتی به مدینه نزدیک شدیم، اجازه خواستم و گفتم: «ای رسول خدا ﷺ! من تازه ازدواج کرده‌ام.» ایشان پرسیدند: «با دوشیزه ازدواج کردی یا زن بیوه؟» گفتم: «با زن بیوه، زیرا عبدالله از دنیا رفت و دختران خردسالی بر جای گذاشت، پس با زنی ازدواج کردم که به آن‌ها آموزش دهد و ادب بیاموزد.» سپس فرمودند: «به نزد خانواده‌ات برو.» وقتی رفتم و به دایی‌ام از فروش شتر خبر دادم، مرا سرزنش کرد. من از خستگی و درماندگی شتر و کاری که پیامبر ﷺ با آن کردند و ضربه‌ای که به آن زدند، برایش گفتم. هنگامی که پیامبر ﷺ تشریف آوردند، صبحگاه شتر را نزدشان بردم و ایشان هم قیمت شتر را به من دادند، هم خود شتر را برگرداندند و هم سهم مرا مانند دیگران از غنایم عطا فرمودند.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ به جابر کمک کرد بدهی‌های پدرش را بپردازد و از خانواده او مراقبت کرد.

پیشینه و سبب بیان

جابر روایت می‌کند که پدرش عبدالله درگذشت و فرزندان خردسال و بدهی‌هایی بر جای گذاشت. طلبکاران نپذیرفتند که بخشی از بدهی را ببخشند؛ سپس پیامبر ﷺ در پرداخت بدهی کمک کرد.

توضیح واژه‌های دشوار
طلبکاران

کسانی که از آنان پول یا کالا طلب دارند.

عَجوه

نوعی خرما؛ جابر آن را جدا از انواع دیگر دسته‌بندی کرد.

غنیمت جنگی

اموالی که پس از یک لشکرکشی، طبق احکام اسلامی میان شرکت‌کنندگان تقسیم می‌شود.

برداشت‌های عالمان

دانشمندان از این روایت نتیجه می‌گیرند که پرداخت بدهی باید جدی گرفته شود و طلبکار ملزم نیست بخشی از طلب خود را ببخشد. پیامبر ﷺ جابر را تشویق کرد خرماها را بر اساس نوع مرتب کند و کمک کرد طلبکاران تمام طلبشان را دریافت کنند. دانشمندان باقی ماندن خرماها را معجزه‌ای می‌دانند که خداوند به پیامبرش ﷺ عطا کرد. همچنین روشن می‌شود که مراقبت از خویشاوندان خردسال می‌تواند دلیلی موجه باشد تا هنگام ازدواج، همسری انتخاب شود که بتواند در پرورش آنان کمک کند. این حدیث همچنین از فروش شتر با حفظ حق استفاده از آن تا مدینه یاد می‌کند؛ سپس پیامبر ﷺ هم شتر و هم بهای آن را به جابر داد.

درس‌هایی برای امروز
  1. بدهی‌ها و توافق‌ها را روشن ثبت کنید و حقوق طلبکاران را جدی بگیرید.
  2. به خویشاوندانی کمک کنید که پس از درگذشت کسی، مسئولیت فرزندان خردسال و بار مالی را بر عهده دارند.
  3. هنگام پرداخت بدهی با کالا، آن‌ها را با دقت دسته‌بندی کنید تا حق هرکس روشن باشد.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.