هدایا · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 2597

روایت‌شده توسط Abu Humaid al-Sa'idi. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: هدایا
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abu Humaid al-Sa'idi

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ أَبِي حُمَيْدٍ السَّاعِدِيِّ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ اسْتَعْمَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم رَجُلاً مِنَ الأَزْدِ يُقَالُ لَهُ ابْنُ اللُّتْبِيَّةِ عَلَى الصَّدَقَةِ، فَلَمَّا قَدِمَ قَالَ هَذَا لَكُمْ، وَهَذَا أُهْدِيَ لِي‏.‏ قَالَ ‏ "‏ فَهَلاَّ جَلَسَ فِي بَيْتِ أَبِيهِ أَوْ بَيْتِ أُمِّهِ، فَيَنْظُرَ يُهْدَى لَهُ أَمْ لاَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لاَ يَأْخُذُ أَحَدٌ مِنْهُ شَيْئًا إِلاَّ جَاءَ بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ يَحْمِلُهُ عَلَى رَقَبَتِهِ، إِنْ كَانَ بَعِيرًا لَهُ رُغَاءٌ أَوْ بَقَرَةً لَهَا خُوَارٌ أَوْ شَاةً تَيْعَرُ ـ ثُمَّ رَفَعَ بِيَدِهِ، حَتَّى رَأَيْنَا عُفْرَةَ إِبْطَيْهِ ـ اللَّهُمَّ هَلْ بَلَّغْتُ اللَّهُمَّ هَلْ بَلَّغْتُ ثَلاَثًا ‏"‏‏.‏

ترجمه

عبدالله بن محمد برای ما حدیث کرد، سفیان برای ما حدیث کرد، از زهری، از عروه بن زبیر، از ابوحُمید ساعدی — رضی الله عنه — که گفت: پیامبر ﷺ مردی از قبیله اَزْد به نام ابن‌اللُّتْبِیّه را مأمور جمع‌آوری صدقه (زکات) کردند. چون بازگشت، گفت:

«این‌ها برای شماست و این‌ها نیز به من هدیه داده شده است.» پیامبر ﷺ فرمودند: «چرا در خانه پدر یا مادرش ننشست تا ببیند آیا به او هدیه داده می‌شود یا خیر؟ سوگند به آنکه جانم در دست اوست، هر کس چیزی از آن را به ناحق بگیرد، روز قیامت آن را بر گردن خود حمل خواهد کرد؛ اگر شتر باشد، بانگ سر دهد؛ اگر گاو باشد، نعره کشد؛ و اگر گوسفند باشد، بع‌بع کند.» سپس دستان مبارکشان را بالا بردند تا سپیدی زیر بغلشان را دیدیم و سه بار فرمودند: «بارالها! آیا رساندم؟ بارالها! آیا رساندم؟»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

گردآورندگان زکات نباید از مقام خود برای دریافت هدیه‌های شخصی استفاده کنند.

پیشینه و سبب بیان

پیامبر ﷺ ابن‌اللُّتبیّه را برای گردآوری زکات منصوب کرده بود. او هنگام بازگشت میان اموال گردآوری‌شده و آنچه هدیهٔ شخصی می‌دانست تفاوت گذاشت.

توضیح واژه‌های دشوار
زکات

کمک مالی واجبی که بر اساس احکام اسلامی توزیع می‌شود.

ابن‌اللُّتبیّه

مردی از قبیلهٔ اَزد که پیامبر ﷺ او را برای گردآوری زکات منصوب کرد.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک از این روایت چنین برداشت کرده‌اند که کارمند یا نماینده، جز با اجازهٔ معتبر، نباید هدیه‌ای شخصی را بپذیرد که با وظیفه‌اش ارتباط دارد. پرسش پیامبر ﷺ روشن می‌کند که مقام، علت دریافت هدیه بوده است: آیا اگر گیرنده در خانه مانده بود نیز آن هدیه را می‌گرفت؟ هشدار دربارهٔ حمل آن مال در روز قیامت، بر ضرورت درستکاری و پاسخ‌گویی تأکید دارد. عالمان این اصل را دربارهٔ اموال عمومی و نمایندگی از منافع دیگران نیز به کار می‌برند، بی‌آنکه دریافت هر هدیه‌ای میان مردم را ممنوع بدانند.

درس‌هایی برای امروز
  1. هدایایی را که به واسطهٔ مقام عمومی یا حرفه‌ای دریافت می‌کنید گزارش دهید و از مقررات سازمان خود پیروی کنید.
  2. از خود بپرسید آیا اگر آن مقام را نداشتید، کسی همین امتیاز را به شما می‌داد؟
  3. با زکات و دیگر اموال امانت‌سپرده‌شده با دقت رفتار کنید و دربارهٔ آنچه دریافت می‌کنید پاسخ‌گو باشید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.