هدایا · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 2630

روایت‌شده توسط Anas ibn Malik. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: هدایا
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Anas ibn Malik

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، حَدَّثَنَا يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ لَمَّا قَدِمَ الْمُهَاجِرُونَ الْمَدِينَةَ مِنْ مَكَّةَ وَلَيْسَ بِأَيْدِيهِمْ ـ يَعْنِي شَيْئًا ـ وَكَانَتِ الأَنْصَارُ أَهْلَ الأَرْضِ وَالْعَقَارِ، فَقَاسَمَهُمُ الأَنْصَارُ عَلَى أَنْ يُعْطُوهُمْ ثِمَارَ أَمْوَالِهِمْ كُلَّ عَامٍ وَيَكْفُوهُمُ الْعَمَلَ وَالْمَئُونَةَ، وَكَانَتْ أُمُّهُ أُمُّ أَنَسٍ أُمُّ سُلَيْمٍ كَانَتْ أُمَّ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، فَكَانَتْ أَعْطَتْ أُمُّ أَنَسٍ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عِذَاقًا فَأَعْطَاهُنَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أُمَّ أَيْمَنَ مَوْلاَتَهُ أُمَّ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدِ‏.‏ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ فَأَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم لَمَّا فَرَغَ مِنْ قَتْلِ أَهْلِ خَيْبَرَ فَانْصَرَفَ إِلَى الْمَدِينَةِ، رَدَّ الْمُهَاجِرُونَ إِلَى الأَنْصَارِ مَنَائِحَهُمُ الَّتِي كَانُوا مَنَحُوهُمْ مِنْ ثِمَارِهِمْ فَرَدَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِلَى أُمِّهِ عِذَاقَهَا، وَأَعْطَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أُمَّ أَيْمَنَ مَكَانَهُنَّ مِنْ حَائِطِهِ‏.‏ وَقَالَ أَحْمَدُ بْنُ شَبِيبٍ أَخْبَرَنَا أَبِي عَنْ يُونُسَ بِهَذَا، وَقَالَ مَكَانَهُنَّ مِنْ خَالِصِهِ‏.‏

ترجمه

عبدالله بن یوسف برای ما حدیث کرد، ابن وهب به ما خبر داد، یونس برای ما حدیث کرد، از ابن شهاب، از انس بن مالک رضی الله عنه که گفت: هنگامی که مهاجران از مکه به مدینه آمدند، هیچ دارایی در دست نداشتند، در حالی که انصار صاحبان زمین و املاک بودند. پس انصار با آنان چنین توافق کردند که هر سال میوه‌های اموال خود را به ایشان بدهند و هزینه‌های کار و مخارج کشاورزی را خود تقبل کنند. مادر انس، یعنی ام سلیم که مادر عبدالله بن ابی طلحه نیز بود، چندین نخل خرما به رسول الله ﷺ هدیه داد. پیامبر ﷺ آن‌ها را به کنیز آزادشده‌اش ام ایمن، مادر اسامة بن زید بخشید. ابن شهاب می‌گوید: انس بن مالک به من اطلاع داد که چون پیامبر ﷺ از جنگ با مردم خیبر فارغ شد و به مدینه بازگشت، مهاجران هدایای میوه‌ای را که انصار پیش‌تر به ایشان داده بودند، پس دادند. آنگاه پیامبر ﷺ نخل‌های خرما را به مادرش (ام سلیم) بازگرداند و رسول الله ﷺ به جای آن‌ها، درختانی از باغ خود به ام ایمن عطا فرمود. احمد بن شبیب گوید: پدرم از یونس همین روایت را نقل کرد و گفت: «از اموال خاص خویش».

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

انصار دارایی خود را تقسیم کردند و پیامبر ﷺ حق ام‌أیمن را به‌درستی جبران کرد.

پیشینه و سبب بیان

پس از هجرت به مدینه، انصار محصول زمین‌های خود را با مهاجران تقسیم کردند. پس از بازگشت از خیبر، مهاجران میوه‌هایی را که دریافت کرده بودند بازگرداندند؛ پیامبر ﷺ درختان خرمای ام‌سلیم را به او بازگرداند و درختانی از باغ خود را به‌عنوان جایگزین به ام‌أیمن بخشید.

توضیح واژه‌های دشوار
مهاجران

مسلمانانی که به‌خاطر ایمانشان از مکه به مدینه هجرت کردند.

انصار

مسلمانان مدینه که از مهاجران استقبال کردند و به آنان یاری رساندند.

مَنائح

بخشش‌ها یا امکاناتی که موقتاً در اختیار دیگران قرار می‌گیرد؛ در اینجا محصول باغ‌هایی که با دیگران تقسیم می‌شد.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت چنین برداشت می‌کنند که تقسیم دارایی و محصولات، شیوه‌ای مجاز برای برادری و یاری‌رسانی است. هدیه به دریافت‌کننده تعلق می‌گیرد، اما بازگرداندن آن با رضایت دوطرفه امکان‌پذیر است. پیامبر ﷺ به ام‌أیمن از دارایی خود جایگزینی بخشید؛ این کار نمونه‌ای از دقت و عدالت در جبران یک هدیه است. این روایت ماجرایی مشخص را بیان می‌کند و به‌تنهایی، بازگرداندن هر هدیه‌ای را واجب نمی‌سازد.

درس‌هایی برای امروز
  1. دارایی خود را با نیازمندان تقسیم کنید و درباره محصولات و تلاش‌ها به‌روشنی توافق کنید.
  2. با هدایا مسئولانه رفتار کنید: برای بازگرداندن آن‌ها گفت‌وگو کنید و حقوق دهنده و گیرنده را به رسمیت بشناسید.
  3. اگر کسی به‌سبب تغییر شرایط هدیه‌اش را بازگرداند، وضعیت را با گشاده‌دستی و عدالت سامان دهید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.