Sahih al-Bukhari، حدیث 2708
روایتشده توسط Zubair ibn al-Awwam. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از البخاري تا عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ
- 1أَبُو الْيَمَانِآن را به البخاري روایت کرد
- 2شُعَيْبٌ
- 3الزُّهْرِيِّ
- 4عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ الزُّبَيْرَ، كَانَ يُحَدِّثُ أَنَّهُ خَاصَمَ رَجُلاً مِنَ الأَنْصَارِ قَدْ شَهِدَ بَدْرًا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي شِرَاجٍ مِنَ الْحَرَّةِ كَانَا يَسْقِيَانِ بِهِ كِلاَهُمَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِلزُّبَيْرِ " اسْقِ يَا زُبَيْرُ ثُمَّ أَرْسِلْ إِلَى جَارِكَ ". فَغَضِبَ الأَنْصَارِيُّ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ آنْ كَانَ ابْنَ عَمَّتِكَ فَتَلَوَّنَ وَجْهُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ قَالَ " اسْقِ ثُمَّ احْبِسْ حَتَّى يَبْلُغَ الْجَدْرَ ". فَاسْتَوْعَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَئِذٍ حَقَّهُ لِلزُّبَيْرِ، وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَبْلَ ذَلِكَ أَشَارَ عَلَى الزُّبَيْرِ بِرَأْىٍ سَعَةٍ لَهُ وَلِلأَنْصَارِيِّ، فَلَمَّا أَحْفَظَ الأَنْصَارِيُّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم اسْتَوْعَى لِلزُّبَيْرِ حَقَّهُ فِي صَرِيحِ الْحُكْمِ. قَالَ عُرْوَةُ قَالَ الزُّبَيْرُ وَاللَّهِ مَا أَحْسِبُ هَذِهِ الآيَةَ نَزَلَتْ إِلاَّ فِي ذَلِكَ {فَلاَ وَرَبِّكَ لاَ يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْ} الآيَةَ.
ابوالیمان برای ما حدیث کرد، شعیب از زهری خبر داد، او گفت: عروة بن زبیر به من خبر داد که زبیر روایت میکرد که با مردی از انصار که در جنگ بدر شرکت کرده بود، بر سر جوی آبی در حرّه که هر دو از آن برای آبیاری استفاده میکردند، نزد رسول الله ﷺ به نزاع پرداختند. رسول الله ﷺ به زبیر فرمودند:
«ای زبیر! ابتدا آبیاری کن، سپس آب را برای همسایهات رها کن.» مرد انصاری خشمگین شد و گفت: «ای رسول خدا ﷺ! آیا این حکم به خاطر این است که او پسر عمهی توست؟» چهرهی رسول الله ﷺ (از شدت خشم) تغییر کرد و فرمودند: «آبیاری کن، سپس آب را نگه دار تا به دیوارها برسد.» بدین ترتیب رسول الله ﷺ حق کامل زبیر را به او دادند. پیش از آن، رسول الله ﷺ رأیی مسالمتآمیز و به نفع هر دو طرف داده بودند، اما وقتی مرد انصاری باعث خشم رسول الله ﷺ شد، ایشان حق زبیر را طبق حکم صریح و آشکار به طور کامل به او دادند. عروة گفت: زبیر فرمود: «به خدا سوگند! گمان نمیکنم این آیه جز در همین ماجرا نازل شده باشد: {پس به پروردگارت سوگند، آنان ایمان نمیآورند تا اینکه تو را در آنچه میان خود اختلاف دارند داور قرار دهند} (سوره نساء: ۶۵).»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
قاضی باید ابتدا برای سازش بکوشد، اما در نهایت حق قطعی هر فرد را حفظ کند.
زبیر و مردی از انصار دربارهٔ آب آبیاری زمینهایشان اختلاف داشتند. پیامبر ﷺ ابتدا راهحلی سخاوتمندانه برای هر دو پیشنهاد کرد. پس از آنکه آن مرد در انصاف داوری ایشان تردید کرد، پیامبر ﷺ تمام حق زبیر را به او داد.
منطقهای در نزدیکی مدینه با میدانهای گدازهٔ تیرهرنگ.
پیش از آنکه آب به زمین بعدی برود، بگذارید به سطح مرزهای پیرامون درختان خرما برسد.
حکمی که حق قطعی را اجرا میکند، بیآنکه ملاحظهٔ سخاوتمندانهٔ پیشین را در نظر بگیرد.
عالمان کلاسیک از این روایت چنین برداشت کردهاند که قاضی میتواند راهحلی منصفانه و سازشجویانه به طرفین پیشنهاد کند، بهشرط آنکه حقوق آنان را نادیده نگیرد و خودشان آن را بپذیرند. قاضی در اختلاف باید بیطرف بماند و پیوند خویشاوندی نباید بر حکمش اثر بگذارد. اگر کسی بیدلیل انصاف قاضی را زیر سؤال ببرد، تعیین حق همچنان اصل راهنماست. عالمان آیهٔ ۶۵ سورهٔ نساء را با وظیفهٔ پذیرفتن حکم پیامبر ﷺ مرتبط میدانند.
- در اختلاف با همسایه، ابتدا راهحلی منصفانه بجویید که بیدلیل به رابطه آسیب نزند.
- توافقهای مربوط به منابع مشترک، مانند آب یا حق عبور، را از پیش روشن و مشخص کنید.
- تصمیم منصفانه را بر پایهٔ روابط شخصی رد نکنید؛ دلیل بخواهید و حقِ ثابتشده را بپذیرید.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.