صلح · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 2709

روایت‌شده توسط Jabir ibn Abdullah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: صلح
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Jabir ibn Abdullah

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ وَهْبِ بْنِ كَيْسَانَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ تُوُفِّيَ أَبِي وَعَلَيْهِ دَيْنٌ، فَعَرَضْتُ عَلَى غُرَمَائِهِ أَنْ يَأْخُذُوا التَّمْرَ بِمَا عَلَيْهِ، فَأَبَوْا وَلَمْ يَرَوْا أَنَّ فِيهِ وَفَاءً، فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ، فَقَالَ ‏"‏ إِذَا جَدَدْتَهُ فَوَضَعْتَهُ فِي الْمِرْبَدِ آذَنْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏‏.‏ فَجَاءَ وَمَعَهُ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ فَجَلَسَ عَلَيْهِ، وَدَعَا بِالْبَرَكَةِ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ ادْعُ غُرَمَاءَكَ، فَأَوْفِهِمْ ‏"‏‏.‏ فَمَا تَرَكْتُ أَحَدًا لَهُ عَلَى أَبِي دَيْنٌ إِلاَّ قَضَيْتُهُ، وَفَضَلَ ثَلاَثَةَ عَشَرَ وَسْقًا سَبْعَةٌ عَجْوَةٌ، وَسِتَّةٌ لَوْنٌ أَوْ سِتَّةٌ عَجْوَةٌ وَسَبْعَةٌ لَوْنٌ، فَوَافَيْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْمَغْرِبَ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَضَحِكَ فَقَالَ ‏"‏ ائْتِ أَبَا بَكْرٍ وَعُمَرَ فَأَخْبِرْهُمَا ‏"‏‏.‏ فَقَالاَ لَقَدْ عَلِمْنَا إِذْ صَنَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَا صَنَعَ أَنْ سَيَكُونُ ذَلِكَ‏.‏ وَقَالَ هِشَامٌ عَنْ وَهْبٍ عَنْ جَابِرٍ صَلاَةَ الْعَصْرِ‏.‏ وَلَمْ يَذْكُرْ أَبَا بَكْرٍ وَلاَ ضَحِكَ، وَقَالَ وَتَرَكَ أَبِي عَلَيْهِ ثَلاَثِينَ وَسْقًا دَيْنًا‏.‏ وَقَالَ ابْنُ إِسْحَاقَ عَنْ وَهْبٍ عَنْ جَابِرٍ صَلاَةَ الظُّهْرِ‏.‏

ترجمه

محمد بن بشار برایم حدیث نقل کرد، عبدالوهاب برایمان نقل کرد، عبیدالله برایمان نقل کرد، از وهب بن کیسان، او از جابر بن عبدالله رضی الله عنهما روایت می‌کند که گفت: پدرم در حالی که بدهکار بود از دنیا رفت. من به طلبکارانش پیشنهاد دادم که خرماهای باغم را در عوض بدهی پدرم بردارند، اما آنان نپذیرفتند و گمان کردند که این مقدار کفاف بدهی او را نمی‌دهد. پس نزد پیامبر ﷺ رفتم و ماجرا را برایشان بازگو کردم. ایشان فرمودند:

«هرگاه خرماها را چیدی و در مِربَد (محل خشک کردن خرما) انباشتی، مرا (رسول الله ﷺ) خبر کن.» سپس ایشان همراه با ابوبکر و عمر آمدند و بر روی توده خرما نشستند و برای آن طلب برکت نمودند. آنگاه فرمودند: «طلبکارانت را فراخوان و حقشان را تمام و کمال بپرداز.» بدین ترتیب، هیچ‌کس نبود که بر پدرم حقی داشته باشد مگر اینکه دینش را ادا کردم، و سیزده وَسَق خرما اضافه آمد؛ هفت عدد از آن عَجوه و شش عدد لَون بود، یا شش عدد عَجوه و هفت عدد لَون. سپس هنگام مغرب با رسول الله ﷺ دیدار کردم و موضوع را به اطلاعشان رساندم. ایشان لبخندی زدند و فرمودند: «نزد ابوبکر و عمر برو و آنان را از این امر آگاه ساز.» آن دو گفتند: «ما یقین داشتیم چون رسول الله ﷺ آن کار را انجام دادند، چنین اتفاقی خواهد افتاد.» هشام از وهب، و او از جابر روایت کرده است که این واقعه هنگام نماز عصر رخ داد؛ ولی نام ابوبکر را ذکر نکرد و به لبخند پیامبر نیز اشاره‌ای ننمود؛ و گفت که پدر جابر سی وَسَق بدهی بر جای گذاشته بود. ابن اسحاق نیز از وهب، و او از جابر روایت کرده که این ماجرا هنگام نماز ظهر اتفاق افتاد.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

خداوند به خرماها برکت داد تا جابر بتواند بدهی پدرش را بپردازد.

پیشینه و سبب بیان

پدر جابر با بدهی سی وسق درگذشت. طلبکاران در آغاز محصول خرما را کافی نمی‌دانستند؛ جابر از پیامبر ﷺ راهنمایی خواست و ایشان برای محصول دعا کردند تا برکت یابد.

توضیح واژه‌های دشوار
وسق

واحدی قدیمی برای اندازه‌گیری کالاهای فله‌ای؛ مقدار دقیق آن بر اساس منطقه و نظام اندازه‌گیری تفاوت داشت.

مِربَد

محوطه‌ای روباز که خرماها را در آن جمع‌آوری و خشک می‌کردند.

عَجوه و لَون

نام گونه‌های مختلف خرما.

برداشت‌های عالمان

دانشمندان از این روایت نتیجه می‌گیرند که پرداخت بدهی‌های متوفی باید جدی گرفته شود و وارثان می‌توانند با طلبکاران به توافقی منصفانه برسند. پیامبر ﷺ جابر را به پرداخت کامل بدهی طلبکاران تشویق کردند و برای برکت دعا کردند؛ دانشمندان فراوانیِ استثنایی محصول را معجزه و نشانه‌ای از برکت خداوند می‌دانند. این روایت نمی‌آموزد که دعا جایگزین وظیفهٔ بازپرداخت بدهی می‌شود: حق طلبکار همچنان پابرجاست.

درس‌هایی برای امروز
  1. بدهی‌های عضو درگذشتهٔ خانواده را با دقت مشخص کنید و منصفانه با طلبکاران گفت‌وگو کنید.
  2. وعدهٔ بازپرداختی ندهید که از عهدهٔ آن برنمی‌آیید؛ آشکارا در پی توافقی عادلانه باشید.
  3. از خداوند برکت بخواهید و به او توکل کنید، و در عین حال برای انجام تعهدات خود گام‌های لازم را بردارید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.