جزیه و مصالحه · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 3173

روایت‌شده توسط Sahl ibn Abi Hathma. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: جزیه و مصالحه
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Sahl ibn Abi Hathma

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا بِشْرٌ ـ هُوَ ابْنُ الْمُفَضَّلِ ـ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ بُشَيْرِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ، قَالَ انْطَلَقَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَهْلٍ وَمُحَيِّصَةُ بْنُ مَسْعُودِ بْنِ زَيْدٍ إِلَى خَيْبَرَ، وَهْىَ يَوْمَئِذٍ صُلْحٌ، فَتَفَرَّقَا، فَأَتَى مُحَيِّصَةُ إِلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَهْلٍ وَهْوَ يَتَشَحَّطُ فِي دَمٍ قَتِيلاً، فَدَفَنَهُ ثُمَّ قَدِمَ الْمَدِينَةَ، فَانْطَلَقَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَهْلٍ وَمُحَيِّصَةُ وَحُوَيِّصَةُ ابْنَا مَسْعُودٍ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، فَذَهَبَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ يَتَكَلَّمُ فَقَالَ ‏"‏ كَبِّرْ كَبِّرْ ‏"‏‏.‏ وَهْوَ أَحْدَثُ الْقَوْمِ، فَسَكَتَ فَتَكَلَّمَا فَقَالَ ‏"‏ أَتَحْلِفُونَ وَتَسْتَحِقُّونَ قَاتِلَكُمْ أَوْ صَاحِبَكُمْ ‏"‏‏.‏ قَالُوا وَكَيْفَ نَحْلِفُ وَلَمْ نَشْهَدْ وَلَمْ نَرَ قَالَ ‏"‏ فَتُبْرِيكُمْ يَهُودُ بِخَمْسِينَ ‏"‏‏.‏ فَقَالُوا كَيْفَ نَأْخُذُ أَيْمَانَ قَوْمٍ كُفَّارٍ فَعَقَلَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مِنْ عِنْدِهِ‏.‏

ترجمه

مُسَدَّد برای ما حدیث کرد، بِشر — که پسر مُفَضَّل است — برای ما حدیث کرد، یحیی از بُشَیر بن یاسار، و او از سَهل بن ابی حَثْمَه روایت کرد که گفت: عبدالله بن سهل و مُحَیِّصَة بن مسعود بن زید به سوی خیبر رفتند، در حالی که آن روز با مسلمانان در صلح بودند. سپس از هم جدا شدند؛ محیصة نزد عبدالله بن سهل آمد و او را در حالی یافت که در خون خود غلتیده و کشته شده بود. پس او را دفن کرد و به مدینه بازگشت. سپس عبدالرحمن بن سهل، محیصة و حُوَیِّصَة (دو پسر مسعود) خدمت پیامبر ﷺ شرفیاب شدند. عبدالرحمن خواست سخن بگوید که پیامبر ﷺ فرمود:

«بزرگ‌تر، بزرگ‌تر»، زیرا او جوان‌ترین ایشان بود. پس ساکت شد و آن دو نفر دیگر سخن گفتند. پیامبر ﷺ فرمود: «آیا سوگند یاد می‌کنید تا حقِ خونِ قاتل یا یارتان را بگیرید؟» گفتند: «چگونه سوگند بخوریم در حالی که نه شاهد بوده‌ایم و نه دیده‌ایم؟» فرمود: «پس یهودیان می‌توانند با پنجاه سوگند خود را تبرئه کنند.» گفتند: «چگونه سوگند قوم کافر را بپذیریم؟» آنگاه پیامبر ﷺ دیه را از مال خود پرداخت کردند.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

در قتلِ اثبات‌نشده، پیامبر ﷺ از عدالت و پایبندی به پیمان محافظت کرد.

پیشینه و سبب بیان

عبدالله بن سهل در خیبر کشته شد، درحالی‌که در آن زمان با مسلمانان پیمان صلح برقرار بود. خویشاوندان او برای دادخواهی نزد پیامبر ﷺ آمدند؛ چون آنان شاهد قتل نبودند، پیامبر ﷺ خون‌بها را از دارایی خود پرداخت کرد.

توضیح واژه‌های دشوار
خون‌بها

غرامت مالی‌ای که طبق احکام اسلامی، در صورت مرگ ناحق به بازماندگان پرداخت می‌شود.

سوگندها

اظهارات رسمی و مؤکدی که شخص برای تأیید ادعای خود یا اثبات بی‌گناهی‌اش ادا می‌کند.

پیمان صلح

توافقی الزام‌آور برای حفظ صلح و امنیت میان گروه‌ها.

برداشت‌های عالمان

عالمان این روایت را در بحث احکام قَسامه بررسی می‌کنند: روشی ویژه که در پروندهٔ قتل، هنگامی که قرائنی وجود دارد اما شاهدان معمول در دسترس نیستند، از سوگندها بهره می‌گیرد. شرایط دقیق و ترتیب سوگندها در مذاهب فقهی متفاوت است. این ماجرا همچنین نشان می‌دهد که اتهام بدون دلیل نباید به قصاص یا مجازات بینجامد، پیمان‌های با جوامع دیگر باید محترم شمرده شوند و فرد جوان‌تر برای سخن گفتن، به بزرگ‌ترها فرصت داد.

درس‌هایی برای امروز
  1. بدون دلیل کسی را به جرمی سنگین متهم نکنید و روندی عادلانه را دنبال کنید.
  2. به پیمان‌های صلح پایبند بمانید، حتی اگر تنش یا سوءظن پدید آید.
  3. به سالمندان و طرف‌های مسئول گفت‌وگو فرصت دهید نخست سخن بگویند.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.