Sahih al-Bukhari، حدیث 3667
روایتشده توسط Aisha. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از البخاري تا پیامبر ﷺ
- 1إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِآن را به البخاري روایت کرد
- 2سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ
- 3هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ
- 4عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ
- 5رسول خدا ﷺ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَاتَ وَأَبُو بَكْرٍ بِالسُّنْحِ ـ قَالَ إِسْمَاعِيلُ يَعْنِي بِالْعَالِيَةِ ـ فَقَامَ عُمَرُ يَقُولُ وَاللَّهِ مَا مَاتَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم. قَالَتْ وَقَالَ عُمَرُ وَاللَّهِ مَا كَانَ يَقَعُ فِي نَفْسِي إِلاَّ ذَاكَ وَلَيَبْعَثَنَّهُ اللَّهُ فَلَيَقْطَعَنَّ أَيْدِيَ رِجَالٍ وَأَرْجُلَهُمْ. فَجَاءَ أَبُو بَكْرٍ فَكَشَفَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَبَّلَهُ قَالَ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي طِبْتَ حَيًّا وَمَيِّتًا، وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لاَ يُذِيقُكَ اللَّهُ الْمَوْتَتَيْنِ أَبَدًا. ثُمَّ خَرَجَ فَقَالَ أَيُّهَا الْحَالِفُ عَلَى رِسْلِكَ. فَلَمَّا تَكَلَّمَ أَبُو بَكْرٍ جَلَسَ عُمَرُ. فَحَمِدَ اللَّهَ أَبُو بَكْرٍ وَأَثْنَى عَلَيْهِ وَقَالَ أَلاَ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ مُحَمَّدًا صلى الله عليه وسلم فَإِنَّ مُحَمَّدًا قَدْ مَاتَ، وَمَنْ كَانَ يَعْبُدُ اللَّهَ فَإِنَّ اللَّهَ حَىٌّ لاَ يَمُوتُ. وَقَالَ {إِنَّكَ مَيِّتٌ وَإِنَّهُمْ مَيِّتُونَ} وَقَالَ {وَمَا مُحَمَّدٌ إِلاَّ رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَفَإِنْ مَاتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلَى أَعْقَابِكُمْ وَمَنْ يَنْقَلِبْ عَلَى عَقِبَيْهِ فَلَنْ يَضُرَّ اللَّهَ شَيْئًا وَسَيَجْزِي اللَّهُ الشَّاكِرِينَ} قَالَ فَنَشَجَ النَّاسُ يَبْكُونَ ـ قَالَ ـ وَاجْتَمَعَتِ الأَنْصَارُ إِلَى سَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ فِي سَقِيفَةِ بَنِي سَاعِدَةَ فَقَالُوا مِنَّا أَمِيرٌ وَمِنْكُمْ أَمِيرٌ، فَذَهَبَ إِلَيْهِمْ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ وَأَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ الْجَرَّاحِ، فَذَهَبَ عُمَرُ يَتَكَلَّمُ فَأَسْكَتَهُ أَبُو بَكْرٍ، وَكَانَ عُمَرُ يَقُولُ وَاللَّهِ مَا أَرَدْتُ بِذَلِكَ إِلاَّ أَنِّي قَدْ هَيَّأْتُ كَلاَمًا قَدْ أَعْجَبَنِي خَشِيتُ أَنْ لاَ يَبْلُغَهُ أَبُو بَكْرٍ، ثُمَّ تَكَلَّمَ أَبُو بَكْرٍ فَتَكَلَّمَ أَبْلَغَ النَّاسِ فَقَالَ فِي كَلاَمِهِ نَحْنُ الأُمَرَاءُ وَأَنْتُمُ الْوُزَرَاءُ. فَقَالَ حُبَابُ بْنُ الْمُنْذِرِ لاَ وَاللَّهِ لاَ نَفْعَلُ، مِنَّا أَمِيرٌ وَمِنْكُمْ أَمِيرٌ. فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ لاَ، وَلَكِنَّا الأُمَرَاءُ وَأَنْتُمُ الْوُزَرَاءُ هُمْ أَوْسَطُ الْعَرَبِ دَارًا، وَأَعْرَبُهُمْ أَحْسَابًا فَبَايِعُوا عُمَرَ أَوْ أَبَا عُبَيْدَةَ. فَقَالَ عُمَرُ بَلْ نُبَايِعُكَ أَنْتَ، فَأَنْتَ سَيِّدُنَا وَخَيْرُنَا وَأَحَبُّنَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم. فَأَخَذَ عُمَرُ بِيَدِهِ فَبَايَعَهُ، وَبَايَعَهُ النَّاسُ، فَقَالَ قَائِلٌ قَتَلْتُمْ سَعْدَ بْنَ عُبَادَةَ. فَقَالَ عُمَرُ قَتَلَهُ اللَّهُ.
اسماعیل بن عبدالله به ما حدیث کرد، سلیمان بن بلال به ما حدیث کرد، از هشام بن عروه، از عروه بن زبیر، از عایشه رضی الله عنها همسر پیامبر ﷺ که فرمود: رسول خدا ﷺ رحلت کردند در حالی که ابوبکر در
«سُنْح» بود (اسماعیل میگوید: یعنی در عالیه). عمر برخاست و گفت: «به خدا سوگند! رسول خدا ﷺ نمرده است.» عایشه رضی الله عنها فرمود: عمر گفت: «به خدا سوگند! جز این اندیشهای در دلم نگذشته بود و خداوند او را دوباره زنده خواهد کرد و دستها و پاهای مردانی را قطع خواهد نمود.» سپس ابوبکر آمد و چهره رسول خدا ﷺ را گشود و ایشان را بوسید و گفت: «پدر و مادرم فدایت باد! در زندگی پاکیزه بودی و در مرگ نیز پاکیزهای. قسم به آنکه جانم در دست اوست، خداوند هرگز دو مرگ را به تو نخواهد چشانید.» سپس بیرون رفت و فرمود: «ای سوگند خورنده! آرام باش.» چون ابوبکر سخن گفت، عمر نشست. ابوبکر خداوند را ستایش و ثنا گفت و فرمود: «آگاه باشید! هر کس محمد ﷺ را میپرستید، همانا محمد ﷺ وفات یافته است، و هر کس الله را میپرستد، همانا الله زنده است و هرگز نمیمیرد.» و این آیه را تلاوت کرد: {إِنَّكَ مَيِّتٌ وَإِنَّهُمْ مَيِّتُونَ} (قطعاً تو خواهی مرد و آنان نیز خواهند مرد - زمر: ۳۰). و همچنین فرمود: {وَمَا مُحَمَّدٌ إِلاَّ رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَفَإِنْ مَاتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلَى أَعْقَابِكُمْ وَمَنْ يَنْقَلِبْ عَلَى عَقِبَيْهِ فَلَنْ يَضُرَّ اللَّهَ شَيْئًا وَسَيَجْزِي اللَّهُ الشَّاكِرِينَ} (محمد تنها پیامبری است که پیش از او نیز پیامبرانی بودهاند؛ آیا اگر بمیرد یا کشته شود، شما به عقب برمیگردید؟ و هر کس به عقب برگردد، هرگز زیانی به خدا نخواهد رساند و خداوند سپاسگزاران را پاداش خواهد داد - آل عمران: ۱۴۴). راوی گوید: مردم با هقهق گریستند. و انصار نزد سعد بن عباده در سقیفه بنی ساعده گرد آمدند و گفتند: «از ما امیری باشد و از شما امیری.» پس ابوبکر، عمر بن خطاب و ابوعبیده جراح به سوی آنان رفتند. عمر خواست سخن بگوید اما ابوبکر او را ساکت کرد. عمر بعدها میگفت: «به خدا سوگند! قصد من جز این نبود که سخنی آماده کرده بودم که مرا به شگفت آورده بود و بیم داشتم ابوبکر نتواند آن را چنان رسا بیان کند.» سپس ابوبکر سخن گفت و شیواترین کلام را ایراد کرد و در سخنانش فرمود: «ما امیرانیم و شما وزیران.» حباب بن منذر گفت: «نه، به خدا سوگند چنین نکنیم؛ از ما امیری و از شما امیری.» ابوبکر فرمود: «خیر، بلکه ما امیرانیم و شما وزیران، زیرا آنان (قریش) در میان عرب مرکزیترین جایگاه و اصیلترین تبار را دارند. پس با عمر یا ابوعبیده بن جراح بیعت کنید.» عمر گفت: «بلکه ما با تو بیعت میکنیم، زیرا تو سرور ما، بهترین ما و محبوبترین فرد نزد رسول خدا ﷺ هستی.» پس عمر دست او را گرفت و با او بیعت کرد و مردم نیز با او بیعت کردند. شخصی گفت: «سعد بن عباده را کشتید.» عمر گفت: «خداوند او را کشت.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
ابوبکر پس از درگذشت پیامبر ﷺ جامعه را به خودآگاهی و وحدت بازگرداند.
این حدیث رویدادهای بلافاصله پس از درگذشت پیامبر ﷺ را شرح میدهد: تلاوت ابوبکر حاضران را به آگاهی از درگذشت ایشان رساند و سپس انصار در سقیفهٔ بنیساعده گرد هم آمدند تا دربارهٔ رهبری گفتگو کنند.
ساکنان مدینه که از پیامبر ﷺ و مسلمانان مکه حمایت کردند.
محل اجتماعات سرپوشیدهای که انصار در آن گرد هم آمدند.
تعهدی رسمی برای بهرسمیتشناختن و حمایت از رهبری که انتخاب شده است.
عالمان کلاسیک تأکید میکنند که ابوبکر با یادآوری قرآن، جامعه را متوجه حیات جاودان الله و میرایی انسانی پیامبران کرد. این رویداد همچنین نشان میدهد که رهبری پس از پیامبر ﷺ از راه مشورت و بیعت سامان یافت. عالمان از این ماجرا اهمیت آرامش، رایزنی و جلوگیری از تفرقه در زمان بحران را برداشت میکنند؛ اما این بخش بهتنهایی شرح کاملی از همهٔ احکام مربوط به تعیین رهبر نیست.
- هنگام سردرگمی، پیش از انتشار نتیجهگیریها به قرآن و دانش معتبر رجوع کنید.
- در بحران، برای شنیدن دیدگاه افراد آگاه وقت بگذارید و سنجیده سخن بگویید.
- در اختلافها برای مشورت و حفظ وحدت جامعه بکوشید، بیآنکه واقعیتها یا حقوق دیگران را نادیده بگیرید.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.