Sahih al-Bukhari، حدیث 4066
روایتشده توسط Abdullah ibn Umar. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از البخاري تا عُثْمَانَ بْنِ مَوْهَبٍ
- 1عَبْدَانُآن را به البخاري روایت کرد
- 2أَبُو حَمْزَةَ
- 3عُثْمَانَ بْنِ مَوْهَبٍ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، أَخْبَرَنَا أَبُو حَمْزَةَ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ مَوْهَبٍ، قَالَ جَاءَ رَجُلٌ حَجَّ الْبَيْتَ فَرَأَى قَوْمًا جُلُوسًا فَقَالَ مَنْ هَؤُلاَءِ الْقُعُودُ قَالُوا هَؤُلاَءِ قُرَيْشٌ. قَالَ مَنِ الشَّيْخُ قَالُوا ابْنُ عُمَرَ. فَأَتَاهُ فَقَالَ إِنِّي سَائِلُكَ عَنْ شَىْءٍ أَتُحَدِّثُنِي، قَالَ أَنْشُدُكَ بِحُرْمَةِ هَذَا الْبَيْتِ أَتَعْلَمُ أَنَّ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ فَرَّ يَوْمَ أُحُدٍ قَالَ نَعَمْ. قَالَ فَتَعْلَمُهُ تَغَيَّبَ عَنْ بَدْرٍ فَلَمْ يَشْهَدْهَا قَالَ نَعَمْ. قَالَ فَتَعْلَمُ أَنَّهُ تَخَلَّفَ عَنْ بَيْعَةِ الرُّضْوَانِ فَلَمْ يَشْهَدْهَا قَالَ نَعَمْ. قَالَ فَكَبَّرَ. قَالَ ابْنُ عُمَرَ تَعَالَ لأُخْبِرَكَ وَلأُبَيِّنَ لَكَ عَمَّا سَأَلْتَنِي عَنْهُ، أَمَّا فِرَارُهُ يَوْمَ أُحُدٍ فَأَشْهَدُ أَنَّ اللَّهَ عَفَا عَنْهُ، وَأَمَّا تَغَيُّبُهُ عَنْ بَدْرٍ فَإِنَّهُ كَانَ تَحْتَهُ بِنْتُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكَانَتْ مَرِيضَةً، فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ لَكَ أَجْرَ رَجُلٍ مِمَّنْ شَهِدَ بَدْرًا وَسَهْمَهُ ". وَأَمَّا تَغَيُّبُهُ عَنْ بَيْعَةِ الرُّضْوَانِ فَإِنَّهُ لَوْ كَانَ أَحَدٌ أَعَزَّ بِبَطْنِ مَكَّةَ مِنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ لَبَعَثَهُ مَكَانَهُ، فَبَعَثَ عُثْمَانَ، وَكَانَ بَيْعَةُ الرُّضْوَانِ بَعْدَ مَا ذَهَبَ عُثْمَانُ إِلَى مَكَّةَ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِيَدِهِ الْيُمْنَى " هَذِهِ يَدُ عُثْمَانَ ". فَضَرَبَ بِهَا عَلَى يَدِهِ فَقَالَ " هَذِهِ لِعُثْمَانَ ". اذْهَبْ بِهَذَا الآنَ مَعَكَ.
عبدان برای ما حدیث کرد، ابوحَمزه به ما خبر داد، از عثمان بن موهب که گفت: مردی برای حج خانه خدا آمد و گروهی را دید که نشسته بودند. پرسید:
«این نشستگان کیستند؟» گفتند: «اینان قریش هستند.» پرسید: «آن پیرمرد کیست؟» گفتند: «ابن عمر.» نزد او رفت و گفت: «میخواهم چیزی از تو بپرسم؛ آیا به من پاسخ میدهی؟ تو را به حرمت این خانه قسم میدهم: آیا میدانی که عثمان بن عفان در روز اُحد گریخت؟» ابن عمر گفت: «آری.» گفت: «پس آیا میدانی که از بدر غایب بود و در آن شرکت نکرد؟» گفت: «آری.» گفت: «پس آیا میدانی که از بیعت رضوان عقب ماند و در آن حاضر نشد؟» گفت: «آری.» سپس مرد تکبیر گفت. ابن عمر فرمود: «بیا تا تو را آگاه کنم و آنچه پرسیدی برایت روشن سازم. اما درباره گریختنش در روز اُحد، من شهادت میدهم که الله او را بخشیده است. و اما درباره غیبتش از بدر، دختر رسول الله ﷺ همسر او بود و بیمار شده بود، پس پیامبر ﷺ به او فرمود: «تو اجر مردی از کسانی را که در بدر حضور یافتند و سهم او را خواهی داشت.» و اما درباره غیبتش از بیعت رضوان، اگر کسی در دل مکه عزیزتر از عثمان بن عفان بود، پیامبر حتماً او را به جای عثمان میفرستاد. پس پیامبر ﷺ عثمان را فرستاد و بیعت رضوان پس از رفتن عثمان به مکه انجام شد. پیامبر ﷺ دست راست خود را بالا برد و فرمود: «این دست عثمان است» و آن را بر دست دیگر خود زد و فرمود: «این از جانب عثمان است.» اکنون این اطلاعات را با خود ببر.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
ابن عمر توضیح میدهد که چرا عثمان در بدر و بیعت رضوان حضور نداشت.
نبرد بدر که پیامبر ﷺ و یارانش در آن شرکت کردند.
پیمان وفاداریای که یاران پیامبر زیر درختی در حدیبیه بستند.
سهمی از غنیمت که بر اساس تقسیمبندی به شرکتکننده تعلق میگرفت.
عالمان کلاسیک اشاره میکنند که غیبت عثمان از بدر به مراقبت او از دختر بیمار پیامبر ﷺ مربوط بود؛ پیامبر ﷺ پاداش و سهم یک شرکتکننده را برای او مقرر کرد. غیبت او از بیعت رضوان نشانهٔ کمبود وفاداری نبود: او به نمایندگی از پیامبر ﷺ به مکه فرستاده شده بود و پیامبر ﷺ در بیعت بهجای او نمایندگی کرد. ابن عمر همچنین یادآور میشود که خداوند عثمان را بهسبب آنچه در روز اُحد رخ داد، بخشید. بنابراین این روایت میآموزد که رویدادهای تاریخی را باید در بسترشان سنجید و نباید یاران پیامبر را بر پایهٔ اشارههایی پراکنده متهم کرد.
- در نقد تاریخی، ابتدا زمینهٔ کامل و شرح معتبر رویدادهای مربوط را بررسی کنید.
- تلاش و خدمت فرد را حتی وقتی وظیفهاش مانع حضور فیزیکی او میشود، به رسمیت بشناسید.
- دربارهٔ یاران پیامبر با دقت سخن بگویید و از داوری بر پایهٔ یک واقعیتِ جداافتاده بپرهیزید.
این روایت از همان باب به رویدادهای پیرامون نبرد اُحد میپردازد و زمینهٔ تاریخی را کاملتر میکند.
Sahih al-Bukhari · #4065 (Sahih)این روایت صحیح نیز دربارهٔ رویدادهای اُحد است و دربارهٔ نبرد یادشده زمینهٔ بیشتری فراهم میکند.
Sahih al-Bukhari · #4067 (Sahih)این روایت از همان مجموعه، تلاش یاران پیامبر را در جریان رویدادهای نظامی نشان میدهد.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.