Sahih al-Bukhari، حدیث 4319
روایتشده توسط Al-Miswar ibn Makhrama and Marwan ibn al-Hakam. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Al-Miswar ibn Makhrama and Marwan ibn al-Hakam
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي لَيْثٌ، حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ،. وَحَدَّثَنِي إِسْحَاقُ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ،، قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ شِهَابٍ وَزَعَمَ عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ مَرْوَانَ، وَالْمِسْوَرَ بْنَ مَخْرَمَةَ، أَخْبَرَاهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَامَ حِينَ جَاءَهُ وَفْدُ هَوَازِنَ مُسْلِمِينَ، فَسَأَلُوهُ أَنْ يَرُدَّ إِلَيْهِمْ أَمْوَالَهُمْ وَسَبْيَهُمْ، فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَعِي مَنْ تَرَوْنَ، وَأَحَبُّ الْحَدِيثِ إِلَىَّ أَصْدَقُهُ، فَاخْتَارُوا إِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ إِمَّا السَّبْىَ، وَإِمَّا الْمَالَ، وَقَدْ كُنْتُ اسْتَأْنَيْتُ بِكُمْ ". وَكَانَ أَنْظَرَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِضْعَ عَشْرَةَ لَيْلَةً، حِينَ قَفَلَ مِنَ الطَّائِفِ، فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم غَيْرُ رَادٍّ إِلَيْهِمْ إِلاَّ إِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ قَالُوا فَإِنَّا نَخْتَارُ سَبْيَنَا. فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْمُسْلِمِينَ، فَأَثْنَى عَلَى اللَّهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ ثُمَّ قَالَ " أَمَّا بَعْدُ، فَإِنَّ إِخْوَانَكُمْ قَدْ جَاءُونَا تَائِبِينَ، وَإِنِّي قَدْ رَأَيْتُ أَنْ أَرُدَّ إِلَيْهِمْ سَبْيَهُمْ، فَمَنْ أَحَبَّ مِنْكُمْ أَنْ يُطَيِّبَ ذَلِكَ فَلْيَفْعَلْ، وَمَنْ أَحَبَّ مِنْكُمْ أَنْ يَكُونَ عَلَى حَظِّهِ، حَتَّى نُعْطِيَهُ إِيَّاهُ مِنْ أَوَّلِ مَا يُفِيءُ اللَّهُ عَلَيْنَا، فَلْيَفْعَلْ ". فَقَالَ النَّاسُ قَدْ طَيَّبْنَا ذَلِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّا لاَ نَدْرِي مَنْ أَذِنَ مِنْكُمْ فِي ذَلِكَ مِمَّنْ لَمْ يَأْذَنْ فَارْجِعُوا حَتَّى يَرْفَعَ إِلَيْنَا عُرَفَاؤُكُمْ أَمْرَكُمْ ". فَرَجَعَ النَّاسُ فَكَلَّمَهُمْ عُرَفَاؤُهُمْ ثُمَّ رَجَعُوا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرُوهُ أَنَّهُمْ قَدْ طَيَّبُوا وَأَذِنُوا. هَذَا الَّذِي بَلَغَنِي عَنْ سَبْىِ هَوَازِنَ.
سعید بن عفیر به ما حدیث کرد و گفت: لیث به من حدیث کرد، عقیل از ابن شهاب برایم نقل کرد. و اسحاق به من حدیث کرد، یعقوب بن ابراهیم به ما حدیث کرد، برادرزادهٔ ابن شهاب به ما حدیث کرد. محمد بن شهاب گفت و عروة بن زبیر ادعا کرد که مروان و مسور بن مخرمه به او خبر دادند که رسول الله ﷺ هنگامی که وفد هوازن در حالی که مسلمان شده بودند نزد ایشان آمدند، برخاستند. آنان از ایشان خواستند که اموال و اسیرانشان را به آنان بازگرداند. پس رسول الله ﷺ به آنان فرمودند:
«همراه من کسانی هستند که میبینید، و محبوبترین سخن نزد من راستگوترین آن است؛ پس یکی از دو دسته را انتخاب کنید: یا اسیران و یا اموال. من در تقسیم غنایم برای شما صبر کرده بودم.» رسول الله ﷺ بیش از ده شب پس از بازگشت از طائف، توزیع غنایم آنان را به تأخیر انداخته بودند. وقتی برای آنان روشن شد که رسول الله ﷺ جز یکی از دو دسته را به آنان بازنمیگردانند، گفتند: «ما اسیرانمان را انتخاب میکنیم.» سپس رسول الله ﷺ در میان مسلمانان برخاستند و خداوند را چنانکه شایستهٔ اوست ستایش کردند و فرمودند: «اما بعد، برادرانتان توبهکنان نزد ما آمدهاند و من صلاح دیدم که اسیرانشان را به آنان بازگردانم. هر کس از شما دوست دارد که این کار را با رضایت و به عنوان احسان انجام دهد، چنین کند؛ و هر کس از شما دوست دارد که بر سهم خود باقی بماند تا اینکه از نخستین غنایمی که خداوند به ما عطا فرماید به او بدهیم، چنین کند.» مردم گفتند: «ای رسول الله ﷺ، ما با رضایت کامل این کار را انجام دادیم.» رسول الله ﷺ فرمودند: «ما نمیدانیم چه کسی از شما اجازه داده و چه کسی اجازه نداده است؛ پس بازگردید تا سرپرستانتان نظر شما را به ما برسانند.» مردم بازگشتند و سرپرستانشان با آنان صحبت کردند، سپس نزد رسول الله ﷺ برگشتند و به ایشان خبر دادند که همه با رضایت اجازه داده و موافقت کردهاند. این آنچه است که درباره اسیران هوازن به من رسیده است.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
پیامبر ﷺ به هوازن اجازه داد با اختیار خود انتخاب کنند و سهم هرکس را محترم شمرد.
پس از بازگشت از طائف، هیئتی از مسلمانان هوازن درخواست کرد اموال و اسیرانشان بازگردانده شود. پیامبر ﷺ تقسیم را به تعویق انداخت و به آنان حق انتخاب میان دو گروه از اموال را داد. آنان اسیران را انتخاب کردند و سپس مسلمانان با رضایت خود به بازگرداندنشان موافقت کردند.
قبیلهای عرب که در این روایت هیئتی از آن نزد پیامبر ﷺ آمد.
افرادی که در جریان درگیری به اسارت گرفته شده بودند.
نمایندگانی که میتوانستند نظر افراد خود را بررسی و منتقل کنند.
عالمان کلاسیک از این روایت نتیجه میگیرند که رهبر باید با اموال مشترک سنجیده رفتار کند و مراقب حقوق افراد ذیربط باشد. پیامبر ﷺ رضایت عمومی را بیبررسی نپذیرفت، بلکه از نمایندگان خواست بررسی کنند که آیا همه با اختیار خود موافقاند یا نه. بازگرداندن اسیران بهعنوان بخششی داوطلبانه پیشنهاد شد؛ در عین حال، هرکس میخواست سهم خود را نگه دارد، حق داشت از غنیمتهای آینده جبران دریافت کند. این روایت بر مشورت، عدالت و آشتیجویی بدون اجبار تأکید دارد.
- هنگام تصمیمگیری جمعی، جداگانه بررسی کنید که آیا همه واقعاً با اختیار خود موافقاند.
- در تقسیم، گزینهها و چگونگی پاسداری از حق هرکس را روشن توضیح دهید.
- در درگیریها بهدنبال راهحلی عادلانه باشید که امکان آشتی را فراهم کند.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.