مقدمه · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 4318

روایت‌شده توسط Al-Miswar ibn Makhrama. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: مقدمه
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Al-Miswar ibn Makhrama

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي لَيْثٌ، حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ،‏.‏ وَحَدَّثَنِي إِسْحَاقُ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ،، قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ شِهَابٍ وَزَعَمَ عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ مَرْوَانَ، وَالْمِسْوَرَ بْنَ مَخْرَمَةَ، أَخْبَرَاهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَامَ حِينَ جَاءَهُ وَفْدُ هَوَازِنَ مُسْلِمِينَ، فَسَأَلُوهُ أَنْ يَرُدَّ إِلَيْهِمْ أَمْوَالَهُمْ وَسَبْيَهُمْ، فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَعِي مَنْ تَرَوْنَ، وَأَحَبُّ الْحَدِيثِ إِلَىَّ أَصْدَقُهُ، فَاخْتَارُوا إِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ إِمَّا السَّبْىَ، وَإِمَّا الْمَالَ، وَقَدْ كُنْتُ اسْتَأْنَيْتُ بِكُمْ ‏"‏‏.‏ وَكَانَ أَنْظَرَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِضْعَ عَشْرَةَ لَيْلَةً، حِينَ قَفَلَ مِنَ الطَّائِفِ، فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم غَيْرُ رَادٍّ إِلَيْهِمْ إِلاَّ إِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ قَالُوا فَإِنَّا نَخْتَارُ سَبْيَنَا‏.‏ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْمُسْلِمِينَ، فَأَثْنَى عَلَى اللَّهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أَمَّا بَعْدُ، فَإِنَّ إِخْوَانَكُمْ قَدْ جَاءُونَا تَائِبِينَ، وَإِنِّي قَدْ رَأَيْتُ أَنْ أَرُدَّ إِلَيْهِمْ سَبْيَهُمْ، فَمَنْ أَحَبَّ مِنْكُمْ أَنْ يُطَيِّبَ ذَلِكَ فَلْيَفْعَلْ، وَمَنْ أَحَبَّ مِنْكُمْ أَنْ يَكُونَ عَلَى حَظِّهِ، حَتَّى نُعْطِيَهُ إِيَّاهُ مِنْ أَوَّلِ مَا يُفِيءُ اللَّهُ عَلَيْنَا، فَلْيَفْعَلْ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ النَّاسُ قَدْ طَيَّبْنَا ذَلِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّا لاَ نَدْرِي مَنْ أَذِنَ مِنْكُمْ فِي ذَلِكَ مِمَّنْ لَمْ يَأْذَنْ فَارْجِعُوا حَتَّى يَرْفَعَ إِلَيْنَا عُرَفَاؤُكُمْ أَمْرَكُمْ ‏"‏‏.‏ فَرَجَعَ النَّاسُ فَكَلَّمَهُمْ عُرَفَاؤُهُمْ ثُمَّ رَجَعُوا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرُوهُ أَنَّهُمْ قَدْ طَيَّبُوا وَأَذِنُوا‏.‏ هَذَا الَّذِي بَلَغَنِي عَنْ سَبْىِ هَوَازِنَ‏.‏

ترجمه

سعید بن عفیر به ما حدیث کرد و گفت: لیث به من حدیث کرد، عقیل از ابن شهاب برایم نقل کرد. و اسحاق به من حدیث کرد، یعقوب بن ابراهیم به ما حدیث کرد، برادرزادهٔ ابن شهاب به ما حدیث کرد. محمد بن شهاب گفت و عروة بن زبیر ادعا کرد که مروان و مسور بن مخرمه به او خبر دادند که رسول الله ﷺ هنگامی که وفد هوازن در حالی که مسلمان شده بودند نزد ایشان آمدند، برخاستند. آنان از ایشان خواستند که اموال و اسیرانشان را به آنان بازگرداند. پس رسول الله ﷺ به آنان فرمود:

«همراه من کسانی هستند که می‌بینید، و محبوب‌ترین سخن نزد من راستگوترین آن است؛ پس یکی از دو دسته را انتخاب کنید: یا اسیران و یا اموال. من در تقسیم غنایم برای شما صبر کرده بودم.» رسول الله ﷺ پس از بازگشت از طائف بیش از ده شب توزیع غنایم آنان را به تأخیر انداخته بودند. چون برای آنان روشن شد که رسول الله ﷺ جز یکی از دو دسته را به آنان بازنمی‌گرداند، گفتند: «ما اسیرانمان را انتخاب می‌کنیم.» سپس رسول الله ﷺ در میان مسلمانان برخاستند و خداوند را چنانکه شایستهٔ اوست ستایش کردند، آنگاه فرمودند: «اما بعد، برادرانتان توبه‌کنان نزد ما آمده‌اند و من صلاح دیدم که اسیرانشان را به آنان بازگردانم. پس هر کس از شما دوست دارد که این کار را با رضایت انجام دهد، چنین کند؛ و هر کس از شما دوست دارد که بر سهم خود باقی بماند تا اینکه از نخستین غنیمتی که خداوند به ما عطا فرماید به او بدهیم، چنین کند.» مردم گفتند: «ای رسول الله ﷺ، ما با رضایت کامل این کار را پذیرفتیم.» رسول الله ﷺ فرمودند: «ما نمی‌دانیم چه کسی از شما اجازه داده و چه کسی اجازه نداده است؛ پس بازگردید تا سرپرستانتان تصمیم شما را به ما اطلاع دهند.» مردم بازگشتند و سرپرستانشان با آنان سخن گفتند، سپس نزد رسول الله ﷺ برگشتند و به ایشان خبر دادند که همه با رضایت اجازه داده و موافقت کرده‌اند. این آنچه دربارهٔ اسیران هوازن به من رسیده است.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ به هوازن اجازه داد تا با رضایت و اختیار خود با بازگرداندن اسیران موافقت کنند.

پیشینه و سبب بیان

پس از بازگشت از طائف، هیئتی از مسلمانانِ هوازن نزد پیامبر ﷺ آمد و خواستار بازگرداندن اموال و اسیرانشان شد. ایشان به آنان حق انتخاب میان این دو را داد و جداگانه از مسلمانان خواست تا با اختیار خود با بازگرداندن اسیران موافقت کنند.

توضیح واژه‌های دشوار
هوازن

قبیله‌ای عرب که پس از نبرد حنین هیئتی نزد پیامبر ﷺ فرستاد.

اسیران

افرادی از هوازن که در جریان درگیری به اسارت گرفته شده بودند.

موافقت اختیاری

اجازه دادن از روی انتخاب خود، بی‌آنکه کسی به اجبار وادار شود.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت چنین برداشت کرده‌اند که رهبر باید با دقت به حقوق و منافع مردم رسیدگی کند و هنگامی که تصمیمی بر دارایی آنان اثر می‌گذارد، با آنان مشورت کند. پیامبر ﷺ حق انتخاب را به آنان داد، روشن ساخت که بازگرداندن اسیران اختیاری است و موافقت را از طریق نمایندگان تأیید کرد. این روایت تأکید می‌کند که نباید رضایت افراد را مفروض دانست و توافق‌ها باید روشن باشند. فقیهان همچنین با استناد به این روایت درباره تقسیم غنائم جنگی و حدود بازگرداندن حقوقی که به دیگران واگذار شده است بحث می‌کنند.

درس‌هایی برای امروز
  1. پیش از چشم‌پوشی از حقوق یا اموال دیگران، صریحاً اجازه بگیرید.
  2. گزینه‌ها و توافق‌ها را روشن توضیح دهید تا همه بدانند با چه چیزی موافقت می‌کنند.
  3. برای احراز دقیق موافقت یک گروه، از مشورت و نمایندگان مورد اعتماد بهره بگیرید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.