تفسیر نبوی قرآن · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 4770

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: تفسیر نبوی قرآن
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abdullah ibn Abbas

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، قَالَ حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ مُرَّةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ ‏{‏وَأَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الأَقْرَبِينَ‏}‏ صَعِدَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَى الصَّفَا فَجَعَلَ يُنَادِي ‏"‏ يَا بَنِي فِهْرٍ، يَا بَنِي عَدِيٍّ ‏"‏‏.‏ لِبُطُونِ قُرَيْشٍ حَتَّى اجْتَمَعُوا، فَجَعَلَ الرَّجُلُ إِذَا لَمْ يَسْتَطِعْ أَنْ يَخْرُجَ أَرْسَلَ رَسُولاً لِيَنْظُرَ مَا هُوَ، فَجَاءَ أَبُو لَهَبٍ وَقُرَيْشٌ فَقَالَ ‏"‏ أَرَأَيْتَكُمْ لَوْ أَخْبَرْتُكُمْ أَنَّ خَيْلاً بِالْوَادِي تُرِيدُ أَنْ تُغِيرَ عَلَيْكُمْ، أَكُنْتُمْ مُصَدِّقِيَّ ‏"‏‏.‏ قَالُوا نَعَمْ، مَا جَرَّبْنَا عَلَيْكَ إِلاَّ صِدْقًا‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِنِّي نَذِيرٌ لَكُمْ بَيْنَ يَدَىْ عَذَابٍ شَدِيدٍ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ أَبُو لَهَبٍ تَبًّا لَكَ سَائِرَ الْيَوْمِ، أَلِهَذَا جَمَعْتَنَا فَنَزَلَتْ ‏{‏تَبَّتْ يَدَا أَبِي لَهَبٍ وَتَبَّ * مَا أَغْنَى عَنْهُ مَالُهُ وَمَا كَسَبَ‏}‏

ترجمه

عمر بن حفص بن غیاث برای ما حدیث کرد، پدرم برای ما حدیث کرد، اعمش برای ما حدیث کرد و گفت: عمرو بن مرّه برایم حدیث کرد، از سعید بن جبیر، از ابن عباس رضی الله عنهما که فرمود: چون آیه {و خویشاوندان نزدیکت را بیم ده} نازل شد، پیامبر ﷺ بر کوه صفا برآمدند و فریاد زدند:

«ای بنی فِهر! ای بنی عَدی!» و قبایل قریش را خواندند تا اینکه گرد آمدند. هر کس نمی‌توانست خود بیاید، نماینده‌ای می‌فرستاد تا ببیند ماجرا چیست. سپس ابولهب و مردم قریش آمدند و پیامبر ﷺ فرمودند: «آیا اگر به شما خبر دهم که لشکری سواره در این دره آماده حمله به شماست، مرا باور خواهید کرد؟» گفتند: آری، جز راستی از تو ندیده‌ایم. فرمودند: «من شما را از عذابی سخت بیم می‌دهم.» ابولهب گفت: «در تمام روز نابود باد! آیا تنها برای همین ما را گرد آوردی؟» آنگاه این آیات نازل شد: {بریده باد هر دو دست ابولهب و خود او نیز تباه باد * مال و دستاوردهایش سودی به حال او نکرد}.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ با استناد به راست‌گوییِ شناخته‌شده‌اش، خویشاوندان خود را هشدار داد.

پیشینه و سبب بیان

پس از نزول آیهٔ «و خویشاوندان نزدیکت را هشدار ده»، پیامبر ﷺ قبیله‌های قریش را در صفا گرد آورد و آنان را از عذابی سخت بیم داد.

توضیح واژه‌های دشوار
صفا

تپه‌ای در مکه که پیامبر ﷺ مردم را از آنجا گرد آورد.

هشداردهنده

کسی که مردم را از خطر آگاه می‌کند و آنان را به پیروی از نیکی فرامی‌خواند.

بنی‌فهر و بنی‌عدی

قبیله‌هایی از قریش که پیامبر ﷺ آنان را به نام فراخواند.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت چنین برداشت می‌کنند که دعوت آشکار به ایمان، همراه با حکمت و با آغاز از خویشاوندان نزدیک، جایز است. پیامبر ﷺ هشدار خود را با راست‌گوییِ شناخته‌شده‌اش مستند کرد. همچنین روشن می‌شود که پیوندهای خانوادگی کسی را از مسئولیت در برابر الله معاف نمی‌کند؛ خویشاوندی ابولهب با پیامبر برای او مایهٔ حفاظت نشد. این روایت سخن خاصی دربارهٔ اختلاف میان چهار مذهب فقهی ندارد.

درس‌هایی برای امروز
  1. حقیقت را روشن بگویید، حتی وقتی پیامتان برای خانواده یا دوستان دشوار است.
  2. پند مهم را از کسانی آغاز کنید که در برابرشان مسئولیت دارید، اما با آنان منصفانه و بی‌طرفانه رفتار کنید.
  3. هشدارها را بر دانش معتبر استوار کنید و هدفشان را خیرخواهی صادقانه قرار دهید، نه تحقیر.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.