تفسیر نبوی قرآن · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 4907

روایت‌شده توسط Jabir ibn Abdullah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: تفسیر نبوی قرآن
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Jabir ibn Abdullah

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَفِظْنَاهُ مِنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ يَقُولُ كُنَّا فِي غَزَاةٍ فَكَسَعَ رَجُلٌ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ رَجُلاً مِنَ الأَنْصَارِ فَقَالَ الأَنْصَارِيُّ يَا لَلأَنْصَارِ‏.‏ وَقَالَ الْمُهَاجِرِيُّ يَا لَلْمُهَاجِرِينَ‏.‏ فَسَمَّعَهَا اللَّهُ رَسُولَهُ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَا هَذَا ‏"‏‏.‏ فَقَالُوا كَسَعَ رَجُلٌ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ رَجُلاً مِنَ الأَنْصَارِ فَقَالَ الأَنْصَارِيُّ يَا لَلأَنْصَارِ‏.‏ وَقَالَ الْمُهَاجِرِيُّ يَالَلْمُهَاجِرِينَ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ دَعُوهَا فَإِنَّهَا مُنْتِنَةٌ ‏"‏‏.‏ قَالَ جَابِرٌ وَكَانَتِ الأَنْصَارُ حِينَ قَدِمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَكْثَرَ، ثُمَّ كَثُرَ الْمُهَاجِرُونَ بَعْدُ، فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ أَوَقَدْ فَعَلُوا، وَاللَّهِ لَئِنْ رَجَعْنَا إِلَى الْمَدِينَةِ لَيُخْرِجَنَّ الأَعَزُّ مِنْهَا الأَذَلَّ‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رضى الله عنه دَعْنِي يَا رَسُولَ اللَّهِ أَضْرِبْ عُنُقَ هَذَا الْمُنَافِقِ‏.‏ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ دَعْهُ لاَ يَتَحَدَّثُ النَّاسُ أَنَّ مُحَمَّدًا يَقْتُلُ أَصْحَابَهُ ‏"‏‏.‏

ترجمه

حمیدی برای ما حدیث کرد، سفیان برای ما حدیث کرد و گفت: این روایت را از عمرو بن دینار حفظ کرده‌ایم که گفت: شنیدم جابر بن عبدالله رضی الله عنهما می‌فرمود: در یکی از غزوات بودیم که مردی از مهاجرین به مردی از انصار لگد زد. مرد انصاری فریاد زد:

«ای گروه انصار!» و مرد مهاجر فریاد زد: «ای گروه مهاجرین!» خداوند این ماجرا را به گوش رسولش ﷺ رساند و ایشان پرسیدند: «این چه صدایی است؟» گفتند: «مردی از مهاجرین به مردی از انصار لگد زد، پس انصاری گفت: ای گروه انصار! و مهاجر گفت: ای گروه مهاجرین!» پیامبر ﷺ فرمودند: «آن را رها کنید که بویی تعفن‌انگیز (از جاهلیت) می‌دهد.» جابر گفت: هنگامی که پیامبر ﷺ به مدینه آمدند، تعداد انصار بیشتر بود، سپس بعدها تعداد مهاجرین فزونی یافت. آنگاه عبدالله بن اُبی گفت: «آیا واقعاً چنین کرده‌اند؟ سوگند به خدا، اگر به مدینه بازگردیم، عزیزان قطعاً ذلیلان را از آنجا بیرون خواهند کرد.» عمر بن خطاب رضی الله عنه عرض کرد: «ای رسول خدا ﷺ! اجازه دهید گردن این منافق را بزنم.» اما پیامبر ﷺ فرمودند: «او را رها کن تا مردم نگویند محمد یاران خود را می‌کشد.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ نداهای قبیله‌گرایانه‌ای را که موجب تفرقه و درگیری گروهی می‌شدند، رد کرد.

پیشینه و سبب بیان

در جریان لشکرکشی، مردی از انصار پس از ضربه‌ای از گروه خود یاری خواست؛ مردی از مهاجران نیز گروه خود را فراخواند. پیامبر ﷺ این نداهای قبیله‌گرایانه را نکوهیده دانست. بعدها، عبدالله بن اُبی تهدید کرد که مهاجران را هنگام بازگشت به مدینه بیرون خواهد کرد.

توضیح واژه‌های دشوار
مهاجران

یارانی که به خاطر ایمانشان از مکه به مدینه هجرت کردند.

انصار

اهالی مدینه که پیامبر ﷺ و مهاجران را پذیرفتند و یاری کردند.

عَصَبیّه

جانبداری از گروه خود و دفاع از آن بدون توجه به حق یا باطل.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک توضیح داده‌اند که نکوهش، متوجه صرف نام‌بردن از یک گروه نبود؛ بلکه متوجه دامن‌زدن به جانبداری گروهی و فراخواندن دیگران به حمایت در یک نزاع بود. پیامبر ﷺ جامعه را متحد نگه داشت و برای جلوگیری از زیان بزرگ‌تر و تصویری نادرست از اسلام، نخواست عبدالله بن اُبی کشته شود. این روایت همچنین می‌آموزد که گاهی حکمت اقتضا می‌کند از مجازات صرف‌نظر شود، اگر پیامدهای آن زیان‌بارتر باشد.

درس‌هایی برای امروز
  1. در نزاع، خانواده، تبار یا گروه خود را برای حمایت از یک طرف فرا نخوانید؛ ابتدا دریابید چه چیزی عادلانه است.
  2. با زبانی که تفرقه می‌افکند، مستقیم و آرام برخورد کنید و خود بر تنش‌ها نیفزایید.
  3. هنگام واکنش، پیامدها برای جامعه را نیز بسنجید و هرجا مناسب است، راهی را برگزینید که از زیان بیشتر جلوگیری کند.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.