Sahih al-Bukhari, xadiiska 7047
Waxaa weriyey Samurah ibn Jundub. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Mu'ammal ibn Hisham Abu Hishamwuxuu u sheegay al‑Bukhariمُؤَمَّلُ بْنُ هِشَامٍ أَبُو هِشَامٍ
- 2Isma'il ibn Ibrahimإِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ
- 3Awfعَوْفٌ
- 4Abu Rajaأَبُو رَجَاءٍ
- 5Samura ibn Jundabسَمُرَةُ بْنُ جُنْدَبٍ
- 6Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنِي مُؤَمَّلُ بْنُ هِشَامٍ أَبُو هِشَامٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا عَوْفٌ، حَدَّثَنَا أَبُو رَجَاءٍ، حَدَّثَنَا سَمُرَةُ بْنُ جُنْدَبٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِمَّا يُكْثِرُ أَنْ يَقُولَ لأَصْحَابِهِ " هَلْ رَأَى أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنْ رُؤْيَا ". قَالَ فَيَقُصُّ عَلَيْهِ مَنْ شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَقُصَّ، وَإِنَّهُ قَالَ ذَاتَ غَدَاةٍ " إِنَّهُ أَتَانِي اللَّيْلَةَ آتِيَانِ، وَإِنَّهُمَا ابْتَعَثَانِي، وَإِنَّهُمَا قَالاَ لِي انْطَلِقْ. وَإِنِّي انْطَلَقْتُ مَعَهُمَا، وَإِنَّا أَتَيْنَا عَلَى رَجُلٍ مُضْطَجِعٍ، وَإِذَا آخَرُ قَائِمٌ عَلَيْهِ بِصَخْرَةٍ، وَإِذَا هُوَ يَهْوِي بِالصَّخْرَةِ لِرَأْسِهِ، فَيَثْلَغُ رَأْسَهُ فَيَتَهَدْهَدُ الْحَجَرُ هَا هُنَا، فَيَتْبَعُ الْحَجَرَ فَيَأْخُذُهُ، فَلاَ يَرْجِعُ إِلَيْهِ حَتَّى يَصِحَّ رَأْسُهُ كَمَا كَانَ، ثُمَّ يَعُودُ عَلَيْهِ، فَيَفْعَلُ بِهِ مِثْلَ مَا فَعَلَ الْمَرَّةَ الأُولَى. قَالَ قُلْتُ لَهُمَا سُبْحَانَ اللَّهِ مَا هَذَانِ قَالَ قَالاَ لِي انْطَلِقْ ـ قَالَ ـ فَانْطَلَقْنَا فَأَتَيْنَا عَلَى رَجُلٍ مُسْتَلْقٍ لِقَفَاهُ، وَإِذَا آخَرُ قَائِمٌ عَلَيْهِ بِكَلُّوبٍ مِنْ حَدِيدٍ، وَإِذَا هُوَ يَأْتِي أَحَدَ شِقَّىْ وَجْهِهِ فَيُشَرْشِرُ شِدْقَهُ إِلَى قَفَاهُ، وَمَنْخِرَهُ إِلَى قَفَاهُ وَعَيْنَهُ إِلَى قَفَاهُ ـ قَالَ وَرُبَّمَا قَالَ أَبُو رَجَاءٍ فَيَشُقُّ ـ قَالَ ثُمَّ يَتَحَوَّلُ إِلَى الْجَانِبِ الآخَرِ، فَيَفْعَلُ بِهِ مِثْلَ مَا فَعَلَ بِالْجَانِبِ الأَوَّلِ، فَمَا يَفْرُغُ مِنْ ذَلِكَ الْجَانِبِ حَتَّى يَصِحَّ ذَلِكَ الْجَانِبُ كَمَا كَانَ، ثُمَّ يَعُودُ عَلَيْهِ فَيَفْعَلُ مِثْلَ مَا فَعَلَ الْمَرَّةَ الأُولَى. قَالَ قُلْتُ سُبْحَانَ اللَّهِ مَا هَذَانِ قَالَ قَالاَ لِي انْطَلِقْ. فَانْطَلَقْنَا فَأَتَيْنَا عَلَى مِثْلِ التَّنُّورِ ـ قَالَ فَأَحْسِبُ أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ ـ فَإِذَا فِيهِ لَغَطٌ وَأَصْوَاتٌ ـ قَالَ ـ فَاطَّلَعْنَا فِيهِ، فَإِذَا فِيهِ رِجَالٌ وَنِسَاءٌ عُرَاةٌ، وَإِذَا هُمْ يَأْتِيهِمْ لَهَبٌ مِنْ أَسْفَلَ مِنْهُمْ، فَإِذَا أَتَاهُمْ ذَلِكَ اللَّهَبُ ضَوْضَوْا ـ قَالَ ـ قُلْتُ لَهُمَا مَا هَؤُلاَءِ قَالَ قَالاَ لِي انْطَلِقِ انْطَلِقْ. قَالَ فَانْطَلَقْنَا فَأَتَيْنَا عَلَى نَهَرٍ ـ حَسِبْتُ أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ ـ أَحْمَرَ مِثْلِ الدَّمِ، وَإِذَا فِي النَّهَرِ رَجُلٌ سَابِحٌ يَسْبَحُ، وَإِذَا عَلَى شَطِّ النَّهَرِ رَجُلٌ قَدْ جَمَعَ عِنْدَهُ حِجَارَةً كَثِيرَةً، وَإِذَا ذَلِكَ السَّابِحُ يَسْبَحُ مَا يَسْبَحُ، ثُمَّ يَأْتِي ذَلِكَ الَّذِي قَدْ جَمَعَ عِنْدَهُ الْحِجَارَةَ فَيَفْغَرُ لَهُ فَاهُ فَيُلْقِمُهُ حَجَرًا فَيَنْطَلِقُ يَسْبَحُ، ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَيْهِ، كُلَّمَا رَجَعَ إِلَيْهِ فَغَرَ لَهُ فَاهُ فَأَلْقَمَهُ حَجَرًا ـ قَالَ ـ قُلْتُ لَهُمَا مَا هَذَانِ قَالَ قَالاَ لِي انْطَلِقِ انْطَلِقْ. قَالَ فَانْطَلَقْنَا فَأَتَيْنَا عَلَى رَجُلٍ كَرِيهِ الْمَرْآةِ كَأَكْرَهِ مَا أَنْتَ رَاءٍ رَجُلاً مَرْآةً، وَإِذَا عِنْدَهُ نَارٌ يَحُشُّهَا وَيَسْعَى حَوْلَهَا ـ قَالَ ـ قُلْتُ لَهُمَا مَا هَذَا قَالَ قَالاَ لِي انْطَلِقِ انْطَلِقْ. فَانْطَلَقْنَا فَأَتَيْنَا عَلَى رَوْضَةٍ مُعْتَمَّةٍ فِيهَا مِنْ كُلِّ نَوْرِ الرَّبِيعِ، وَإِذَا بَيْنَ ظَهْرَىِ الرَّوْضَةِ رَجُلٌ طَوِيلٌ لاَ أَكَادُ أَرَى رَأْسَهُ طُولاً فِي السَّمَاءِ، وَإِذَا حَوْلَ الرَّجُلِ مِنْ أَكْثَرِ وِلْدَانٍ رَأَيْتُهُمْ قَطُّ ـ قَالَ ـ قُلْتُ لَهُمَا مَا هَذَا مَا هَؤُلاَءِ قَالَ قَالاَ لِي انْطَلِقِ انْطَلِقْ. ـ قَالَ ـ فَانْطَلَقْنَا فَانْتَهَيْنَا إِلَى رَوْضَةٍ عَظِيمَةٍ لَمْ أَرَ رَوْضَةً قَطُّ أَعْظَمَ مِنْهَا وَلاَ أَحْسَنَ. ـ قَالَ ـ قَالاَ لِي ارْقَ فِيهَا. قَالَ فَارْتَقَيْنَا فِيهَا فَانْتَهَيْنَا إِلَى مَدِينَةٍ مَبْنِيَّةٍ بِلَبِنِ ذَهَبٍ وَلَبِنِ فِضَّةٍ، فَأَتَيْنَا باب الْمَدِينَةِ فَاسْتَفْتَحْنَا فَفُتِحَ لَنَا، فَدَخَلْنَاهَا فَتَلَقَّانَا فِيهَا رِجَالٌ شَطْرٌ مِنْ خَلْقِهِمْ كَأَحْسَنِ مَا أَنْتَ رَاءٍ، وَشَطْرٌ كَأَقْبَحِ مَا أَنْتَ رَاءٍ ـ قَالَ ـ قَالاَ لَهُمُ اذْهَبُوا فَقَعُوا فِي ذَلِكَ النَّهَرِ. قَالَ وَإِذَا نَهَرٌ مُعْتَرِضٌ يَجْرِي كَأَنَّ مَاءَهُ الْمَحْضُ فِي الْبَيَاضِ، فَذَهَبُوا فَوَقَعُوا فِيهِ، ثُمَّ رَجَعُوا إِلَيْنَا قَدْ ذَهَبَ ذَلِكَ السُّوءُ عَنْهُمْ، فَصَارُوا فِي أَحْسَنِ صُورَةٍ ـ قَالَ ـ قَالاَ لِي هَذِهِ جَنَّةُ عَدْنٍ، وَهَذَاكَ مَنْزِلُكَ. قَالَ فَسَمَا بَصَرِي صُعُدًا، فَإِذَا قَصْرٌ مِثْلُ الرَّبَابَةِ الْبَيْضَاءِ ـ قَالَ ـ قَالاَ هَذَاكَ مَنْزِلُكَ. قَالَ قُلْتُ لَهُمَا بَارَكَ اللَّهُ فِيكُمَا، ذَرَانِي فَأَدْخُلَهُ. قَالاَ أَمَّا الآنَ فَلاَ وَأَنْتَ دَاخِلُهُ. قَالَ قُلْتُ لَهُمَا فَإِنِّي قَدْ رَأَيْتُ مُنْذُ اللَّيْلَةِ عَجَبًا، فَمَا هَذَا الَّذِي رَأَيْتُ قَالَ قَالاَ لِي أَمَا إِنَّا سَنُخْبِرُكَ، أَمَّا الرَّجُلُ الأَوَّلُ الَّذِي أَتَيْتَ عَلَيْهِ يُثْلَغُ رَأْسُهُ بِالْحَجَرِ، فَإِنَّهُ الرَّجُلُ يَأْخُذُ الْقُرْآنَ فَيَرْفُضُهُ وَيَنَامُ عَنِ الصَّلاَةِ الْمَكْتُوبَةِ، وَأَمَّا الرَّجُلُ الَّذِي أَتَيْتَ عَلَيْهِ يُشَرْشَرُ شِدْقُهُ إِلَى قَفَاهُ، وَمَنْخِرُهُ إِلَى قَفَاهُ، وَعَيْنُهُ إِلَى قَفَاهُ، فَإِنَّهُ الرَّجُلُ يَغْدُو مِنْ بَيْتِهِ فَيَكْذِبُ الْكَذْبَةَ تَبْلُغُ الآفَاقَ، وَأَمَّا الرِّجَالُ وَالنِّسَاءُ الْعُرَاةُ الَّذِينَ فِي مِثْلِ بِنَاءِ التَّنُّورِ فَإِنَّهُمُ الزُّنَاةُ وَالزَّوَانِي. وَأَمَّا الرَّجُلُ الَّذِي أَتَيْتَ عَلَيْهِ يَسْبَحُ فِي النَّهَرِ وَيُلْقَمُ الْحَجَرَ، فَإِنَّهُ آكِلُ الرِّبَا، وَأَمَّا الرَّجُلُ الْكَرِيهُ الْمَرْآةِ الَّذِي عِنْدَ النَّارِ يَحُشُّهَا وَيَسْعَى حَوْلَهَا، فَإِنَّهُ مَالِكٌ خَازِنُ جَهَنَّمَ، وَأَمَّا الرَّجُلُ الطَّوِيلُ الَّذِي فِي الرَّوْضَةِ فَإِنَّهُ إِبْرَاهِيمُ صلى الله عليه وسلم وَأَمَّا الْوِلْدَانُ الَّذِينَ حَوْلَهُ فَكُلُّ مَوْلُودٍ مَاتَ عَلَى الْفِطْرَةِ ". قَالَ فَقَالَ بَعْضُ الْمُسْلِمِينَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَأَوْلاَدُ الْمُشْرِكِينَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " وَأَوْلاَدُ الْمُشْرِكِينَ. وَأَمَّا الْقَوْمُ الَّذِينَ كَانُوا شَطْرٌ مِنْهُمْ حَسَنًا وَشَطَرٌ مِنْهُمْ قَبِيحًا، فَإِنَّهُمْ قَوْمٌ خَلَطُوا عَمَلاً صَالِحًا وَآخَرَ سَيِّئًا، تَجَاوَزَ اللَّهُ عَنْهُمْ ".
Samurah bin Jundub (radiya Allahu anhu) wuxuu yiri: Rasuulka Allah ﷺ wuxuu badanaa weydiin jiray asxaabtiisa,
"Ma jiraa qof idinka mid ah oo riyo arkay?" Markaas waxaa uga sheegi jiray qofkii Allah doono. Subax maalmaha ka mid ah ayuu Nabigu ﷺ yiri: "Xalay waxaa ii yimid laba qof (riyada), way i toosiyeen oo igu yiraahdeen, 'Bax!' Waan la baxay waxaanan nimid nin jiifa, halkaas oo uu nin kale madaxiisa dul taagan yahay isagoo haysta dhagax weyn. Wuxuu ku tuurayaa dhagaxa madaxa ninka, wuu burburinayaa, dhagaxuna wuu ka rogmanayaa. Ninkii tuurayay ayaa daba galaya oo soo qaadanaya. Markuu soo noqdo, madaxa ninkii wuu sidii hore ku soo noqdaa. Sidii oo kale ayuu mar kale ku sameeyaa. Waxaan ku iri labadaydii saaxiib, 'Subxaanallaah! Yaa labadan qof?' Waxay yiraahdeen, 'Sii soco!' Waan sii soconnay oo nimid nin dhabarka u jiifa, iyo nin kale oo dul taagan oo haysta bir qaloocan. Wuxuu gelinayaa daanka ninka wuuna jeexayaa ilaa qadaadka, sanka iyo ishana sidaas oo kale. Dhinaca kale ayuu u wareegayaa oo sidii oo kale ku sameeyaa. Intaan dhinacii hore bogsoon, ayuu kii dambe bilaabayaa. Waxaan iri, 'Subxaanallaah! Yaa labadan qof?' Waxay yiraahdeen, 'Sii soco!' Waan sii soconnay oo nimid meel foorno (tannuur) oo kale ah. Waxaan maqlay buuq iyo qaylo. Waan eegnay oo aragnay rag iyo dumar qaawan oo dab hoosta ka soo baxaya uu gaarayo, markuu gaarana way qaylinayaan. Waxaan weydiiyay, 'Kuwaani waa maxay?' Waxay yiraahdeen, 'Sii soco! Sii soco!' Waan sii soconnay oo nimid webi dhiig oo kale ah. Webiga waxaa ku jira nin dabaalanaya, daaddiisana waxaa taagan nin dhagaxyo badan urursaday. Markasta oo ninka dabaalanaya uu yimaado, afka ayuu kala furaa, ninka dhagaxyada haystana dhagax ayuu afka u geliyaa, markaasuu sii dabaashaa. Sidaas ayaa lagu celceliyaa. Waxaan weydiiyay, 'Kuwaani waa maxay?' Waxay yiraahdeen, 'Sii soco! Sii soco!' Waan sii soconnay oo nimid nin aad u fool xun, kii ugu fool xumaa ee aad abid aragto. Agtiisa waxaa ka shidan dab wuuna hurinayaa oo ku wareegayaa. Waxaan weydiiyay, 'Kani waa kuma?' Waxay yiraahdeen, 'Sii soco! Sii soco!' Waan sii soconnay oo nimid beer cagaaran oo ubax badan leh. Dhexdeeda waxaa taagan nin aad u dheer oo aan madaxiisa arki kari waayay dherer awgiis, hareerihiisana waxaa jooga carruur aan tiro lahayn. Waxaan weydiiyay, 'Kani waa kuma? Kuwaani waa maxay?' Waxay yiraahdeen, 'Sii soco! Sii soco!' Waan sii soconnay oo nimid beer weyn oo qurux badan oo aanan abid arag mid ka fiican. Waxay igu yiraahdeen, 'Fuul.' Waan fuulnay oo nimid magaalo laga dhisay leben dahab iyo lacag ah. Albaabka ayaan tagnay, naloo furay, waan galnay. Waxaan la kulanay rag oo kala bar qurux badan yihiin, kala barna fool xun yihiin. Labadaydii saaxiib ayaa ku amray inay webi galaan. Webiga biyihiisu waxay ahaayeen caano oo kale cad. Way galeen, markay soo noqdeenna fool xumadii way ka tagtay, waxayna noqdeen kuwo qurux badan. Waxay igu yiraahdeen, 'Tani waa Jannatul Cadn, taasina waa gurigaaga.' Indhaha ayaan kor u qaaday, waxaan arkay qasri daruur cad oo kale ah. Waxay yiraahdeen, 'Kaasi waa gurigaaga.' Waxaan iri, 'Allah ha idin barakeeyo! I daaya aan galo e.' Waxay yiraahdeen, 'Hadda ma galaysid, laakiin waad gali doontaa.' Waxaan iri, 'Waxaan xalay arkay yaab badan. Maxay yihiin waxyaalahan aan arkay?' Waxay yiraahdeen, 'Waan kuu sheegi doonnaa: Ninkii hore ee dhagaxa madaxa lagaga burburinayay waa ninka Qur'aanka qaata oo diida, hurdana ku seexda salaadda faralka ah. Ninkii daamanka, sanka iyo indhaha laga jeexayay waa ninka subaxda gurigiisa ka baxa oo been sheega oo beentiisu adduunka oo dhan gaarto. Ragga iyo dumarka qaawanaa ee foornada ku jiray waa zinoolayaasha. Ninka webiga ku dabaalanayay ee dhagaxa la liqsiinayay waa cunaha ribada. Ninka fool xumaa ee dabka hurinayay waa Maalik, khasnajiga Jahannamo. Ninka dheer ee beerta ku jira waa Ibraahiim (calayhi as-salaam), carruurta hareerihiisa joogtana waa carruurtii ku dhimatay fidrada.' Qaar ka mid ah Muslimiinta ayaa weydiiyay, 'Rasuulka Allow ﷺ! Carruurta mushrikiinta se?' Rasuulka Allah ﷺ wuxuu yiri, 'Iyo carruurta mushrikiintaba.' Nabigu ﷺ wuxuu raaciyay, 'Labadaydii saaxiib waxay yiraahdeen: Raggii aad aragtay oo kala bar qurux badnaa, kala barna fool xumaa, waa dad isku daray camal suubban iyo mid xun, Allah ayaana ka dhaafay.'
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Riyadu waxay ka digaysaa dembiyada, waxayna muujinaysaa cafiska iyo abaalmarinta Alle.
Ribo ama faa’iido xaaraan ah oo laga helo macaamil maaliyadeed.
Dabeecadda asalka ah ee qof kasta lagu abuuro.
Magac tilmaamaya Jannada, hoyga waaraya ee mu’miniinta.
Culimada hore waxay adkeeyaan in riyadu ka kooban tahay digniin culus oo ka dhan ah dayacaadda salaadaha waajibka ah iyo ku dhaqmi la’aanta Qur’aanka, faafinta beenta, zinada iyo ribada. Sawirradu waxay muujinayaan culayska dembiyadan, hase yeeshee saldhig uma aha in laga xukumo aakhirka qof gaar ah. Waxa kale oo laga fahmayaa in camallo wanaagsan iyo kuwo xun ay qofka ku kulmi karaan, Alle-na uu dadka cafin karo. Qaybta carruurta culimadu waxay ku falanqeeyaan qoraallada guud ee ka hadlaya aakhirka carruurta; werintani waxay ku tilmaamaysaa inay ku jiraan fitrah.
- Ilaali salaadaha waajibka ah, waqti u qoondee akhrinta Qur’aanka iyo ku dhaqankiisaba.
- Hubi xogta ka hor intaadan sii gudbin, kana fogow beenta dadka waxyeellaysa.
- Baro xeerarka macaamilka xalaasha ah, kana fogow ribada iyo zinada.
Werintan oo isla cutubka ku jirta waxay soo bandhigaysaa sheeko kale oo la xidhiidha riyo Nebi, waxayna sii dhammaystiraysaa ka hadalka riyooyinka ee Saxiix al-Bukhaari.
Sahih al-Bukhari · #6983 (Sahih)Werintani waxay ka hadlaysaa riyada wanaagsan, waxayna si waxtar leh u dhammaystiraysaa qisada riyada iyo digniinaha ku jira.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.