Sahih al-Bukhari، حدیث 7555
روایتشده توسط Abu Musa al-Ash'ari. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Abu Musa al-Ash'ari
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْوَهَّابِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، وَالْقَاسِمِ التَّمِيمِيِّ، عَنْ زَهْدَمٍ، قَالَ كَانَ بَيْنَ هَذَا الْحَىِّ مِنْ جُرْمٍ وَبَيْنَ الأَشْعَرِيِّينَ وُدٌّ وَإِخَاءٌ، فَكُنَّا عِنْدَ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ فَقُرِّبَ إِلَيْهِ الطَّعَامُ فِيهِ لَحْمُ دَجَاجٍ، وَعِنْدَهُ رَجُلٌ مِنْ بَنِي تَيْمِ اللَّهِ كَأَنَّهُ مِنَ الْمَوَالِي، فَدَعَاهُ إِلَيْهِ فَقَالَ إِنِّي رَأَيْتُهُ يَأْكُلُ شَيْئًا ف��قَذِرْتُهُ، فَحَلَفْتُ لاَ آكُلُهُ. فَقَالَ هَلُمَّ فَلأُحَدِّثْكَ عَنْ ذَاكَ، إِنِّي أَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فِي نَفَرٍ مِنَ الأَشْعَرِيِّينَ نَسْتَحْمِلُهُ قَالَ " وَاللَّهِ لاَ أَحْمِلُكُمْ وَمَا عِنْدِي مَا أَحْمِلُكُمْ ". فَأُتِيَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِنَهْبِ إِبِلٍ فَسَأَلَ عَنَّا فَقَالَ " أَيْنَ النَّفَرُ الأَشْعَرِيُّونَ ". فَأَمَرَ لَنَا بِخَمْسِ ذَوْدٍ غُرِّ الذُّرَى، ثُمَّ انْطَلَقْنَا قُلْنَا مَا صَنَعْنَا حَلَفَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لاَ يَحْمِلُنَا، وَمَا عِنْدَهُ مَا يَحْمِلُنَا، ثُمَّ حَمَلَنَا، تَغَفَّلْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَمِينَهُ، وَاللَّهِ لاَ نُفْلِحُ أَبَدًا، فَرَجَعْنَا إِلَيْهِ فَقُلْنَا لَهُ فَقَالَ " لَسْتُ أَنَا أَحْمِلُكُمْ، وَلَكِنَّ اللَّهَ حَمَلَكُمْ، إِنِّي وَاللَّهِ لاَ أَحْلِفُ عَلَى يَمِينٍ فَأَرَى غَيْرَهَا خَيْرًا مِنْهَا، إِلاَّ أَتَيْتُ الَّذِي هُوَ خَيْرٌ مِنْهُ، وَتَحَلَّلْتُهَا ".
عبدالله بن عبدالوهاب به ما حدیث نقل کرد، او از عبدالوهاب، او از ایوب، او از ابوقلابه و قاسم تمیمی، و آنان از زهدم روایت کردند که گفت: میان این قبیله از جُرم و اشعریها دوستی و برادری عمیقی بود. روزی نزد ابوموسی اشعری نشسته بودیم که غذایی حاوی گوشت مرغ برای او آوردند. مردی از بنیتیمالله که گویی از موالی بود، کنار او نشسته بود. ابوموسی او را به خوردن دعوت کرد، اما آن مرد گفت:
«من مرغ را در حال خوردن چیزهای کثیف دیدهام و سوگند یاد کردهام که از آن نخورم.» ابوموسی به او گفت: «بیا تا در این باره برایت حدیثی بگویم. من همراه گروهی از اشعریها خدمت پیامبر ﷺ رسیدم تا از ایشان مرکب درخواست کنیم. پیامبر ﷺ فرمودند: "به خدا سوگند! شما را سوار نمیکنم و چیزی هم ندارم که شما را بر آن سوار کنم." سپس غنایمی از شتران برای پیامبر ﷺ آورده شد. ایشان جویای حال ما شدند و فرمودند: "آن گروه اشعریها کجا هستند؟" آنگاه دستور دادند پنج شتر فربه و سفیدکوهان به ما داده شود. وقتی راه افتادیم، با خود گفتیم: چه کردهایم؟ رسول خدا ﷺ سوگند یاد کردند که ما را سوار نکنند و چیزی برای سوار کردن ما ندارند، اما اکنون ما را سوار کردند. آیا باعث شدیم رسول خدا ﷺ سوگندشان را فراموش کنند؟ به خدا سوگند! هرگز رستگار نخواهیم شد. پس نزد ایشان بازگشتیم و سوگندشان را یادآوری کردیم. ایشان فرمودند: "من شما را سوار نکردم، بلکه الله شما را سوار کرد. به خدا سوگند! هرگاه بر کاری سوگند یاد کنم و سپس کاری بهتر از آن ببینم، همان کار بهتر را انجام میدهم و کفاره سوگندم را ادا میکنم."
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
هر کس سوگند یاد کند، کار بهتر را برگزیند و کفارهٔ سوگندش را بدهد.
حیواناتی که برای سواری یا حمل بار به کار میروند.
جبرانی واجب که هنگام شکستن سوگند الزامآور پرداخت میشود؛ احکام آن در قرآن و فقه اسلامی آمده است.
واژهای که بسته به بافت، از جمله به آزادشده یا همپیمان اشاره دارد.
عالمان از این روایت چنین برداشت کردهاند که نباید سوگند را بر انتخابی بهتر و شرعاً روا مقدم داشت. هر کس برای انجام کار بهتر سوگند الزامآوری را بشکند، باید کفارهٔ مقرر را بپردازد. چهار مذهب فقهی اهلسنت شرایط و جزئیات این کفاره را بررسی کردهاند؛ این روایت اصل کلی را بیان میکند که انتخاب بهتر مقدم است و باید کفارهٔ سوگند ادا شود. پیامبر ﷺ روزیرسانی را به خدا نسبت داد و در عین حال آموخت که انسان در قبال سوگند خود مسئولیت بپذیرد.
- شتابزده سوگند نخورید؛ سنجیده و فقط در صورت نیاز سخن بگویید.
- اگر سوگند با کاری بهتر و شرعاً روا تعارض داشت، کار بهتر را برگزینید و کفارهٔ مقرر را ادا کنید.
- نعمتها و روزیِ دریافتی را در نهایت از جانب خدا بدانید و در عین حال به مسئولیتهای خود عمل کنید.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.