نماز جمعه · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 933

روایت‌شده توسط Anas ibn Malik. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: نماز جمعه
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Anas ibn Malik

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ، قَالَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَمْرٍو، قَالَ حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ أَصَابَتِ النَّاسَ سَنَةٌ عَلَى عَهْدِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَبَيْنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَخْطُبُ فِي يَوْمِ جُمُعَةٍ قَامَ أَعْرَابِيٌّ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلَكَ الْمَالُ وَجَاعَ الْعِيَالُ، فَادْعُ اللَّهَ لَنَا‏.‏ فَرَفَعَ يَدَيْهِ، وَمَا نَرَى فِي السَّمَاءِ قَزَعَةً، فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ مَا وَضَعَهَا حَتَّى ثَارَ السَّحَابُ أَمْثَالَ الْجِبَالِ، ثُمَّ لَمْ يَنْزِلْ عَنْ مِنْبَرِهِ حَتَّى رَأَيْتُ الْمَطَرَ يَتَحَادَرُ عَلَى لِحْيَتِهِ صلى الله عليه وسلم فَمُطِرْنَا يَوْمَنَا ذَلِكَ، وَمِنَ الْغَدِ، وَبَعْدَ الْغَدِ وَالَّذِي يَلِيهِ، حَتَّى الْجُمُعَةِ الأُخْرَى، وَقَامَ ذَلِكَ الأَعْرَابِيُّ ـ أَوْ قَالَ غَيْرُهُ ـ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، تَهَدَّمَ الْبِنَاءُ وَغَرِقَ الْمَالُ، فَادْعُ اللَّهَ لَنَا‏.‏ فَرَفَعَ يَدَيْهِ، فَقَالَ ‏ "‏ اللَّهُمَّ حَوَالَيْنَا، وَلاَ عَلَيْنَا ‏"‏‏.‏ فَمَا يُشِيرُ بِيَدِهِ إِلَى نَاحِيَةٍ مِنَ السَّحَابِ إِلاَّ انْفَرَجَتْ، وَصَارَتِ الْمَدِينَةُ مِثْلَ الْجَوْبَةِ، وَسَالَ الْوَادِي قَنَاةُ شَهْرًا، وَلَمْ يَجِئْ أَحَدٌ مِنْ نَاحِيَةٍ إِلاَّ حَدَّثَ بِالْجَوْدِ‏.‏

ترجمه

ابراهیم بن منذر برای ما حدیث کرد و گفت: ولید برای ما حدیث کرد و گفت: ابوعمر برای ما حدیث کرد و گفت: اسحاق بن عبدالله بن ابی‌طلحه برایم حدیث کرد، از انس بن مالک که گفت: در زمان پیامبر ﷺ مردم دچار خشکسالی شدند. هنگامی که پیامبر ﷺ در روز جمعه مشغول ایراد خطبه بودند، مردی بادیه‌نشین برخاست و عرض کرد:

«ای رسول خدا ﷺ! اموالمان نابود شده و خانواده‌هایمان گرسنه‌اند، پس برای ما از الله دعا کنید.» سپس پیامبر ﷺ دستان خود را بالا بردند، در حالی که ما حتی تکه ابری در آسمان نمی‌دیدیم. قسم به آن کس که جانم در دست اوست، ایشان دستانشان را پایین نیاوردند تا اینکه ابرهایی همچون کوه‌ها انباشته شدند. سپس پیش از آنکه از منبر پایین بیایند، دیدم که باران بر محاسن شریفشان ﷺ می‌چکد. آن روز، فردا، پس‌فردا و روز بعد از آن تا جمعه‌ی دیگر باران بارید. سپس همان بادیه‌نشین — یا شخص دیگری — برخاست و گفت: «ای رسول خدا ﷺ! ساختمان‌ها خراب شده و اموال غرق گشته است، پس برای ما از الله دعا کنید.» آنگاه پیامبر ﷺ دستانشان را بالا بردند و فرمودند: «بارالها! پیرامون ما ببار، نه بر سر ما.» پس به هر سویی از ابرها که با دست اشاره می‌کردند، کنار می‌رفت و آسمان مدینه مانند حفره‌ای میان ابرها صاف شد. وادی قنات یک ماه تمام جریان داشت و هیچ‌کس از بیرون نیامد مگر اینکه از فراوانی باران سخن گفت.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ برای باران دعا کرد و سپس از خدا خواست مردم را از سیل و زیان آن حفظ کند.

پیشینه و سبب بیان

در دوره‌ای از خشکسالی، مردی بادیه‌نشین هنگام خطبهٔ جمعه از پیامبر ﷺ خواست از خدا باران طلب کند. وقتی بارندگی ادامه یافت و خسارت به بار آورد، او بار دیگر درخواست دعا کرد؛ سپس پیامبر ﷺ دعا کرد باران پیرامون مدینه ببارد، نه بر آن.

توضیح واژه‌های دشوار
استسقاء

درخواست باران از خداوند با دعا یا برگزاری نماز ویژهٔ طلب باران.

بادیه‌نشین

عربی از جامعه‌ای کوچ‌نشین یا روستایی.

قناة

دره‌ای نزدیک مدینه که در روایت از آن نام برده شده است.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک از این روایت نتیجه می‌گیرند که امام می‌تواند هنگام خطبهٔ جمعه برای باران دعا کند و دست‌هایش را بالا ببرد. دعای باران را می‌توان با توجه به شرایط تغییر داد: نخست هنگام خشکسالی برای بارش دعا کرد و سپس، هنگامی که بارندگی خسارت‌بار شد، برای رفع آن دعا کرد. این روایت همچنین نشان می‌دهد که می‌توان برای دفع زیان دعا کرد، بی‌آنکه اصل خیر و برکت را نخواست.

درس‌هایی برای امروز
  1. در خشکسالی، گرفتاری و دیگر مشکلات همگانی از خداوند یاری بخواهید.
  2. اگر یاری و گشایش خود به دشواری تازه‌ای انجامید، برای رفع آن و در امان ماندن از زیان دعا کنید.
  3. رهبران می‌توانند در گردهمایی‌ها فرصتی برای دعاهای خالصانه دربارهٔ نیازهای جامعه فراهم کنند.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.