Sahih Muslim، حدیث 321
روایتشده توسط Amr ibn al-As. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Amr ibn al-As
صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى الْعَنَزِيُّ، وَأَبُو مَعْنٍ الرَّقَاشِيُّ وَإِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ كُلُّهُمْ عَنْ أَبِي عَاصِمٍ، - وَاللَّفْظُ لاِبْنِ الْمُثَنَّى - حَدَّثَنَا الضَّحَّاكُ، - يَعْنِي أَبَا عَاصِمٍ - قَالَ أَخْبَرَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ، قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ، عَنِ ابْنِ شَمَاسَةَ الْمَهْرِيِّ، قَالَ حَضَرْنَا عَمْرَو بْنَ الْعَاصِ وَهُوَ فِي سِيَاقَةِ الْمَوْتِ . فَبَكَى طَوِيلاً وَحَوَّلَ وَجْهَهُ إِلَى الْجِدَارِ فَجَعَلَ ابْنُهُ يَقُولُ يَا أَبَتَاهُ أَمَا بَشَّرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِكَذَا أَمَا بَشَّرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِكَذَا قَالَ فَأَقْبَلَ بِوَجْهِهِ . فَقَالَ إِنَّ أَفْضَلَ مَا نُعِدُّ شَهَادَةُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ إِنِّي قَدْ كُنْتُ عَلَى أَطْبَاقٍ ثَلاَثٍ لَقَدْ رَأَيْتُنِي وَمَا أَحَدٌ أَشَدَّ بُغْضًا لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنِّي وَلاَ أَحَبَّ إِلَىَّ أَنْ أَكُونَ قَدِ اسْتَمْكَنْتُ مِنْهُ فَقَتَلْتُهُ فَلَوْ مُتُّ عَلَى تِلْكَ الْحَالِ لَكُنْتُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَلَمَّا جَعَلَ اللَّهُ الإِسْلاَمَ فِي قَلْبِي أَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ ابْسُطْ يَمِينَكَ فَلأُبَايِعْكَ . فَبَسَطَ يَمِينَهُ - قَالَ - فَقَبَضْتُ يَدِي . قَالَ " مَا لَكَ يَا عَمْرُو " . قَالَ قُلْتُ أَرَدْتُ أَنْ أَشْتَرِطَ . قَالَ " تَشْتَرِطُ بِمَاذَا " . قُلْتُ أَنْ يُغْفَرَ لِي . قَالَ " أَمَا عَلِمْتَ أَنَّ الإِسْلاَمَ يَهْدِمُ مَا كَانَ قَبْلَهُ وَأَنَّ الْهِجْرَةَ تَهْدِمُ مَا كَانَ قَبْلَهَا وَأَنَّ الْحَجَّ يَهْدِمُ مَا كَانَ قَبْلَهُ " . وَمَا كَانَ أَحَدٌ أَحَبَّ إِلَىَّ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلاَ أَجَلَّ فِي عَيْنِي مِنْهُ وَمَا كُنْتُ أُطِيقُ أَنْ أَمْلأَ عَيْنَىَّ مِنْهُ إِجْلاَلاً لَهُ وَلَوْ سُئِلْتُ أَنْ أَصِفَهُ مَا أَطَقْتُ لأَنِّي لَمْ أَكُنْ أَمْلأُ عَيْنَىَّ مِنْهُ وَلَوْ مُتُّ عَلَى تِلْكَ الْحَالِ لَرَجَوْتُ أَنْ أَكُونَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ ثُمَّ وَلِينَا أَشْيَاءَ مَا أَدْرِي مَا حَالِي فِيهَا فَإِذَا أَنَا مُتُّ فَلاَ تَصْحَبْنِي نَائِحَةٌ وَلاَ نَارٌ فَإِذَا دَفَنْتُمُونِي فَشُنُّوا عَلَىَّ التُّرَابَ شَنًّا ثُمَّ أَقِيمُوا حَوْلَ قَبْرِي قَدْرَ مَا تُنْحَرُ جَزُورٌ وَيُقْسَمُ لَحْمُهَا حَتَّى أَسْتَأْنِسَ بِكُمْ وَأَنْظُرَ مَاذَا أُرَاجِعُ بِهِ رُسُلَ رَبِّي .
محمد بن مثَنّی عنزی، ابومعن رقاشی و اسحاق بن منصور همگی از ابوعاصم برای ما حدیث کردند — و این لفظ از ابن مثَنّی است — ضحاک یعنی ابوعاصم برای ما حدیث کرد و گفت: حیوة بن شریح به ما خبر داد و گفت: یزید بن ابیحبیب از ابن شماسة مهری برایم حدیث کرد که گفت: نزد عمرو بن عاص رفتیم در حالی که در بستر مرگ بود. پس مدت زیادی گریست و روی خود را به سوی دیوار برگرداند. فرزندش گفت:
«ای پدر! آیا رسول الله ﷺ تو را به چنین چیزی مژده نداد؟ آیا رسول الله ﷺ تو را به چنین چیزی مژده نداد؟» راوی میگوید: پس او روی خود را (به سوی ما) گرداند و گفت: «بهترین توشهای که بر آن تکیه میکنیم، شهادت به اینکه هیچ معبودی جز الله نیست و محمد رسول الله است، میباشد. من سه مرحله را پشت سر گذاشتهام. زمانی بود که هیچکس نزد من مبغوضتر از رسول الله ﷺ نبود و هیچ آرزویی قویتر از این نداشتم که بر او چیره شوم و او را بکشم. اگر در آن حالت میمردم، قطعاً از اهل دوزخ بودم. اما چون الله اسلام را در دل من جای داد، نزد پیامبر ﷺ آمدم و گفتم: دست راست خود را دراز کن تا با تو بیعت کنم. ایشان دست راستشان را دراز کردند، ولی من دستم را کشیدم. فرمودند: ای عمرو، تو را چه شده است؟ گفتم: میخواهم شرطی بگذارم. فرمودند: چه شرطی میگذاری؟ گفتم: اینکه آمرزیده شوم. فرمودند: آیا نمیدانی که اسلام آنچه پیش از آن بوده را محو میکند؟ و هجرت آنچه پیش از آن بوده را محو میکند؟ و حج آنچه پیش از آن بوده را محو میکند؟ پس از آن، هیچکس نزد من محبوبتر از رسول الله ﷺ نبود و هیچکس در چشم من بزرگوارتر از ایشان نبود. از شدت احترام و هیبت ایشان، هرگز نمیتوانستم چشمانم را سیراب از دیدارشان کنم. اگر از من خواسته شود ویژگیهای ظاهری ایشان را توصیف کنم، نمیتوانم؛ زیرا هرگز نتوانستم به طور کامل به چهرهشان بنگرم. اگر در آن حال میمردم، امیدوار بودم که از اهل بهشت باشم. سپس مسئولیتها و حکومتهایی را بر عهده گرفتیم که نمیدانم سرانجام من در آنها چیست. بنابراین وقتی مُردم، نه زنِ نوحهگر و نه آتشی همراه جنازهام باشد. هنگامی که مرا دفن کردید، خاک را به آرامی و یکنواخت بر من بریزید، سپس به اندازه مدتی که یک شتر قربانی میشود و گوشتش تقسیم میگردد، پیرامون قبرم بمانید تا با حضور شما انس بگیرم و بیندیشم که چه پاسخی به فرستادگان پروردگارم (فرشتگان) بدهم.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
عمرو بن عاص گواهی میدهد که اسلام گناهان پیشین را میزداید و درخواست میکند پس از دفنش برای او دعا کنند.
کوچ کردن در راه خدا؛ در بافت تاریخی، مهاجرت از مکه به مدینه.
سوگواری با صدای بلند و نالههایی که از شیوههای ممنوع سوگواری به شمار میروند.
فرشتگانی که پس از دفن، از درگذشته پرسش میکنند.
عالمان از سخنان پیامبر ﷺ چنین برداشت کردهاند که پذیرفتن اسلام گناهان پیشین را میزداید. اشاره به هجرت و حج نیز به زدوده شدن گناهان پیشین مربوط است، با رعایت شرایطی که در متون دیگر توضیح داده شدهاند؛ این امر مجوزی برای گناه عمدی نیست. عمرو هم به آمرزش خداوند امید دارد و هم از او بیمناک است و به محاسبه نفس میپردازد. عالمان درخواست او برای ماندن کنار قبر پس از دفن را درخواست دعا برای او و طلب پایداری از خداوند در هنگام پرسش قبر دانستهاند. مخالفت او با نوحهگری و آتش نیز بازتابدهنده ممنوعیت آیینهای نوحهسرایی و استفاده از آتش در تشییع جنازه است.
- صادقانه به سوی خدا بازگردید و حتی اگر گذشتهتان سنگین است، امید به آمرزش را از دست ندهید.
- هنگام درگذشت کسی از آیینهای ممنوع نوحهگری پرهیز کنید و با دعا و حضوری آرام از بازماندگان حمایت کنید.
- پس از دفن، برای پایداری درگذشته هنگام پرسش در قبر دعا کنید.
این روایت همان ماجرای عمرو بن عاص را نقل میکند و گذار او از دشمنی پیشین به محبت و احترام به پیامبر ﷺ را روشنتر میسازد.
Sahih Muslim · #320 (Sahih)این نسخه در همان زنجیره نقل قرار دارد و شرح اسلام آوردن عمرو و درخواست او برای آمرزش را تأیید میکند.
Sahih Muslim · #322 (Sahih)این روایت نیز به ایمان و معنای پذیرفتن اسلام میپردازد و درباره آمرزش و ایمان زمینه بیشتری فراهم میکند.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.