Sahih Muslim, xadiiska 3695
Waxaa weriyey Abdullah ibn Abbas. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Abdullah ibn Abbas
Sahih Muslim guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عُمَرَ، - وَتَقَارَبَا فِي لَفْظِ الْحَدِيثِ - قَالَ ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا وَقَالَ، إِسْحَاقُ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي ثَوْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ لَمْ أَزَلْ حَرِيصًا أَنْأَسْأَلَ عُمَرَ عَنِ الْمَرْأَتَيْنِ مِنْ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم اللَّتَيْنِ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى {إِنْ تَتُوبَا إِلَى اللَّهِ فَقَدْ صَغَتْ قُلُوبُكُمَا} حَتَّى حَجَّ عُمَرُ وَحَجَجْتُ مَعَهُ فَلَمَّا كُنَّا بِبَعْضِ الطَّرِيقِ عَدَلَ عُمَرُ وَعَدَلْتُ مَعَهُ بِالإِدَاوَةِ فَتَبَرَّزَ ثُمَّ أَتَانِي فَسَكَبْتُ عَلَى يَدَيْهِ فَتَوَضَّأَ فَقُلْتُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ مَنِ الْمَرْأَتَانِ مِنْ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم اللَّتَانِ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لَهُمَا { إِنْ تَتُوبَا إِلَى اللَّهِ فَقَدْ صَغَتْ قُلُوبُكُمَا} قَالَ عُمَرُ وَاعَجَبًا لَكَ يَا ابْنَ عَبَّاسٍ - قَالَ الزُّهْرِيُّ كَرِهَ وَاللَّهِ مَا سَأَلَهُ عَنْهُ وَلَمْ يَكْتُمْهُ - قَالَ هِيَ حَفْصَةُ وَعَائِشَةُ . ثُمَّ أَخَذَ يَسُوقُ الْحَدِيثَ قَالَ كُنَّا مَعْشَرَ قُرَيْشٍ قَوْمًا نَغْلِبُ النِّسَاءَ فَلَمَّا قَدِمْنَا الْمَدِينَةَ وَجَدْنَا قَوْمًا تَغْلِبُهُمْ نِسَاؤُهُمْ فَطَفِقَ نِسَاؤُنَا يَتَعَلَّمْنَ مِنْ نِسَائِهِمْ - قَالَ - وَكَانَ مَنْزِلِي فِي بَنِي أُمَيَّةَ بْنِ زَيْدٍ بِالْعَوَالِي فَتَغَضَّبْتُ يَوْمًا عَلَى امْرَأَتِي فَإِذَا هِيَ تُرَاجِعُنِي فَأَنْكَرْتُ أَنْ تُرَاجِعَنِي . فَقَالَتْ مَا تُنْكِرُ أَنْ أُرَاجِعَكَ فَوَاللَّهِ إِنَّ أَزْوَاجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم لَيُرَاجِعْنَهُ وَتَهْجُرُهُ إِحْدَاهُنَّ الْيَوْمَ إِلَى اللَّيْلِ . فَانْطَلَقْتُ فَدَخَلْتُ عَلَى حَفْصَةَ فَقُلْتُ أَتُرَاجِعِينَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ نَعَمْ . فَقُلْتُ أَتَهْجُرُهُ إِحْدَاكُنَّ الْيَوْمَ إِلَى اللَّيْلِ قَالَتْ نَعَمْ . قُلْتُ قَدْ خَابَ مَنْ فَعَلَ ذَلِكَ مِنْكُنَّ وَخَسِرَ أَفَتَأْمَنُ إِحْدَاكُنَّ أَنْ يَغْضَبَ اللَّهُ عَلَيْهَا لِغَضَبِ رَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم فَإِذَا هِيَ قَدْ هَلَكَتْ لاَ تُرَاجِعِي رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلاَ تَسْأَلِيهِ شَيْئًا وَسَلِينِي مَا بَدَا لَكِ وَلاَ يَغُرَّنَّكِ أَنْ كَانَتْ جَارَتُكِ هِيَ أَوْسَمَ وَأَحَبَّ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْكِ - يُرِيدُ عَائِشَةَ - قَالَ وَكَانَ لِي جَارٌ مِنَ الأَنْصَارِ فَكُنَّا نَتَنَاوَبُ النُّزُولَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَيَنْزِلُ يَوْمًا وَأَنْزِلُ يَوْمًا فَيَأْتِينِي بِخَبَرِ الْوَحْىِ وَغَيْرِهِ وَآتِيهِ بِمِثْلِ ذَلِكَ وَكُنَّا نَتَحَدَّثُ أَنَّ غَسَّانَ تُنْعِلُ الْخَيْلَ لِتَغْزُوَنَا فَنَزَلَ صَاحِبِي ثُمَّ أَتَانِي عِشَاءً فَضَرَبَ بَابِي ثُمَّ نَادَانِي فَخَرَجْتُ إِلَيْهِ فَقَالَ حَدَثَ أَمْرٌ عَظِيمٌ . قُلْتُ مَاذَا أَجَاءَتْ غَسَّانُ قَالَ لاَ بَلْ أَعْظَمُ مِنْ ذَلِكَ وَأَطْوَلُ طَلَّقَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم نِسَاءَهُ . فَقُلْتُ قَدْ خَابَتْ حَفْصَةُ وَخَسِرَتْ قَدْ كُنْتُ أَظُنُّ هَذَا كَائِنًا حَتَّى إِذَا صَلَّيْتُ الصُّبْحَ شَدَدْتُ عَلَىَّ ثِيَابِي ثُمَّ نَزَلْتُ فَدَخَلْتُ عَلَى حَفْصَةَ وَهْىَ تَبْكِي فَقُلْتُ أَطَلَّقَكُنَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ لاَ أَدْرِي هَا هُوَ ذَا مُعْتَزِلٌ فِي هَذِهِ الْمَشْرُبَةِ . فَأَتَيْتُ غُلاَمًا لَهُ أَسْوَدَ فَقُلْتُ اسْتَأْذِنْ لِعُمَرَ . فَدَخَلَ ثُمَّ خَرَجَ إِلَىَّ فَقَالَ قَدْ ذَكَرْتُكَ لَهُ فَصَمَتَ فَانْطَلَقْتُ حَتَّى انْتَهَيْتُ إِلَى الْمِنْبَرِ فَجَلَسْتُ فَإِذَا عِنْدَهُ رَهْطٌ جُلُوسٌ يَبْكِي بَعْضُهُمْ فَجَلَسْتُ قَلِيلاً ثُمَّ غَلَبَنِي مَا أَجِدُ ثُمَّ أَتَيْتُ الْغُلاَمَ فَقُلْتُ اسْتَأْذِنْ لِعُمَرَ . فَدَخَلَ ثُمَّ خَرَجَ إِلَىَّ . فَقَالَ قَدْ ذَكَرْتُكَ لَهُ فَصَمَتَ . فَوَلَّيْتُ مُدْبِرًا فَإِذَا الْغُلاَمُ يَدْعُونِي فَقَالَ ادْخُلْ فَقَدْ أَذِنَ لَكَ فَدَخَلْتُ فَسَلَّمْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَإِذَا هُوَ مُتَّكِئٌ عَلَى رَمْلِ حَصِيرٍ قَدْ أَثَّرَ فِي جَنْبِهِ فَقُلْتُ أَطَلَّقْتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ نِسَاءَكَ فَرَفَعَ رَأْسَهُ إِلَىَّ وَقَالَ " لاَ " . فَقُلْتُ اللَّهُ أَكْبَرُ لَوْ رَأَيْتَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَكُنَّا مَعْشَرَ قُرَيْشٍ قَوْمًا نَغْلِبُ النِّسَاءَ فَلَمَّا قَدِمْنَا الْمَدِينَةَ وَجَدْنَا قَوْمًا تَغْلِبُهُمْ نِسَاؤُهُمْ فَطَفِقَ نِسَاؤُنَا يَتَعَلَّمْنَ مِنْ نِسَائِهِمْ فَتَغَضَّبْتُ عَلَى امْرَأَتِي يَوْمًا فَإِذَا هِيَ تُرَاجِعُنِي فَأَنْكَرْتُ أَنْ تُرَاجِعَنِي . فَقَالَتْ مَا تُنْكِرُ أَنْ أُرَاجِعَكَ فَوَاللَّهِ إِنَّ أَزْوَاجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم لَيُرَاجِعْنَهُ وَتَهْجُرُهُ إِحْدَاهُنَّ الْيَوْمَ إِلَى اللَّيْلِ . فَقُلْتُ قَدْ خَابَ مَنْ فَعَلَ ذَلِكَ مِنْهُنَّ وَخَسِرَ أَفَتَأْمَنُ إِحْدَاهُنَّ أَنْ يَغْضَبَ اللَّهُ عَلَيْهَا لِغَضَبِ رَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم فَإِذَا هِيَ قَدْ هَلَكَتْ فَتَبَسَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ دَخَلْتُ عَلَى حَفْصَةَ فَقُلْتُ لاَ يَغُرَّنَّكِ أَنْ كَانَتْ جَارَتُكِ هِيَ أَوْسَمُ مِنْكِ وَأَحَبُّ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْكِ . فَتَبَسَّمَ أُخْرَى فَقُلْتُ أَسْتَأْنِسُ يَا رَسُولَ اللَّهِ . قَالَ " نَعَمْ " . فَجَلَسْتُ فَرَفَعْتُ رَأْسِي فِي الْبَيْتِ فَوَاللَّهِ مَا رَأَيْتُ فِيهِ شَيْئًا يَرُدُّ الْبَصَرَ إِلاَّ أُهُبًا ثَلاَثَةً فَقُلْتُ ادْعُ اللَّهَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنْ يُوَسِّعَ عَلَى أُمَّتِكَ فَقَدْ وَسَّعَ عَلَى فَارِسَ وَالرُّومِ وَهُمْ لاَ يَعْبُدُونَ اللَّهَ فَاسْتَوَى جَالِسًا ثُمَّ قَالَ " أَفِي شَكٍّ أَنْتَ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ أُولَئِكَ قَوْمٌ عُجِّلَتْ لَهُمْ طَيِّبَاتُهُمْ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا " . فَقُلْتُ اسْتَغْفِرْ لِي يَا رَسُولَ اللَّهِ . وَكَانَ أَقْسَمَ أَنْ لاَ يَدْخُلَ عَلَيْهِنَّ شَهْرًا مِنْ شِدَّةِ مَوْجِدَتِهِ عَلَيْهِنَّ . حَتَّى عَاتَبَهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ . قَالَ الزُّهْرِيُّ فَأَخْبَرَنِي عُرْوَةُ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ لَمَّا مَضَى تِسْعٌ وَعِشْرُونَ لَيْلَةً دَخَلَ عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَدَأَ بِي فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّكَ أَقْسَمْتَ أَنْ لاَ تَدْخُلَ عَلَيْنَا شَهْرًا وَإِنَّكَ دَخَلْتَ مِنْ تِسْعٍ وَعِشْرِينَ أَعُدُّهُنَّ . فَقَالَ " إِنَّ الشَّهْرَ تِسْعٌ وَعِشْرُونَ - ثُمَّ قَالَ - يَا عَائِشَةُ إِنِّي ذَاكِرٌ لَكِ أَمْرًا فَلاَ عَلَيْكِ أَنْ لاَ تَعْجَلِي فِيهِ حَتَّى تَسْتَأْمِرِي أَبَوَيْكِ " . ثُمَّ قَرَأَ عَلَىَّ الآيَةَ { يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لأَزْوَاجِكَ} حَتَّى بَلَغَ { أَجْرًا عَظِيمًا} قَالَتْ عَائِشَةُ قَدْ عَلِمَ وَاللَّهِ أَنَّ أَبَوَىَّ لَمْ يَكُونَا لِيَأْمُرَانِي بِفِرَاقِهِ قَالَتْ فَقُلْتُ أَوَفِي هَذَا أَسْتَأْمِرُ أَبَوَىَّ فَإِنِّي أُرِيدُ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَالدَّارَ الآخِرَةَ . قَالَ مَعْمَرٌ فَأَخْبَرَنِي أَيُّوبُ أَنَّ عَائِشَةَ قَالَتْ لاَ تُخْبِرْ نِسَاءَكَ أَنِّي اخْتَرْتُكَ فَقَالَ لَهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ اللَّهَ أَرْسَلَنِي مُبَلِّغًا وَلَمْ يُرْسِلْنِي مُتَعَنِّتًا " . قَالَ قَتَادَةُ صَغَتْ قُلُوبُكُمَا مَالَتْ قُلُوبُكُمَا.
Ibn 'Abbas (Allah ha ka raalli noqdo) wuxuu yiri: Waxaan mar walba jeclaa inaan weydiiyo 'Umar (Allah ha ka raalli noqdo) labada haween ah oo ka mid ah xaasaska Nebiga Allah (ﷺ) ee Allah, Sarreeye, uu ka yiri:
"Haddaad labadiinnu u towbad keentaan Allah, dhab ahaan quluubtiinnu way janjeertay (tan)" [66:4], ilaa 'Umar (Allah ha ka raalli noqdo) uu u baxay Xajka aniguna aan la socday. Markaan wadada sii soconnay, 'Umar (Allah ha ka raalli noqdo) wuu leexday aniguna waxaan la leexday iyadoo wata weel biyo ah. Wuxuu gutay baahidiisa dabiiciga ah, kadibna wuu ii yimid, waxaanan ku shubay gacmihiisa biyo si uu u weyseysto. Waxaan iri: Amiirka Mu'miniinta, yaa labada haween ah oo ka mid ah xaasaska Nebiga Allah (ﷺ) ee Allah, Sarreeye oo Sharaf leh, uu ka yiri: 'Haddaad labadiinnu u towbad keentaan Allah, dhab ahaan quluubtiinnu way janjeertay'? 'Umar (Allah ha ka raalli noqdo) wuxuu yiri: Waa yaab adiga, Ibn 'Abbas! (Zuhri wuxuu yiri: Wallaahi, wuu nacay su'aasha la weydiiyay, laakiin ma uusan qarin.) Wuxuu ('Umar) yiri: Waa Xafsa iyo 'Ca'isha; kadibna wuxuu bilaabay inuu ka sheekeeyo xadiiska isagoo leh: Annagu waxaan ahayn dad reer Qureysh ah oo dumarka ka sarreeya, markaan Madiina nimidna waxaan helnay dad ay dumarkoodu ka sarreeyaan, markaasay dumarkayagu bilaabeen inay ka bartaan caadooyinka dumarkooda. Wuxuu intaas ku daray: Gurigeygu wuxuu ku yaallay daafaha Madiina ee qabiilka Banu Umayya b. Zaid. Maalin maalmaha ka mid ah ayaan ku xanaaqay xaaskeyga, wayna igu celisay hadalka. Ma aanan jeclaysan inay igu celiso. Waxay tiri: Ma waxaad diidan tahay inaan kugu celiyo hadalka? Wallaahi, xaasaska Rasuulka Allah (ﷺ) way ku celiyaan hadalka, midkoodna way ka fogaataa maalintii ilaa habeenkii. Markaasaan ('Umar) baxay oo booqday Xafsa waxaanan ku iri: Ma ku celisaa hadalka Rasuulka Allah (ﷺ)? Waxay tiri: Haa. Waxaan iri: Midkiin ma ka fogaataa maalintii ilaa habeenkii? Waxay tiri: Haa. Wuxuu yiri: Tii sidaas samaysa idinka mid ah dhab ahaan way khasaartay oo guuldarraysatay. Miyaan midkiinna ka cabsanayn carada Allah ee ku dhacda darteed carada Rasuulkiisa (ﷺ), taasoo awgeed ay halaagmi karto? Ha ku celinina hadalka Rasuulka Allah (ﷺ) hana weydiinina waxba, ee aniga i weydiiya waxaad doonaysaan, hana ku sirmin saaxiibbadiin haddii ay idinka qurux badan tahay oo ay ka jeceshahay Rasuulka Allah (ﷺ) (isagoo ula jeeda 'Ca'isha) (Allah ha ka raalli noqdo). Wuxuu ('Umar) yiri: Waxaan lahaa saaxiib Ansaar ah, waana ku beddelan jirnay joogitaanka agtaarka Rasuulka (ﷺ). Isagu maalin buu joogi jiray, aniguna maalin kale, wuxuuna ii keeni jiray wararka waxyiga iyo arrimo kale, aniguna sidoo kale ayaan ugu geyn jiray. Waxaan ka wada hadli jirnay in Ghassaaniyiintu ay kabayaan fardaha si ay noo soo weeraraan. Saaxiibkay mar buu tegey (Nebiga agtiisa) kadibna habeennimo ayuu ii yimid oo albaabka igu garaacay oo ii yeeray, waanan u baxay, wuxuuna yiri: Arrin weyn baa dhacday. Waxaan iri: Maxay tahay? Ma Ghassaaniyiintaa yimid? Wuxuu yiri: Maya, laakiin wax ka daran oo ka weyn: Nebigu (ﷺ) wuxuu furay xaasaskiisii. Waxaan iri: Xafsa way khasaartay oo guuldarraysatay, waanan ka cabsanayay inay taasi dhacdo. Markii waagu baryay waxaan tukaday salaadda subax waanan dhar xirtay, kadibna halkaas (guriga Nebiga) ayaan imid oo Xafsa booqday, iyadoo ooyaysa. Waxaan iri: Ma idin furay Rasuulka Allah (ﷺ)? Waxay tiri: Ma ogi. Si kastaba ha ahaatee, wuxuu isku go'doomiyay qolkiisa sare. Waxaan u imid addoon madow waxaanan ku iri: U idan weydii 'Umar. Wuu galay kadibna wuu ii soo baxay oo yiri: Waan kuu sheegay laakiin wuu aamusay. Kadib minbarka ayaan tagay oo fariistay, waxaana agtiisa fadhiyay koox dad ah oo qaarkood ooyayaan. Muddo yar ayaan fadhiyay, ilaa ay iga adkaatay wixii maskaxdayda ku jiray. Kadib wiilkii ayaan dib ugu noqday oo ku iri: U idan weydii 'Umar. Wuu galay oo ii soo baxay oo yiri: Waan kuu sheegay laakiin wuu aamusay. Waxaan rabay inaan noqdo markuu wiilkii ii yeeray oo yiri: Soo gal; waa laguu idmay. Waan galay oo salaamay Rasuulka Allah (ﷺ) isagoo ku tiirsanaa sariir caws ah oo calaamadeedu ka muuqato dhinaciisa. Waxaan iri: Rasuulka Allow, ma furtay xaasaskaagii? Madaxa ayuu ii soo taagay oo yiri: "Maya." Waxaan iri: Allahu Akbar. Rasuulka Allow, waxaan jeclaan lahaa haddaad arki lahayd sidii annaga reer Qureysh aan dumarka uga sarrayn jirnay, laakiin markaan Madiina nimid waxaan helnay dad ay dumarkoodu ka sarreeyaan. Markaasay dumarkayagu bilaabeen inay ka bartaan dumarkooda. Maalin baan ku xanaaqay xaaskeyga wayna igu celisay hadalka. Ma aanan oggolaan inay igu celiso. Waxay tiri: Ma waxaad diidan tahay inaan kugu celiyo hadalka, laakiin Wallaahi, xaasaska Rasuulka Allah (ﷺ) way ku celiyaan hadalka midkoodna way ka fogaataa maalintii ilaa habeenkii. Waxaan iri: Kii sidaas sameeya iyaga ka mid ah dhab ahaan wuu khasaaray oo guuldarraysatay. Miyay midkood ka badbaadaysaa carada Allah ee ku dhacda darteed carada Rasuulka Allah (ﷺ), dhab ahaanna way halaagantay. Rasuulka Allah (ﷺ) wuu dhoola-caddeeyay. Waxaan iri: Rasuulka Allow, waxaan booqday Xafsa oo ku iri: Yaanay ku sirmin saaxiibbadaa ('Ca'isha) haddii ay kaa qurux badan tahay oo ay ka jeceshahay Rasuulka Allah (ﷺ). Rasuulka Allah (ﷺ) markii labaad ayuu dhoola-caddeeyay. Waxaan iri: Rasuulka Allow, ma kula hadli karaa waxyaabo wanaagsan? Wuxuu yiri: "Haa." Waan fariistay oo madaxa kor u qaaday (si aan guriga u eego), Wallaahi, kuma arkin wax muhiim ah saddex harag mooyaane. Waxaan iri: Rasuulka Allow, u ducee Rabbigaa inuu ummaddaada u waasiciyo (nolosha) sidii uu u waasiciyay dadka Faaris iyo Room (inkastoo) aysan caabudin Allah, Sarreeye oo Sharaf leh, markaasuu (Rasuulka Allah) fariistay oo yiri: "Ma shaki baad ku jirtaa, Ibnu Khaddaab? Kuwaasi waa qolo wanaaggooda loo soo dedejiyay nolosha adduunka." Waxaan iri: Rasuulka Allow! Dambi dhaaf ii weydii. Wuxuuna (Rasuulka Allah) ku dhaartay inaanu u gelin muddo bil ah darteed xanaaqiisa badan, ilaa Allah uu tusiyay raalli ahaansho la'aantiisa (Rasuulka Allah). Zuhri wuxuu yiri: 'Urwa wuxuu ii sheegay in 'Ca'isha (Allah ha ka raalli noqdo) ay tiri: Markii sagaal iyo labaatan habeen ay dhammaadeen, Rasuulka Allah (ﷺ) wuu ii yimid, wuxuuna igu bilaabay (booqashada). Waxaan iri: Rasuulka Allow, waxaad ku dhaaratay inaadan noo iman muddo bil ah, laakiin waxaad timid sagaal iyo labaatan habeen kadib markii aan tiriyay. Markaasuu yiri: "Bishu waxay noqon kartaa sagaal iyo labaatan (maalmood)." Kadib wuxuu yiri: "Ca'ishow, arrin baan kaa warrami doonaa, ee ha ku degdegin (hana siinin go'aankaaga kama dambaysta ah) ilaa aad la tashato waalidkaa." Kadib wuxuu igu akhriyay aayaddan: "Nebiyoow, u sheeg xaasaskaaga" ilaa uu gaaray "ajar weyn" [33:28]. 'Ca'isha (Allah ha ka raalli noqdo) waxay tiri: Wallaahi, wuu ogaa in waalidkay aysan igu amri lahayn inaan ka fogaado. Waxaan iri: Ma waxaa loo baahan yahay inaan waalidkay kala tashado arrintan? Dhab ahaan waxaan doortay Allah iyo Rasuulkiisa (ﷺ) iyo guriga Aakhiro. Ma'mar wuxuu yiri: Ayuub wuxuu ii sheegay in 'Ca'isha ay tiri: Ha u sheegin xaasaskaaga inaan ku doortay, markaasuu Rasuulka Allah (ﷺ) yiri: "Dhab ahaan Allah wuxuu ii soo diray inaan gaarsiiyo farriinta, umana uusan i soo dirin inaan dadka dhibo." Qatada wuxuu yiri: "Saghat qulubukum" macnaheedu waa "Quluubtiinnu way janjeertay".
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Cumar wuxuu ka warramayaa sida Nebigu ﷺ u doortay nolol fudud oo uu xaasaskiisa u siiyey ikhtiyaar.
Werintani waxay Suurat At-Taxriim 66:4 ku xidhaysaa Xafsa iyo Caa’isha, waxayna sharraxaysaa sida Nebigu ﷺ uga maqnaaday xaasaskiisa, ugu dhaartay inuusan muddo bil ah u tegin, iyo ikhtiyaarkii ay qaateen kaddib markii la soo dejiyey Suurat Al-Axzaab 33:28–29.
Dhaqidda cibaadada ah ee Muslimiintu sameeyaan ka hor salaadda.
Qol yar oo dabaqa sare ku yaal ama meel gaar loo soocay.
Nolosha waaraysa ee dhimashada ka dambaysa, taas oo laga doorbido raaxada adduunka ee ku meelgaarka ah.
Culimada waxay sharraxaan in aayaduhu xaasaska siiyeen ikhtiyaar u dhexeeya nolol adduun oo raaxo badan iyo Allah, Rasuulkiisa ﷺ iyo Aakhiro. Caa’isha waxay dooratay Allah, Rasuulkiisa ﷺ iyo Aakhiro. Werintu waxay ammaanaysaa nolol fudud, waxayna baraysaa in hantida ku meelgaarka ahi aanay caddayn u ahayn raalli ahaanshaha Ilaahay. Waxay kaloo muujinaysaa in ninku qoyskiisa ula dhaqmo xikmad iyo daryeel; qaybta ka hadlaysa isdiidku ma aha oggolaansho guud oo lagu qallafsanaado ama lagu dulmiyo. Culimada fiqhigu waxay arrintan ka soo qaataan, waxyaabo kale oo ay ka mid yihiin, in bisha kalandarka dayaxu ay noqon karto sagaal iyo labaatan maalmood.
- Go’aannada muhiimka ah ee qoyska si daacad ah uga wada tashada, iskuna la hadla si ixtiraam leh.
- Ha u oggolaan hantida iyo raaxadu inay go’aamiyaan in noloshaadu guulaysatay; diiradda saar iimaanka iyo Aakhiro.
- Waqti u qaado xaqiijinta hadal ama war la isla dhexmarayo ka hor intaadan gunaanad gaarin.
Werintani oo isla qisada ka mid ahi waxay soo bandhigaysaa nooc la mid ah wada hadalkii Ibnu Cabbaas iyo Cumar ee ku saabsanaa labada xaas iyo sababta dhacdada.
Sahih Muslim · #3694 (Sahih)Noocanina wuxuu ka hadlayaa ereyada Suurat At-Taxriim iyo sharraxaadda Cumar ee ku saabsan Xafsa iyo Caa’isha.
Sahih Muslim · #3696 (Sahih)Werintan u dhow waxay xambaarsan tahay nooc kale oo qisada ah oo ku saabsan gooni-joogga, ikhtiyaarkii xaasaska iyo fudaydka nolosha guriga.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.