Sahih Muslim، حدیث 463
روایتشده توسط Abdullah ibn Mas'ud. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از مسلم تا پیامبر ﷺ
- 1أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَآن را به مسلم روایت کرد
- 2عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ
- 3حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ
- 4ثَابِتٌ
- 5أَنَسٍ
- 6ابْنِ مَسْعُودٍ
- 7رسول خدا ﷺ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، حَدَّثَنَا ثَابِتٌ، عَنْ أَنَسٍ، عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " آخِرُ مَنْ يَدْخُلُ الْجَنَّةَ رَجُلٌ فَهُوَ يَمْشِي مَرَّةً وَيَكْبُو مَرَّةً وَتَسْفَعُهُ النَّارُ مَرَّةً فَإِذَا مَا جَاوَزَهَا الْتَفَتَ إِلَيْهَا فَقَالَ تَبَارَكَ الَّذِي نَجَّانِي مِنْكِ لَقَدْ أَعْطَانِيَ اللَّهُ شَيْئًا مَا أَعْطَاهُ أَحَدًا مِنَ الأَوَّلِينَ وَالآخِرِينَ . فَتُرْفَعُ لَهُ شَجَرَةٌ فَيَقُولُ أَىْ رَبِّ أَدْنِنِي مِنْ هَذِهِ الشَّجَرَةِ فَلأَسْتَظِلَّ بِظِلِّهَا وَأَشْرَبَ مِنْ مَائِهَا . فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ يَا ابْنَ آدَمَ لَعَلِّي إِنْ أَعْطَيْتُكَهَا سَأَلْتَنِي غَيْرَهَا . فَيَقُولُ لاَ يَا رَبِّ . وَيُعَاهِدُهُ أَنْ لاَ يَسْأَلَهُ غَيْرَهَا وَرَبُّهُ يَعْذِرُهُ لأَنَّهُ يَرَى مَا لاَ صَبْرَ لَهُ عَلَيْهِ فَيُدْنِيهِ مِنْهَا فَيَسْتَظِلُّ بِظِلِّهَا وَيَشْرَبُ مِنْ مَائِهَا ثُمَّ تُرْفَعُ لَهُ شَجَرَةٌ هِيَ أَحْسَنُ مِنَ الأُولَى فَيَقُولُ أَىْ رَبِّ أَدْنِنِي مِنْ هَذِهِ لأَشْرَبَ مِنْ مَائِهَا وَأَسْتَظِلَّ بِظِلِّهَا لاَ أَسْأَلُكَ غَيْرَهَا . فَيَقُولُ يَا ابْنَ آدَمَ أَلَمْ تُعَاهِدْنِي أَنْ لاَ تَسْأَلَنِي غَيْرَهَا فَيَقُولُ لَعَلِّي إِنْ أَدْنَيْتُكَ مِنْهَا تَسْأَلُنِي غَيْرَهَا . فَيُعَاهِدُهُ أَنْ لاَ يَسْأَلَهُ غَيْرَهَا وَرَبُّهُ يَعْذِرُهُ لأَنَّهُ يَرَى مَا لاَ صَبْرَ لَهُ عَلَيْهِ فَيُدْنِيهِ مِنْهَا فَيَسْتَظِلُّ بِظِلِّهَا وَيَشْرَبُ مِنْ مَائِهَا . ثُمَّ تُرْفَعُ لَهُ شَجَرَةٌ عِنْدَ بَابِ الْجَنَّةِ هِيَ أَحْسَنُ مِنَ الأُولَيَيْنِ . فَيَقُولُ أَىْ رَبِّ أَدْنِنِي مِنْ هَذِهِ لأَسْتَظِلَّ بِظِلِّهَا وَأَشْرَبَ مِنْ مَائِهَا لاَ أَسْأَلُكَ غَيْرَهَا . فَيَقُولُ يَا ابْنَ آدَمَ أَلَمْ تُعَاهِدْنِي أَنْ لاَ تَسْأَلَنِي غَيْرَهَا قَالَ بَلَى يَا رَبِّ هَذِهِ لاَ أَسْأَلُكَ غَيْرَهَا . وَرَبُّهُ يَعْذِرُهُ لأَنَّهُ يَرَى مَا لاَ صَبْرَ لَهُ عَلَيْهَا فَيُدْنِيهِ مِنْهَا فَإِذَا أَدْنَاهُ مِنْهَا فَيَسْمَعُ أَصْوَاتَ أَهْلِ الْجَنَّةِ فَيَقُولُ أَىْ رَبِّ أَدْخِلْنِيهَا . فَيَقُولُ يَا ابْنَ آدَمَ مَا يَصْرِينِي مِنْكَ أَيُرْضِيكَ أَنْ أُعْطِيَكَ الدُّنْيَا وَمِثْلَهَا مَعَهَا قَالَ يَا رَبِّ أَتَسْتَهْزِئُ مِنِّي وَأَنْتَ رَبُّ الْعَالَمِينَ " . فَضَحِكَ ابْنُ مَسْعُودٍ فَقَالَ أَلاَ تَسْأَلُونِّي مِمَّ أَضْحَكُ فَقَالُوا مِمَّ تَضْحَكُ قَالَ هَكَذَا ضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . فَقَالُوا مِمَّ تَضْحَكُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " مِنْ ضِحْكِ رَبِّ الْعَالَمِينَ حِينَ قَالَ أَتَسْتَهْزِئُ مِنِّي وَأَنْتَ رَبُّ الْعَالَمِينَ فَيَقُولُ إِنِّي لاَ أَسْتَهْزِئُ مِنْكَ وَلَكِنِّي عَلَى مَا أَشَاءُ قَادِرٌ " .
ابوبکر بن ابیشیبه به ما حدیث کرد، عفان بن مسلم به ما حدیث کرد، حماد بن سلمه به ما حدیث کرد، ثابت از انس و او از ابن مسعود روایت کردند که رسول الله ﷺ فرمودند:
«آخرین کسی که وارد بهشت میشود مردی است که گاهی راه میرود، گاهی بر زمین میافتد و گاهی آتش دوزخ او را میسوزاند. چون از آن عبور کند، به سوی آن برگشته و میگوید: مبارک است ذاتی که مرا از تو نجات داد. خداوند چیزی به من عطا فرمود که به هیچیک از اولین و آخرین نداده است.» سپس درختی برای او برافراشته میشود و میگوید: «ای پروردگارم! مرا به این درخت نزدیک کن تا در سایهاش بیاسایم و از آبش بنوشم.» الله عزوجل میفرماید: «ای فرزند آدم! اگر این را به تو بدهم، شاید چیز دیگری از من بخواهی.» او میگوید: «نه ای پروردگارم!» و با خدا عهد میبندد که چیز دیگری نخواهد. پروردگارش او را معذور میدارد زیرا میبیند که او توان صبر در برابر آنچه میبیند را ندارد؛ پس او را به آن نزدیک میکند و او در سایهاش میآساید و از آبش مینوشد. سپس درختی زیباتر از اولی برای او برافراشته میشود و میگوید: «ای پروردگارم! مرا به این نزدیک کن تا از آبش بنوشم و در سایهاش بیاسایم و دیگر چیزی از تو نخواهم.» خداوند میفرماید: «ای فرزند آدم! آیا با من عهد نبستی که چیز دیگری نخواهی؟» او میگوید: «شاید اگر مرا به آن نزدیک کنی، چیز دیگری بخواهم.» دوباره عهد میبندد که چیز دیگری نخواهد و پروردگارش او را معذور میدارد زیرا میبیند که او توان صبر ندارد؛ پس او را نزدیک میکند و او در سایهاش میآساید و از آبش مینوشد. سپس درختی نزدیکی دروازه بهشت برافراشته میشود که از دو درخت پیشین زیباتر است. میگوید: «ای پروردگارم! مرا به این نزدیک کن تا در سایهاش بیاسایم و از آبش بنوشم و دیگر چیزی از تو نخواهم.» خداوند میفرماید: «ای فرزند آدم! آیا با من عهد نبستی که چیز دیگری نخواهی؟» میگوید: «آری ای پروردگارم! اما دیگر چیزی از تو نخواهم.» پروردگارش او را معذور میدارد زیرا میبیند که او توان مقاومت در برابر اشتیاقش را ندارد؛ پس او را نزدیک میکند. وقتی او را نزدیک کرد، صدای اهل بهشت را میشنود و میگوید: «ای پروردگارم! مرا وارد بهشت کن.» خداوند میفرماید: «ای فرزند آدم! درخواستهایت کی تمام میشود؟ آیا راضی میشوی که دنیا و مانند آن را همراهش به تو بدهم؟» میگوید: «ای پروردگارم! آیا با من شوخی میکنی در حالی که تو پروردگار جهانیانی؟»» ابن مسعود خندید و گفت: «چرا از من نمیپرسید که چرا میخندم؟» گفتند: «چرا میخندی؟» گفت: «رسول الله ﷺ نیز همینگونه خندیدند.» پرسیدند: «ای رسول خدا! چرا میخندید؟» فرمودند: «به خاطر خنده پروردگار جهانیان، هنگامی که آن شخص گفت: آیا با من شوخی میکنی در حالی که تو پروردگار جهانیانی؟ خداوند میفرماید: من با تو شوخی نمیکنم، ولی بر هر چه بخواهم توانایم.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
خداوند آخرین بهشتی را وارد بهشت میکند و نعمتهای فراوان به او میبخشد.
مؤمنی که پس از نجات از آتش، آخرین نفر وارد بهشت میشود.
خداوند با او از روی رحمت رفتار میکند و درخواستهای مکررش را به حساب او نمیگذارد.
خداوند، آفریننده و روزیرسان همهچیز.
عالمان کلاسیک تأکید میکنند که این روایت رحمت و بخشندگی بیکران خداوند را نشان میدهد: سرانجام به آن مرد بیش از آنچه بتواند تصور کند عطا میشود، هرچند او آخرین کسی است که وارد بهشت میشود. این توصیف، آنچه را خداوند دربارهٔ خود بیان کرده است تأیید میکند، بیآنکه او را با آفریدگان مقایسه کنیم یا چگونگی آن را تعیین کنیم. در این روایت خنده به خداوند نسبت داده شده است؛ همانگونه که آمده، بیآنکه معنای آن دگرگون یا چگونگیاش مشخص شود. این حدیث همچنین میآموزد که نعمتهای بهشت فراتر از خواستههای انسان است.
- اگر کوتاهی کردی، ناامید نشو؛ به سوی خدا بازگرد و به رحمت او امید داشته باش.
- از خداوند بهشت را بخواه و اطمینان داشته باش که پاداش او از تصور تو بزرگتر است.
- دربارهٔ صفات خداوند با احترام سخن بگو و به آنچه وحی معتبر بیان کرده است بسنده کن.
این روایت صحیح نیز آخرین بهشتی را توصیف میکند و روایت درخواستهای او و بخشش خداوند را کاملتر میسازد.
Sahih Muslim · #462 (Sahih)این روایت همان صحنه را بیان میکند و پیام امید به رحمت خداوند و پاداش فراوان او را تأیید میکند.
Sahih Muslim · #464 (Sahih)این روایت صحیح بخشی از مجموعهٔ گزارشهای مربوط به آخرین مردی است که وارد بهشت میشود.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.