Sunan an-Nasa'i، حدیث 3150
روایتشده توسط Salamah ibn al-Akwa. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Salamah ibn al-Akwa
روایت
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ سَوَّادٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ، وَعَبْدُ اللَّهِ، ابْنَا كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ سَلَمَةَ بْنَ الأَكْوَعِ، قَالَ لَمَّا كَانَ يَوْمُ خَيْبَرَ قَاتَلَ أَخِي قِتَالاً شَدِيدًا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَارْتَدَّ عَلَيْهِ سَيْفُهُ فَقَتَلَهُ فَقَالَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي ذَلِكَ وَشَكُّوا فِيهِ رَجُلٌ مَاتَ بِسِلاَحِهِ قَالَ سَلَمَةُ فَقَفَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ خَيْبَرَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَتَأْذَنُ لِي أَنْ أَرْتَجِزَ بِكَ فَأَذِنَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رضى الله عنه اعْلَمْ مَا تَقُولُ فَقُلْتُ وَاللَّهِ لَوْلاَ اللَّهُ مَا اهْتَدَيْنَا وَلاَ تَصَدَّقْنَا وَلاَ صَلَّيْنَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " صَدَقْتَ " . فَأَنْزِلَنْ سَكِينَةً عَلَيْنَا وَثَبِّتِ الأَقْدَامَ إِنْ لاَقَيْنَا وَالْمُشْرِكُونَ قَدْ بَغَوْا عَلَيْنَا فَلَمَّا قَضَيْتُ رَجَزِيَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ قَالَ هَذَا " . قُلْتُ أَخِي . قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَرْحَمُهُ اللَّهُ " . فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَاللَّهِ إِنَّ نَاسًا لَيَهَابُونَ الصَّلاَةَ عَلَيْهِ يَقُولُونَ رَجُلٌ مَاتَ بِسِلاَحِهِ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَاتَ جَاهِدًا مُجَاهِدًا " . قَالَ ابْنُ شِهَابٍ ثُمَّ سَأَلْتُ ابْنًا لِسَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ فَحَدَّثَنِي عَنْ أَبِيهِ مِثْلَ ذَلِكَ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ حِينَ قُلْتُ إِنَّ نَاسًا لَيَهَابُونَ الصَّلاَةَ عَلَيْهِ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " كَذَبُوا مَاتَ جَاهِدًا مُجَاهِدًا فَلَهُ أَجْرُهُ مَرَّتَيْنِ " . وَأَشَارَ بِأُصْبُعَيْهِ .
عمرو بن سواد به ما خبر داد، گفت: ابن وهب به ما اطلاع داد، گفت: یونس به ما خبر داد، از ابن شهاب، گفت: عبدالرحمن و عبدالله، دو پسر کعب بن مالک، به من خبر دادند که سلمه بن اکوع گفت:
«در روز جنگ خیبر، برادرم در کنار رسول خدا ﷺ سختترین نبرد را کرد، آنگاه شمشیرش برگشت و او را کشت. یاران رسول خدا ﷺ درباره این موضوع سخن گفتند و در مورد او دچار تردید شدند و گفتند: مردی که با سلاح خودش مرده است.» سلمه گفت: «هنگامی که رسول خدا ﷺ از خیبر بازگشتند، گفتم: ای رسول خدا! آیا اجازه میفرمایید چند بیت رجز برای شما بخوانم؟ رسول خدا ﷺ به او اجازه دادند. عمر بن خطاب رضی الله عنه گفت: مراقب باش چه میگویی! گفتم: به خدا سوگند اگر خدا نبود هدایت نمیشدیم، صدقه نمیدادیم و نماز نمیخواندیم. رسول خدا ﷺ فرمودند: راست گفتی. (ادامه دادم): آرامش را بر ما فرو فرست و هنگام رویارویی با دشمن گامهایمان را استوار دار، زیرا مشرکان بر ما ستم کردهاند.» وقتی رجز خود را تمام کردم، رسول خدا ﷺ پرسیدند: چه کسی این را گفت؟ گفتم: برادرم. رسول خدا ﷺ فرمودند: خداوند او را رحمت کند. گفتم: ای رسول خدا! به خدا سوگند برخی مردم از خواندن نماز میت بر او هراس دارند و میگویند او مردی است که با سلاح خودش مرده است. رسول خدا ﷺ فرمودند: او در حالی مرد که مجاهدی جهادگر بود.» ابن شهاب گفت: «سپس از یکی از پسران سلمه بن اکوع پرسیدم و او نیز همانند پدرش برایم حدیث کرد، جز اینکه وقتی گفتم برخی مردم از خواندن نماز بر او هراس دارند، رسول خدا ﷺ فرمودند: دروغ گفتند. او در حالی مرد که مجاهدی جهادگر بود و برای او دو برابر پاداش است، و با دو انگشت خود اشاره کردند.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
مرگ ناخواسته بر اثر سلاح خود، پاداش رزمندهای صادق را از او نمیگیرد.
در جریان لشکرکشی خیبر، شمشیرِ برادرِ سلمه بن اکوع به خود او برخورد کرد و مرگبار بود. برخی از صحابه به همین دلیل برای خواندن نماز جنازه او تردید کردند. پیامبر ﷺ فرمود که او در مقام مجاهد درگذشته است؛ در روایتی نقل شده که پاداشی دوچندان داشت.
نوعی شعر کوتاه و آهنگین که از جمله برای ابراز شجاعت و پایداری به کار میرفت.
کسی که در راه خدا تلاش میکند؛ در اینجا منظور رزمندهای در لشکرکشی است.
نمازی که مسلمانان برای مسلمان درگذشته میخوانند.
دانشمندان از این روایت چنین برداشت میکنند که در ارزیابی مرگ یک شخص باید نیت و شرایط او را در نظر گرفت: حادثه مرگبارِ ناخواسته در جریان نبردی صادقانه، کسی را در حکم خودکشی قرار نمیدهد. پیامبر ﷺ تأیید کرد که برادر سلمه در مقام مجاهدِ رزمنده درگذشت و در روایتی از پاداشی دوچندان یاد کرد. این روایت مجوز بیاحتیاطی نیست و برای هر مرگی که بر اثر سلاح خود شخص رخ میدهد، حکمی کلی تعیین نمیکند؛ نیت و شرایط مشخص تعیینکنندهاند. همچنین نشان میدهد که صرفِ وقوع حادثه دلیلی برای دریغکردن نماز جنازه از مسلمان درگذشته نیست.
- بر اساس یک وضعیت تراژیک، درباره سرانجام کسی قضاوت قطعی نکنید؛ نیت و شرایط او را در نظر بگیرید.
- با بازماندگان با شفقت رفتار کنید و از اتهامهای بیاساس درباره درگذشته بپرهیزید.
- در کارهای پرخطر و نبرد، ایمنی و مسئولیتپذیری را رعایت کنید؛ نیت صادقانه جای احتیاط را نمیگیرد.
این روایت از همان باب به برادر سلمه میپردازد و گزارشهای مربوط به درگذشت او و ارزیابی آن را تکمیل میکند.
Sunan an-Nasa'i · #3151 (Sahih)این روایت صحیح از باب پیوسته، زمینهای مرتبط درباره شهادت و نحوه برخورد با درگذشتگان فراهم میآورد.
Sahih al-Bukhari · #26 (Sahih)این روایت صحیح بر اهمیت اخلاص و اعمال تأکید دارد؛ موضوعاتی که به درک نقش نیت در ارزیابی کمک میکنند.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.