Diyarî · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, hedîsa 2581

Aisha rivayet kiriye. Nivîsa erebî bi wergera me û ravekirinê.

Sahih (pêbawer)Pirtûk: Diyarî
صحيح البخاري
Kê ew vegot?

Ji al‑Bukhari heta Pêxember ﷺ

Sahih (pêbawer)
  1. 1Isma'ilji al‑Bukhari re vegotإِسْمَاعِيلُ
  2. 2Birayê wîأَخِي
  3. 3Sulaymanسُلَيْمَانَ
  4. 4Hisham ibn Urwaهِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ
  5. 5Bavê wî, Urwaأَبِيهِ
  6. 6Aishaعَائِشَةَ
  7. 7Resûlê Allah ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ

Rêz li gorî nivîsa erebî ya vê rîwayetê ye. Nav ji erebî bi tîpên latînî hatine nivîsandin. Sahih al-Bukhari bi tevahî pêbawer tê hesibandin.

Rîwayet

Nivîsa erebî

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي أَخِي، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ نِسَاءَ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كُنَّ حِزْبَيْنِ فَحِزْبٌ فِيهِ عَائِشَةُ وَحَفْصَةُ وَصَفِيَّةُ وَسَوْدَةُ، وَالْحِزْبُ الآخَرُ أُمُّ سَلَمَةَ وَسَائِرُ نِسَاءِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، وَكَانَ الْمُسْلِمُونَ قَدْ عَلِمُوا حُبَّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَائِشَةَ، فَإِذَا كَانَتْ عِنْدَ أَحَدِهِمْ هَدِيَّةٌ يُرِيدُ أَنْ يُهْدِيَهَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَخَّرَهَا، حَتَّى إِذَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي بَيْتِ عَائِشَةَ بَعَثَ صَاحِبُ الْهَدِيَّةِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي بَيْتِ عَائِشَةَ، فَكَلَّمَ حِزْبُ أُمِّ سَلَمَةَ، فَقُلْنَ لَهَا كَلِّمِي رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُكَلِّمُ النَّاسَ، فَيَقُولُ مَنْ أَرَادَ أَنْ يُهْدِيَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم هَدِيَّةً فَلْيُهْدِهِ إِلَيْهِ حَيْثُ كَانَ مِنْ بُيُوتِ نِسَائِهِ، فَكَلَّمَتْهُ أُمُّ سَلَمَةَ بِمَا قُلْنَ، فَلَمْ يَقُلْ لَهَا شَيْئًا، فَسَأَلْنَهَا‏.‏ فَقَالَتْ مَا قَالَ لِي شَيْئًا‏.‏ فَقُلْنَ لَهَا فَكَلِّمِيهِ‏.‏ قَالَتْ فَكَلَّمَتْهُ حِينَ دَارَ إِلَيْهَا أَيْضًا، فَلَمْ يَقُلْ لَهَا شَيْئًا، فَسَأَلْنَهَا‏.‏ فَقَالَتْ مَا قَالَ لِي شَيْئًا‏.‏ فَقُلْنَ لَهَا كَلِّمِيهِ حَتَّى يُكَلِّمَكِ‏.‏ فَدَارَ إِلَيْهَا فَكَلَّمَتْهُ‏.‏ فَقَالَ لَهَا ‏"‏ لاَ تُؤْذِينِي فِي عَائِشَةَ، فَإِنَّ الْوَحْىَ لَمْ يَأْتِنِي، وَأَنَا فِي ثَوْبِ امْرَأَةٍ إِلاَّ عَائِشَةَ ‏"‏‏.‏ قَالَتْ فَقَالَتْ أَتُوبُ إِلَى اللَّهِ مِنْ أَذَاكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ ثُمَّ إِنَّهُنَّ دَعَوْنَ فَاطِمَةَ بِنْتَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَرْسَلْنَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَقُولُ إِنَّ نِسَاءَكَ يَنْشُدْنَكَ اللَّهَ الْعَدْلَ فِي بِنْتِ أَبِي بَكْرٍ‏.‏ فَكَلَّمَتْهُ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ يَا بُنَيَّةُ، أَلاَ تُحِبِّينَ مَا أُحِبُّ ‏"‏‏.‏ قَالَتْ بَلَى‏.‏ فَرَجَعَتْ إِلَيْهِنَّ، فَأَخْبَرَتْهُنَّ‏.‏ فَقُلْنَ ارْجِعِي إِلَيْهِ‏.‏ فَأَبَتْ أَنْ تَرْجِعَ، فَأَرْسَلْنَ زَيْنَبَ بِنْتَ جَحْشٍ، فَأَتَتْهُ فَأَغْلَظَتْ، وَقَالَتْ إِنَّ نِسَاءَكَ يَنْشُدْنَكَ اللَّهَ الْعَدْلَ فِي بِنْتِ ابْنِ أَبِي قُحَافَةَ‏.‏ فَرَفَعَتْ صَوْتَهَا، حَتَّى تَنَاوَلَتْ عَائِشَةَ‏.‏ وَهْىَ قَاعِدَةٌ، فَسَبَّتْهَا حَتَّى إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَيَنْظُرُ إِلَى عَائِشَةَ هَلْ تَكَلَّمُ قَالَ فَتَكَلَّمَتْ عَائِشَةُ تَرُدُّ عَلَى زَيْنَبَ، حَتَّى أَسْكَتَتْهَا‏.‏ قَالَتْ فَنَظَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِلَى عَائِشَةَ، وَقَالَ ‏"‏ إِنَّهَا بِنْتُ أَبِي بَكْرٍ ‏"‏‏.‏ قَالَ الْبُخَارِيُّ الْكَلاَمُ الأَخِيرُ قِصَّةُ فَاطِمَةَ يُذْكَرُ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ رَجُلٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ‏.‏ وَقَالَ أَبُو مَرْوَانَ عَنْ هِشَامٍ عَنْ عُرْوَةَ كَانَ النَّاسُ يَتَحَرَّوْنَ بِهَدَايَاهُمْ يَوْمَ عَائِشَةَ‏.‏ وَعَنْ هِشَامٍ عَنْ رَجُلٍ مِنْ قُرَيْشٍ، وَرَجُلٍ مِنَ الْمَوَالِي، عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ قَالَتْ عَائِشَةُ كُنْتُ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَاسْتَأْذَنَتْ فَاطِمَةُ‏.‏

Werger

Urwa ji Aişeyê (r.a.) rivayet dike: Jinên Resûlullah ﷺ du kom bûn. Komek ji Aişe, Hefse, Sefiyye û Sewde pêk dihat; koma din jî ji Ummu Seleme û jinên din ên Resûlullah ﷺ pêk dihat. Misilman dizanibûn ku Resûlullah ﷺ Aişeyê pir hez dike, lewma eger yekî ji wan diyariyek hebûya û bixwesta bide Resûlullah ﷺ, ew dereng dixist heta ku Resûlullah ﷺ bihata mala Aişeyê, paşê xwediyê diyariyê ew diyarî dişand cem Resûlullah ﷺ li mala Aişeyê. Loma koma Ummu Selemeyê li ser vê mijarê axivîn û biryar dan ku Ummu Seleme ji Resûlullah ﷺ bixwaze da ku ew fermanê bide mirovan ku diyariyên xwe li her malekê ku ew lê ye ji jinên wî re bişînin. Ummu Seleme ev yek ji Resûlullah ﷺ re got, lê wî tiştek bersiv neda. Paşê wan ji Ummu Selemeyê pirsîn, wê got:

"Wî tiştek ji min re negot." Wan jê xwest ku dîsa pê re biaxive. Dema dor hat ser wê, wê dîsa pê re axivî, lê wî dîsa bersiv neda. Wan pirsî, wê got: "Wî tiştek ji min re negot." Wan got: "Pê re biaxive heta ku ew bersiva te bide." Dema dor hat ser wê, wê dîsa pê re axivî. Wî jê re got: "Di bara Aişeyê de ez nexweş neke, çimkî wehy tenê dema ez di nav cilê Aişeyê de bûm hatiye ser min, ne di nav cilê tu jineke din de." Ummu Seleme got: "Ya Resûlallah, ez ji ber ku ez te aciz kirim, tobe dikim cem Allah." Paşê koma Ummu Selemeyê Fatimeya keça Resûlullah ﷺ gazî kirin û şandin cem Resûlullah ﷺ da ku bibêje: "Jinên te bi navê Allah dadperweriyê ji te dixwazin di bara keça Ebû Bekir de." Fatimeyê ev peyam gihand wî. Pêxember ﷺ got: "Keça min, ma tu jî hez nakî ji yê ku ez jê hez dikim?" Wê got: "Belê." Paşê vegeriya cem wan û rewş ji wan re vegot. Wan jê xwest ku vegere cem wî, lê wê red kir. Paşê wan Zeyneba keça Cehş şandin; ew hat cem wî û bi gotinên giran got: "Jinên te bi navê Allah dadperweriyê ji te dixwazin di bara keça Îbn Ebû Quhafe de." Wê dengê xwe bilind kir û dest bi çêrkirinê kir li hember Aişeyê ku rûniştî bû, heta ku Resûlullah ﷺ li Aişeyê mêze kir ka ew ê bersivê bide yan na. Aişeyê bersiv da Zeynebê heta ku ew bêdeng kir. Paşê Pêxember ﷺ li Aişeyê mêze kir û got: "Bi rastî ew keça Ebû Bekir e."

Werger û ravekirin ji hêla Khutba World ve, ji erebî hatine wergerandin.

Peyama bingehîn

Pêxember ﷺ girêdana xwe ya taybet bi Aîşeyê re û rûmeta wê parast.

Paşxane û sedem

Jinên Pêxember ﷺ li ser vê yekê diaxivîn ku mirov dema ew li mala Aîşeyê bû, gelek caran diyariyan ji wî re dişandin. Umm Seleme li ser navê wan ji wî xwest ku ji mirovan bixwaze diyariyan bişînin cihê ku ew lê dimîne, bêyî ku ew di mala kê de be.

Wateya peyvên dijwar
Wahiy

Peyama ku Allah ji Pêxemberê xwe ﷺ re eşkere kir.

di derbarê Aîşeyê de min aciz neke

Daxwazek e ku di mijarekê de ku evîna wî ji bo Aîşeyê û wahiy têne gotin, zextê li wî neyê kirin.

keça Ebû Bekir

Aîşe; ev nav li bavê wê, Ebû Bekir, vedigere.

Zanyar ji vê çi derdixin

Zanyar ji vê yekê derdixin ku evîn û meyla di dil de ne mecbûr e bi tevahî wekhev belav bibin, lê di mafan û muameleya rojane de divê mirov dadmend be. Hadîs herwiha nîşan dide ku diyarkirin destûr e û mirov tercîha Pêxember ﷺ digirt ber çavan. Çar mezhebên hiqûqî yên Sunnî di navbera hezkirina hundirîn û mafên jinan de cudahî datînin: dadmendî di mafên ku dikarin bên xwestin de hîn jî pêwîst e. Gotinên derbarê wahiyê de herwiha qîmeta taybet a Aîşeyê diyar dikin, bêyî ku ev ji bo dadmendiyê îstîsnayeke giştî biafirîne.

Dersên ji bo îro
  1. Diyariyekê bi dilpakî bide û nirxa wê li gor kesê ku wê werdigire nepîve.
  2. Li ser newekheviya ku hîs dibe bi aramî û rêz biaxive, bêyî ku rûmeta kesekî were şikandin.
  3. Di dadmendiyê de cudahiyê di navbera hestan, ku nikarin bi tevahî bên kontrolkirin, û mafan de bike; divê maf bi baldarî bên cih anîn.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her roj hedîsek, bi zimanê te

Sepan her roj hedîsek bi ravekirinê dide te, herwiha wek wîdjetekê li ser telefona te. Bikaranîna wê belaş e.