Sahih al-Bukhari, hedîsa 4747
Abdullah ibn Abbas rivayet kiriye. Nivîsa erebî bi wergera me û ravekirinê.
Ji al‑Bukhari heta Pêxember ﷺ
- 1Muhammad ibn Bashsharji al‑Bukhari re vegotمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ
- 2Ibn Abu Adiابْنُ أَبِي عَدِيٍّ
- 3Hisham ibn Hassanهِشَامِ بْنِ حَسَّانَ
- 4Ikrimaعِكْرِمَةُ
- 5Ibn Abbasابْنِ عَبَّاسٍ
- 6Resûlê Allah ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Rêz li gorî nivîsa erebî ya vê rîwayetê ye. Nav ji erebî bi tîpên latînî hatine nivîsandin. Sahih al-Bukhari bi tevahî pêbawer tê hesibandin.
Rîwayet
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ هِشَامِ بْنِ حَسَّانَ، حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ هِلاَلَ بْنَ أُمَيَّةَ، قَذَفَ امْرَأَتَهُ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِشَرِيكِ بْنِ سَحْمَاءَ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " الْبَيِّنَةَ أَوْ حَدٌّ فِي ظَهْرِكَ ". فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِذَا رَأَى أَحَدُنَا عَلَى امْرَأَتِهِ رَجُلاً يَنْطَلِقُ يَلْتَمِسُ الْبَيِّنَةَ. فَجَعَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " الْبَيِّنَةَ وَإِلاَّ حَدٌّ فِي ظَهْرِكَ " فَقَالَ هِلاَلٌ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ إِنِّي لَصَادِقٌ، فَلَيُنْزِلَنَّ اللَّهُ مَا يُبَرِّئُ ظَهْرِي مِنَ الْحَدِّ، فَنَزَلَ جِبْرِيلُ، وَأَنْزَلَ عَلَيْهِ {وَالَّذِينَ يَرْمُونَ أَزْوَاجَهُمْ} فَقَرَأَ حَتَّى بَلَغَ {إِنْ كَانَ مِنَ الصَّادِقِينَ} فَانْصَرَفَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَأَرْسَلَ إِلَيْهَا فَجَاءَ هِلاَلٌ، فَشَهِدَ، وَالنَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ أَنَّ أَحَدَكُمَا كَاذِبٌ فَهَلْ مِنْكُمَا تَائِبٌ ". ثُمَّ قَامَتْ فَشَهِدَتْ فَلَمَّا كَانَتْ عِنْدَ الْخَامِسَةِ وَقَّفُوهَا، وَقَالُوا إِنَّهَا مُوجِبَةٌ. قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَتَلَكَّأَتْ وَنَكَصَتْ حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهَا تَرْجِعُ ثُمَّ قَالَتْ لاَ أَفْضَحُ قَوْمِي سَائِرَ الْيَوْمِ، فَمَضَتْ. فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَبْصِرُوهَا فَإِنْ جَاءَتْ بِهِ أَكْحَلَ الْعَيْنَيْنِ سَابِغَ الأَلْيَتَيْنِ خَدَلَّجَ السَّاقَيْنِ، فَهْوَ لِشَرِيكِ بْنِ سَحْمَاءَ ". فَجَاءَتْ بِهِ كَذَلِكَ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " لَوْلاَ مَا مَضَى مِنْ كِتَابِ اللَّهِ لَكَانَ لِي وَلَهَا شَأْنٌ ".
Îbn Ebbas (r.a) ragihand: Hîlal bîn Umeiye li cem Pêxember ﷺ jina xwe bi zînaya bi Şerîk bîn Sehmayê re tawanbar kir. Pêxember ﷺ jê re got:
"Ya delîlê (çar şahidan) bîne, yan jî dê siza (qamçî) li pişta te bê xistin." Wî got: "Ey Resûlê Allah! Gava yek ji me mêrekî li ser jina xwe bibîne, ma diçe da ku li şahidan bigere?" Pêxember ﷺ dubare digot: "Ya delîlê bîne, yan jî dê siza li pişta te bê xistin." Hîlal got: "Bi wî Zatê ku te bi heq şandiye sond dixwim, ez rast im û Allah dê tiştekî ku pişta min ji sizayê rizgar bike nazil bike." Paşê Cebraîl hat û ev ayet nazil kirin: "{Û ew ên ku jinên xwe tawanbar dikin...}" (24:6-9). Pêxember ﷺ xwend heta gihîşt: "{...eger ew ji rastbêjan be}." Paşê Pêxember ﷺ çû û jina wî xweste; Hîlal hat û şahidiya xwe (sondên xwe) xwar. Pêxember ﷺ digot: "Allah dizane ku yek ji we derewîn e; ma tu kes ji we tobe dike?" Paşê jin rabû û şahidî da, lê gava gihîşt sona pêncemîn, mirovan ew sekinandin û gotin: "Ev (sonda pêncemîn) dê siza Allah bîne ser te." Îbn Ebbas got: Ew teredût kir û paşve vekişiya heta me guman kir ku ew ê dev ji înkara xwe berde, lê paşê got: "Ez ê îro malbata xwe rûreş nekim," û berdewam kir. Pêxember ﷺ got: "Li wê binerin; eger zarokekî ku çavên wî reş in, kalçeyên wî fireh in û lingên wî stûr in anî, ew zarok ê Şerîk bîn Sehmayê ye." Wê zarokekî wiha anî. Pêxember ﷺ got: "Eger ne ji hukmê Kitêba Allah bûya, dê ji bo min û wê karekî (siza) hebûya."
Werger û ravekirin ji hêla Khutba World ve, ji erebî hatine wergerandin.
Di doza sûcdarkirinê de pêvajoyeke taybet a sondxwarinê tê sepandin.
Hilal ibn Umayya li ber Pêxember ﷺ jina xwe bi tawanê zînayê bi Sharik ibn Sahma' re tawanbar kir. Wê demê pêvajoya li'anê, ku di Quranê 24:6–9 de hatiye behskirin, hate wehyekirin.
Pêvajoyeke destûrdayî ya sondên hevdu ye ku dema mêr jina xwe bi zînayê tawanbar dike û çar şahidên wî tune ne, tê sepandin.
Di vê çarçoveyê de: şahidiya ku ji bo piştrastkirina tawanbariya zînayê tê xwestin.
Zanyarên klasîk ji Quranê 24:6–9 û vê rivayetê derdixin ku li'an di dozên tawanbariya zînayê di navbera hevjînan de îstîsnayeke taybet e ji qaîdeya asayî ya delîlan. Mêr û jin her yek sondên destûrdayî dixwin; sondxwarina pêncemîn hişyariyeke giran dihewîne. Mezhebên fiqhê encamên hiqûqî yên rast û şertên pêvajoyê di berhemên xwe de vedikolin, lê li'an wek destûrekê ji bo tawanbariyên bêbingeh nabînin. Pêxember ﷺ herwiha nîşan da ku dişibîna derveyî ya zarokê bi tenê şûna pêvajoyê an biryara Xwedê nagire.
- Kesekî bi sûcekî giran tawanbar neke bêyî delîla pêwîst; gotin dikarin zirarek mezin çêkin.
- Nakokiya zewacê bide pisporên jêhatî û pêvajoya destûrdayî bişopîne, ne ku tu bixwe ceza bidî.
- Sond û şahidiyê bi ciddî bigire: hedîs hem berpirsiyariya rastiyê hem jî hişyariya li dijî derewanê diyar dike.
Ev rivayet jî li ser tawanbariyekê di navbera hevjînan de ye û pêvajoya sondan zelal dike.
Sahih al-Bukhari · #4746 (Sahih)Di wê de jî pêvajoya ku dema mêr jina xwe tawanbar dike bêyî ku çar şahidên wî hebin tê sepandin tê nîqaşkirin.
Sahih al-Bukhari · #4749 (Sahih)Ev rivayet ayetên li ser li'anê bi dozeke din a veguhastî ve girêdide û alîkariya têgihîştina çarçoveyê dike.
Her roj hedîsek, bi zimanê te
Sepan her roj hedîsek bi ravekirinê dide te, herwiha wek wîdjetekê li ser telefona te. Bikaranîna wê belaş e.