Tefsîra Pêxemberî ya Qur'anê · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, hedîsa 4757

Aisha rivayet kiriye. Nivîsa erebî bi wergera me û ravekirinê.

Sahih (pêbawer)Pirtûk: Tefsîra Pêxemberî ya Qur'anê
صحيح البخاري
Kê ew vegot?

Ji Aisha hatiye rîwayetkirin

Sahih (pêbawer)

Sahih al-Bukhari bi tevahî pêbawer tê hesibandin.

Rîwayet

Nivîsa erebî

وَقَالَ أَبُو أُسَامَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ لَمَّا ذُكِرَ مِنْ شَأْنِي الَّذِي ذُكِرَ وَمَا عَلِمْتُ بِهِ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِيَّ خَطِيبًا، فَتَشَهَّدَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ، ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أَمَّا بَعْدُ أَشِيرُوا عَلَىَّ فِي أُنَاسٍ أَبَنُوا أَهْلِي، وَايْمُ اللَّهِ مَا عَلِمْتُ عَلَى أَهْلِي مِنْ سُوءٍ، وَأَبَنُوهُمْ بِمَنْ وَاللَّهِ مَا عَلِمْتُ عَلَيْهِ مِنْ سُوءٍ قَطُّ، وَلاَ يَدْخُلُ بَيْتِي قَطُّ إِلاَّ وَأَنَا حَاضِرٌ، وَلاَ غِبْتُ فِي سَفَرٍ إِلاَّ غَابَ مَعِي ‏"‏‏.‏ فَقَامَ سَعْدُ بْنُ مُعَاذٍ فَقَالَ ائْذَنْ لِي يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنْ نَضْرِبَ أَعْنَاقَهُمْ، وَقَامَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي الْخَزْرَجِ، وَكَانَتْ أُمُّ حَسَّانَ بْنِ ثَابِتٍ مِنْ رَهْطِ ذَلِكَ الرَّجُلِ، فَقَالَ كَذَبْتَ، أَمَا وَاللَّهِ، أَنْ لَوْ كَانُوا مِنَ الأَوْسِ مَا أَحْبَبْتَ أَنْ تُضْرَبَ أَعْنَاقُهُمْ‏.‏ حَتَّى كَادَ أَنْ يَكُونَ بَيْنَ الأَوْسِ وَالْخَزْرَجِ شَرٌّ فِي الْمَسْجِدِ، وَمَا عَلِمْتُ فَلَمَّا كَانَ مَسَاءُ ذَلِكَ الْيَوْمِ خَرَجْتُ لِبَعْضِ حَاجَتِي وَمَعِي أُمُّ مِسْطَحٍ‏.‏ فَعَثَرَتْ وَقَالَتْ تَعِسَ مِسْطَحٌ‏.‏ فَقُلْتُ أَىْ أُمِّ تَسُبِّينَ ابْنَكِ وَسَكَتَتْ ثُمَّ عَثَرَتِ الثَّانِيَةَ فَقَالَتْ تَعِسَ مِسْطَحٌ، فَقُلْتُ لَهَا تَسُبِّينَ ابْنَكِ ثُمَّ عَثَرَتِ الثَّالِثَةَ فَقَالَتْ تَعِسَ مِسْطَحٌ‏.‏ فَانْتَهَرْتُهَا، فَقَالَتْ وَاللَّهِ مَا أَسُبُّهُ إِلاَّ فِيكِ‏.‏ فَقُلْتُ فِي أَىِّ شَأْنِي قَالَتْ فَبَقَرَتْ لِي الْحَدِيثَ فَقُلْتُ وَقَدْ كَانَ هَذَا قَالَتْ نَعَمْ وَاللَّهِ، فَرَجَعْتُ إِلَى بَيْتِي كَأَنَّ الَّذِي خَرَجْتُ لَهُ لاَ أَجِدُ مِنْهُ قَلِيلاً وَلاَ كَثِيرًا، وَوُعِكْتُ فَقُلْتُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَرْسِلْنِي إِلَى بَيْتِ أَبِي‏.‏ فَأَرْسَلَ مَعِي الْغُلاَمَ، فَدَخَلْتُ الدَّارَ فَوَجَدْتُ أُمَّ رُومَانَ فِي السُّفْلِ وَأَبَا بَكْرٍ فَوْقَ الْبَيْتِ يَقْرَأُ‏.‏ فَقَالَتْ أُمِّي مَا جَاءَ بِكِ يَا بُنَيَّةُ فَأَخْبَرْتُهَا وَذَكَرْتُ لَهَا الْحَدِيثَ، وَإِذَا هُوَ لَمْ يَبْلُغْ مِنْهَا مِثْلَ مَا بَلَغَ مِنِّي، فَقَالَتْ يَا بُنَيَّةُ خَفِّضِي عَلَيْكِ الشَّأْنَ، فَإِنَّهُ وَاللَّهِ، لَقَلَّمَا كَانَتِ امْرَأَةٌ حَسْنَاءُ عِنْدَ رَجُلٍ يُحِبُّهَا، لَهَا ضَرَائِرُ، إِلاَّ حَسَدْنَهَا وَقِيلَ فِيهَا‏.‏ وَإِذَا هُوَ لَمْ يَبْلُغْ مِنْهَا مَا بَلَغَ مِنِّي، قُلْتُ وَقَدْ عَلِمَ بِهِ أَبِي قَالَتْ نَعَمْ‏.‏ قُلْتُ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ نَعَمْ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَاسْتَعْبَرْتُ وَبَكَيْتُ، فَسَمِعَ أَبُو بَكْرٍ صَوْتِي وَهْوَ فَوْقَ الْبَيْتِ يَقْرَأُ، فَنَزَلَ فَقَالَ لأُمِّي مَا شَأْنُهَا قَالَتْ بَلَغَهَا الَّذِي ذُكِرَ مِنْ شَأْنِهَا‏.‏ فَفَاضَتْ عَيْنَاهُ، قَالَ أَقْسَمْتُ عَلَيْكِ أَىْ بُنَيَّةُ إِلاَّ رَجَعْتِ إِلَى بَيْتِكِ، فَرَجَعْتُ وَلَقَدْ جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْتِي، فَسَأَلَ عَنِّي خَادِمَتِي فَقَالَتْ لاَ وَاللَّهِ مَا عَلِمْتُ عَلَيْهَا عَيْبًا إِلاَّ أَنَّهَا كَانَتْ تَرْقُدُ حَتَّى تَدْخُلَ الشَّاةُ فَتَأْكُلَ خَمِيرَهَا أَوْ عَجِينَهَا‏.‏ وَانْتَهَرَهَا بَعْضُ أَصْحَابِهِ فَقَالَ اصْدُقِي رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى أَسْقَطُوا لَهَا بِهِ فَقَالَتْ سُبْحَانَ اللَّهِ، وَاللَّهِ مَا عَلِمْتُ عَلَيْهَا إِلاَّ مَا يَعْلَمُ الصَّائِغُ عَلَى تِبْرِ الذَّهَبِ الأَحْمَرِ‏.‏ وَبَلَغَ الأَمْرُ إِلَى ذَلِكَ الرَّجُلِ الَّذِي قِيلَ لَهُ، فَقَالَ سُبْحَانَ اللَّهِ وَاللَّهِ مَا كَشَفْتُ كَنَفَ أُنْثَى قَطُّ‏.‏ قَالَتْ عَائِشَةُ فَقُتِلَ شَهِيدًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ‏.‏ قَالَتْ وَأَصْبَحَ أَبَوَاىَ عِنْدِي، فَلَمْ يَزَالاَ حَتَّى دَخَلَ عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَدْ صَلَّى الْعَصْرَ، ثُمَّ دَخَلَ وَقَدِ اكْتَنَفَنِي أَبَوَاىَ عَنْ يَمِينِي وَعَنْ شِمَالِي، فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أَمَّا بَعْدُ يَا عَائِشَةُ، إِنْ كُنْتِ قَارَفْتِ سُوءًا أَوْ ظَلَمْتِ، فَتُوبِي إِلَى اللَّهِ، فَإِنَّ اللَّهَ يَقْبَلُ التَّوْبَةَ مِنْ عِبَادِهِ ‏"‏‏.‏ قَالَتْ وَقَدْ جَاءَتِ امْرَأَةٌ مِنَ الأَنْصَارِ فَهْىَ جَالِسَةٌ بِالْبَابِ فَقُلْتُ أَلاَ تَسْتَحِي مِنْ هَذِهِ الْمَرْأَةِ أَنْ تَذْكُرَ شَيْئًا‏.‏ فَوَعَظَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَالْتَفَتُّ إِلَى أَبِي فَقُلْتُ أَجِبْهُ‏.‏ قَالَ فَمَاذَا أَقُولُ فَالْتَفَتُّ إِلَى أُمِّي فَقُلْتُ أَجِيبِيهِ‏.‏ فَقَالَتْ أَقُولُ مَاذَا فَلَمَّا لَمْ يُجِيبَاهُ تَشَهَّدْتُ فَحَمِدْتُ اللَّهَ وَأَثْنَيْتُ عَلَيْهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ، ثُمَّ قُلْتُ أَمَّا بَعْدُ فَوَاللَّهِ لَئِنْ قُلْتُ لَكُمْ إِنِّي لَمْ أَفْعَلْ‏.‏ وَاللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ يَشْهَدُ إِنِّي لَصَادِقَةٌ، مَا ذَاكَ بِنَافِعِي عِنْدَكُمْ، لَقَدْ تَكَلَّمْتُمْ بِهِ وَأُشْرِبَتْهُ قُلُوبُكُمْ، وَإِنْ قُلْتُ إِنِّي فَعَلْتُ‏.‏ وَاللَّهُ يَعْلَمُ أَنِّي لَمْ أَفْعَلْ، لَتَقُولُنَّ قَدْ بَاءَتْ بِهِ عَلَى نَفْسِهَا، وَإِنِّي وَاللَّهِ مَا أَجِدُ لِي وَلَكُمْ مَثَلاً ـ وَالْتَمَسْتُ اسْمَ يَعْقُوبَ فَلَمْ أَقْدِرْ عَلَيْهِ ـ إِلاَّ أَبَا يُوسُفَ حِينَ قَالَ ‏{‏فَصَبْرٌ جَمِيلٌ وَاللَّهُ الْمُسْتَعَانُ عَلَى مَا تَصِفُونَ‏}‏ وَأُنْزِلَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ سَاعَتِهِ فَسَكَتْنَا، فَرُفِعَ عَنْهُ وَإِنِّي لأَتَبَيَّنُ السُّرُورَ فِي وَجْهِهِ وَهْوَ يَمْسَحُ جَبِينَهُ وَيَقُولُ ‏"‏ أَبْشِرِي يَا عَائِشَةُ، فَقَدْ أَنْزَلَ اللَّهُ بَرَاءَتَكِ ‏"‏‏.‏ قَالَتْ وَكُنْتُ أَشَدَّ مَا كُنْتُ غَضَبًا فَقَالَ لِي أَبَوَاىَ قُومِي إِلَيْهِ‏.‏ فَقُلْتُ وَاللَّهِ لاَ أَقُومُ إِلَيْهِ، وَلاَ أَحْمَدُهُ وَلاَ أَحْمَدُكُمَا، وَلَكِنْ أَحْمَدُ اللَّهَ الَّذِي أَنْزَلَ بَرَاءَتِي، لَقَدْ سَمِعْتُمُوهُ، فَمَا أَنْكَرْتُمُوهُ وَلاَ غَيَّرْتُمُوهُ، وَكَانَتْ عَائِشَةُ تَقُولُ أَمَّا زَيْنَبُ ابْنَةُ جَحْشٍ فَعَصَمَهَا اللَّهُ بِدِينِهَا، فَلَمْ تَقُلْ إِلاَّ خَيْرًا، وَأَمَّا أُخْتُهَا حَمْنَةُ فَهَلَكَتْ فِيمَنْ هَلَكَ، وَكَانَ الَّذِي يَتَكَلَّمُ فِيهِ مِسْطَحٌ وَحَسَّانُ بْنُ ثَابِتٍ وَالْمُنَافِقُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ، وَهْوَ الَّذِي كَانَ يَسْتَوْشِيهِ وَيَجْمَعُهُ، وَهْوَ الَّذِي تَوَلَّى كِبْرَهُ مِنْهُمْ هُوَ وَحَمْنَةُ قَالَتْ فَحَلَفَ أَبُو بَكْرٍ أَنْ لاَ يَنْفَعَ مِسْطَحًا بِنَافِعَةٍ أَبَدًا، فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ‏{‏وَلاَ يَأْتَلِ أُولُو الْفَضْلِ مِنْكُمْ‏}‏ إِلَى آخِرِ الآيَةِ يَعْنِي أَبَا بَكْرٍ vوَالسَّعَةِ أَنْ يُؤْتُوا أُولِي الْقُرْبَى وَالْمَسَاكِينَ‏}‏ ـ يَعْنِي مِسْطَحًا ـ إِلَى قَوْلِهِ ‏{‏أَلاَ تُحِبُّونَ أَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَكُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ‏}‏ حَتَّى قَالَ أَبُو بَكْرٍ بَلَى وَاللَّهِ يَا رَبَّنَا إِنَّا لَنُحِبُّ أَنْ تَغْفِرَ لَنَا، وَعَادَ لَهُ بِمَا كَانَ يَصْنَعُ‏.‏

Werger

Ayşe (r.a.) wiha got: Dema ku li ser min tiştên ku hatin gotin û ez jê bêxeber bûm, Resûlullah ﷺ rabû ser piyan û ji xelkê re xutbe da. Wî teşehhud xwend û piştî ku bi awayekî layiq pesnê Allah da û wî bilind kir, got:

"Lê belê, ey xelk! Li ser wan kesên ku li ser jina min derew çêkirine, raya xwe bidin min. Sond be bi Allah, min tu xirabiyek li ser wê nedîtiye. Sond be bi Allah, wan ew bi kesekî tawanbar kir ku min qet tu xirabiyek li ser wî nedîtiye; wî qet neketiye mala min dema ku ez lê nebûme, û her carê ku ez çûme seferê, ew jî bi min re bûye." Sa'd bin Muaz (r.a.) rabû û got: "Ey Resûlullah ﷺ! Destûrê bide me ku em stûyên wan bibirin." Paşê mêrekî ji Benî Xezrecê (Sa'd bin Ubade) - diya Hesan bin Sabit ji eqreba vî mêrikî bû - rabû û got: "Te derew got! Sond be bi Allah, heke ew ji Ewsan bûna, te nedixwest ku stûyên wan werin birîn." Nêzîk bû ku di navbera Ews û Xezrec de di mizgeftê de şer derkeve, lê ez ji vê yekê bêxeber bûm. Êvara wê rojê, ez ji bo hinek hewcedariyên xwe derketim derve û Ummu Mistah bi min re bû. Di vegerê de, Ummu Mistah sendikand û got: "Bila Mistah helak bibe." Min jê re got: "Ey dayik! Çima tu kurê xwe dijûn dikî?" Ew demekê bêdeng ma, dîsa sendikand û got: "Bila Mistah helak bibe." Min dîsa got: "Çima tu kurê xwe dijûn dikî?" Cara sêyemîn sendikand û got: "Bila Mistah helak bibe." Min ew azar da, wê got: "Sond be bi Allah, ez wî tenê ji ber te dijûn dikim." Min pirsî: "Di kîjan karê min de?" Wê hemû çîrok ji min re vekir. Min got: "Ma ev bi rastî qewimiye?" Wê bersiv da: "Erê, sond be bi Allah." Ez vegeriyam mala xwe, wisa matmayî bûm ku min nizanibû ez ji bo çi derketibûm derve. Paşê ez nexweş ketim û ji Resûlullah ﷺ re gotim: "Min bişîne mala bavê min." Wî xulam bi min re şand. Dema ez ketim malê, min dît ku diya min Ummu Ruman li jêr e û Ebû Bekir (r.a.) li jor Quranê dixwîne. Dayika min pirsî: "Çi bûye keça min?" Min jê re got û çîrokê vegot, lê ew wekî min pê nehesiya. Wê got: "Keça min, aram be. Bi Allah, kêm caran jinek bedew a ku mêrê wê jê hez dike û hevjinên din ên wî hene, çênebûye ku ew jê çavnebarî nekin û li ser wê xeberan nekin." Lê ew jî wekî min pê nehesiya. Min pirsî: "Bavê min dizane?" Wê got: "Erê." Min pirsî: "Resûlullah ﷺ jî dizane?" Wê got: "Erê, Resûlullah ﷺ jî dizane." Çavên min bi hêsran tijî bûn û ez giriyam. Ebû Bekir (r.a.) ku li jor dixwend, dengê min bihîst û hat xwarê, ji diya min pirsî: "Çi bûye wê?" Wê got: "Ew agahiya ku li ser wê hatiye gotin gihîştiyê." Ebû Bekir (r.a.) giriya û got: "Keça min, ez sond dixwim bi Allah, vegerê mala xwe." Ez vegeriyam mala xwe. Resûlullah ﷺ hat mala min û ji kenîza min li ser min pirsî. Kenîzê got: "Sond be bi Allah, min tu kêmasiyek li ser wê nedîtiye, tenê ew radiza û dihêle pez bikeve hundir û hevîrê wê bixwe." Hin ji sehabeyan ew azar dan û gotin: "Ji Resûlullah ﷺ re rastiyê bibêje." Dawiyê wan behsa wê buxtanê jê re kir. Wê got: "Subhanallah! Sond be bi Allah, ez li ser wê tiştekî nizanim ji bilî wê yekê ku zêrker li ser zêrê sor ê saf dizane." Ev xeber gihîşt wî mêrikê ku tawanbar hatibû kirin, wî got: "Subhanallah! Sond be bi Allah, min qet perdeya tu jinekê ranekiriye." Ayşe (r.a.) got: "Ew mêrik paşê di riya Allah de şehîd ket." Wê wiha domand: "Dê û bavê min hatin cem min û man heta ku Resûlullah ﷺ piştî nimêja îkindiyê hat cem min. Dê û bavê min li rast û çepê min rûniştibûn dema ku ew hat hundir. Wî pesnê Allah da û wî bilind kir, paşê got: 'Lê belê, ey Ayşe! Heke te xirabiyek kiribe an zulmek li nefsa xwe kiribe, tobe bike ber bi Allah ve, bêguman Allah tobeya bendeyên xwe qebûl dike.' Jineke Ensariyan hatibû û li ber derî rûniştibû. Min got: 'Ma şerm nake ku tu di ber vê jinê de wiha diaxivî?' Resûlullah ﷺ nesîhet da min. Min rûyê xwe da bavê xwe û gotim: 'Bersivê bide wî.' Wî got: 'Ez ê çi bibêjim?' Min rûyê xwe da diya xwe û gotim: 'Bersivê bide wî.' Wê jî got: 'Ez ê çi bibêjim?' Dema ku dê û bavê min bersiv nedan, min teşehhud xwend, pesnê Allah da û wî bilind kir, paşê gotim: 'Lê belê, sond be bi Allah, heke ez ji we re bibêjim ku min (ev xirabî) nekiriye û Allah şahid e ku ez rast im, ev ê ti faydeyekê nede min li cem we; ji ber ku we ev gotin û dilên we jî ew qebûl kirine. Û heke ez bibêjim ku min kiriye - halbu ki Allah dizane ku min nekiriye - hûn ê bibêjin: Wê li ser nefsa xwe îqrar kir. Sond be bi Allah, ez ji bo xwe û ji bo we mînakekê nabînim - min navê Yaqûb lê gerand lê nikaribû bibînim - ji bilî bavê Yûsif dema ku got: "Êdî sebreke xweş (pêwîst e). Ji bo tiştê ku hûn wesf dikin, tenê Allah alîkar e." (Yûsif: 18)' Di wê demê de wahî li ser Resûlullah ﷺ nazil bû û em bêdeng man. Dema wahî qediyayî, min kêfxweşî di rûyê wî de didît dema ku wî eniya xwe ji xwêdanê paqij dikir û digot: 'Mizgînî be ey Ayşe! Bêguman Allah beraata te nazil kir.' Di wê demê de ez pir hêrs bûm. Dê û bavê min gotin: 'Rabe here cem wî.' Min got: 'Sond be bi Allah, ez naçim cem wî, ez ne spasdariya wî dikim û ne jî ya we. Lê ez spasiya Allah dikim ku beraata min nazil kir. We ev çîrok bihîst, lê we ne red kir û ne jî guhert.' Ayşe (r.a.) digot: 'Lê Zeyneb bint Ceşş (r.a.), Allah ew bi dînê wê parast, wê ji bilî xêrê tiştek negot. Lê xwişka wê Hemne, di nav yên helakbûyî de helak bû. Yên ku li ser min xeberan dikirin Mistah, Hesan bin Sabit û munafîq Ebdullah bin Ubey bûn; ew bû yê ku van gotinan dicivand û belav dikir, û para herî mezin di vê de ya wî û Hemneyê bû.' Ebû Bekir (r.a.) sond xwar ku êdî qet alîkariya Mistah neke. Paşê Allah ev ayet nazil kir: "Bila yên ji we yên xwedî fazîlet û dewlemend sond nexwin ku alîkariya xizmên xwe û feqîran (Mistah) nakin... Ma hûn naxwazin ku Allah we bibexşîne? Allah Bexşende ye, Dilovan e." (En-Nûr: 22). Li ser vê yekê, Ebû Bekir (r.a.) got: "Erê, sond be bi Allah, ey Rabbê me! Em dixwazin ku Tu me bibexşînî." Û wî dîsa dest bi alîkariya Mistah kir wekî berê.

Werger û ravekirin ji hêla Khutba World ve, ji erebî hatine wergerandin.

Peyama bingehîn

Bêgunehiya Aîşeyê bi wehiyê hate eşkerekirin; dûv re, Ebû Bekir alîkariya xwe ji Mistah re ji nû ve dest pê kir.

Paşxane û sedem

Rivayet îftîraya li dijî Aîşeyê û eşkerekirina bêgunehiya wê di sûreya en-Nûr 24:11–22 de vedibêje. Piştî nuzûla ayeta 24:22, Ebû Bekir alîkariya xwe ji Mistah re ji nû ve dest pê kir.

Wateya peyvên dijwar
al-Ifk

Îftîraya derewîn a li dijî Aîşeyê, ku Allah di Qur’anê de wê wek derew eşkere kir.

Teşehhud

Şehadeta baweriyê ku pir caran di destpêka axaftineke fermî de tê gotin.

Sebir guncan e

Îşaretek e bo gotinên Ya‘qûb: li hember sûcdariyên êşdar sebir bike û ji Allah alîkariyê bixwaze.

Zanyar ji vê çi derdixin

Zanyar ji vê yekê derdixin ku divê sûcdariyên ku dest li rûmeta kesekî dikin bê delîl neyên belavkirin û civak divê gotegotan verast bike, ne ku wan bêtir belav bike. Pêxember ﷺ bi hevalên xwe re şêwir kir û şahidiya kesên ku Aîşeyê nas dikirin xwest; di dawiyê de bêgunehiya wê bi wehiyê hate piştrastkirin. Beşa derbarê Ebû Bekir de nîşan dide ku lêborîn û domandina alîkariya kesekî hewcedar guncan e, her çend ew kes zirarekî mezin gihandiye te jî. Çar mezhebên hiqûqî yên sunetî, li ser bingeha rêgezên Qur’anê yên derbarê îftîrayê, girîngiya delîlan û encamên giran ên sûcdariya bêbingeh a zina nas dikin.

Dersên ji bo îro
  1. Berî ku rastiyan bi baldarî kontrol nekî, sûcdariyekê belav neke.
  2. Bi gotinên aram û şahidiya rastîn piştgirî bide kesê ku bûye armanca îftîrayê.
  3. Nehêle kîna di dil de tu ji alîkariya mafdar re heta hetayê asteng bike; Ebû Bekir piştî nuzûla ayeta derbarê lêborînê alîkariya xwe ji nû ve dest pê kir.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her roj hedîsek, bi zimanê te

Sepan her roj hedîsek bi ravekirinê dide te, herwiha wek wîdjetekê li ser telefona te. Bikaranîna wê belaş e.