Sahih al-Bukhari, hedîsa 4774
Abdullah ibn Masud rivayet kiriye. Nivîsa erebî bi wergera me û ravekirinê.
Ji Abdullah ibn Masud hatiye rîwayetkirin
Sahih al-Bukhari bi tevahî pêbawer tê hesibandin.
Rîwayet
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا مَنْصُورٌ، وَالأَعْمَشُ، عَنْ أَبِي الضُّحَى، عَنْ مَسْرُوقٍ، قَالَ بَيْنَمَا رَجُلٌ يُحَدِّثُ فِي كِنْدَةَ فَقَالَ يَجِيءُ دُخَانٌ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيَأْخُذُ بِأَسْمَاعِ الْمُنَافِقِينَ وَأَبْصَارِهِمْ، يَأْخُذُ الْمُؤْمِنَ كَهَيْئَةِ الزُّكَامِ. فَفَزِعْنَا، فَأَتَيْتُ ابْنَ مَسْعُودٍ، وَكَانَ مُتَّكِئًا، فَغَضِبَ فَجَلَسَ فَقَالَ مَنْ عَلِمَ فَلْيَقُلْ، وَمَنْ لَمْ يَعْلَمْ فَلْيَقُلِ اللَّهُ أَعْلَمُ. فَإِنَّ مِنَ الْعِلْمِ أَنْ يَقُولَ لِمَا لاَ يَعْلَمُ لاَ أَعْلَمُ. فَإِنَّ اللَّهَ قَالَ لِنَبِيِّهِ صلى الله عليه وسلم {قُلْ مَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ وَمَا أَنَا مِنَ الْمُتَكَلِّفِينَ} وَإِنَّ قُرَيْشًا أَبْطَئُوا عَنِ الإِسْلاَمِ فَدَعَا عَلَيْهِمِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " اللَّهُمَّ أَعِنِّي عَلَيْهِمْ بِسَبْعٍ كَسَبْعِ يُوسُفَ، فَأَخَذَتْهُمْ سَنَةٌ حَتَّى هَلَكُوا فِيهَا، وَأَكَلُوا الْمَيْتَةَ وَالْعِظَامَ وَيَرَى الرَّجُلُ مَا بَيْنَ السَّمَاءِ وَالأَرْضِ كَهَيْئَةِ الدُّخَانِ "، فَجَاءَهُ أَبُو سُفْيَانَ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ جِئْتَ تَأْمُرُنَا بِصِلَةِ الرَّحِمِ، وَإِنَّ قَوْمَكَ قَدْ هَلَكُوا فَادْعُ اللَّهَ، فَقَرَأَ {فَارْتَقِبْ يَوْمَ تَأْتِي السَّمَاءُ بِدُخَانٍ مُبِينٍ} إِلَى قَوْلِهِ {عَائِدُونَ} أَفَيُكْشَفُ عَنْهُمْ عَذَابُ الآخِرَةِ إِذَا جَاءَ ثُمَّ عَادُوا إِلَى كُفْرِهِمْ فَذَلِكَ قَوْلُهُ تَعَالَى {يَوْمَ نَبْطِشُ الْبَطْشَةَ الْكُبْرَى} يَوْمَ بَدْرٍ وَلِزَامًا يَوْمَ بَدْرٍ {الم * غُلِبَتِ الرُّومُ} إِلَى {سَيَغْلِبُونَ} وَالرُّومُ قَدْ مَضَى.
Mesrûq ragihand: Dema ku mêrekî ji eşîra Kindeyê axaftinek dikir, got:
"Di Roja Qiyametê de dûmanek tê û bihîstin û dîtina munaqikan jê distîne; lê li ser bawermendan tenê wekî sermayekê bandor dike." Em ji vê yekê tirsiyan, lewma ez çûm cem Îbn Mesûd, ew wê demê xwe spartibû pişta xwe. Gava min ev yek jê re got, ew hêrs bû û rûnişt û got: "Kî zanibe bila bibêje, kî nizanibe bila bibêje 'Allah çêtir dizane'. Ji ber ku gotina 'ez nizanim' ji bo tiştê ku mirov nizanibe, beşek ji zanînê ye. Bêguman Allah ji Pêxemberê xwe ﷺ re ferman kiriye: '(Ey Muhemmed!) Ez ji we ji bo vê yekê tu heqdestekê naxwazim û ez ne ji wan im ku tiştên tune diafirînin.' Gava Qureyş di qebûlkirina Îslamê de dereng man, Pêxember ﷺ li dijî wan dua kir û got: 'Ya Allah! Bi heft salên xela wek yên Yûsif alîkariya min bike li dijî wan.' Lewma saleke wiha dijwar a xelayê hat ser wan ku tê de helak bûn, goştê miriyan û hestiyan dixwarin. Ji ber birçîbûna zêde, wan tiştekî wekî dûmanê di navbera ezman û erdê de didît. Paşê Ebû Sufyan hat cem Pêxember ﷺ û got: 'Ey Muhemmed! Te emrê me da ku em silatanê bikin, lê niha qewmê te helak bûye, loma ji Allah re dua bike.' Piştre Îbn Mesûd ayeta {Îdî li benda wê rojê be ku ezman bi dûmaneke diyar tê} heta gotina Wî {hûn ê dîsa vegerin (ser kufrê)} xwend. Û got: 'Gava ezab ji ser wan hate rakirin, ma ew dîsa venegeriyan ser kufrê xwe? Loma gotina Wî ya Bilind {Roja em ê girtina mezin bigirin} roja Bedrê ye. Û 'Lîzamen' jî roja Bedrê ye. Ayeta {Elîf Lam Mîm. Romayî têk çûn. Ew piştî têkçûna xwe dê serbikevin} nîşan dide ku têkçûna Romayiyan derbas bûye.'
Werger û ravekirin ji hêla Khutba World ve, ji erebî hatine wergerandin.
Ibn Mesʿûd hîn dike ku bi dilpakî bêjî “ez nizanim” nîşana zanînê ye.
Mesrûq vedibêje ku axaftvanek li Kinda şiroveyek li ser dûmanê Roja Qiyametê pêşkêş kir. Ibn Mesʿûd wê şiroveyê red kir û ayetên dûmanê bi birçîbûna ku Qureyşî girt û bûyerên derdora Bedrê ve girê da.
Qebîleyeke Erebî ye; Mesrûq li wir axaftina li ser dûmanê bihîst.
Nîşana ku di sûra Ed-Duxanê de hatiye gotin; Ibn Mesʿûd li vir wê wek xuyangeke mîna dûmanê di dema birçîbûna Qureyşiyan de şîrove dike.
Cezayeke giran; Ibn Mesʿûd vê ayetê wek îşareteke ji Şerê Bedrê şîrove dike.
Ibn Mesʿûd tekez dike ku mirov divê dema zanîn hebe wê ragihîne, lê dema zanîn tune be bi dilpakî bêje ku nizane. Şirovekirina Quranê baldarî û zanîna çarçoveyê dixwaze. Şiroveya wî ayetên dûmanê bi birçîbûna di nav Qureyşiyan de, û êrîşa mezin bi Bedrê ve girê dide; alim herwiha rivayetên din ên derbarê dûmanê de nîqaş dikin û wan bi hev re di şirovekirina ayetan de dinirxînin.
- Ger ji te pirs were kirin û tu bersivê nizanibî, bi dilpakî bêje: “Allah baştir dizane; ez nizanim.”
- Berî ku şiroveya ayetek Quranê ragihînî, çavkanî û çarçoveya wê kontrol bike.
- Zanînê bi baldarî ragihîne û bi awayekî zelal cudahiyê di navbera gotina nivîsê û raya xwe de nîşan bide.
Ev rivayet herwiha duaya Pêxember ﷺ ji bo heft salên birçîbûnê, mîna salên dema Yusuf, vedibêje û bi vî awayî bi şiroveya dîrokî ya dûmanê ve girêdayî ye.
Sahih al-Bukhari · #4776 (Sahih)Ev hedîs di pirtûka tefsîrê de jî heye û rivayetek ji Ibn Mesʿûd derbarê şirovekirina ayetek Quranê de dihewîne.
Her roj hedîsek, bi zimanê te
Sepan her roj hedîsek bi ravekirinê dide te, herwiha wek wîdjetekê li ser telefona te. Bikaranîna wê belaş e.