Sahih al-Bukhari, hedîsa 4809
Abdullah ibn Mas'ud rivayet kiriye. Nivîsa erebî bi wergera me û ravekirinê.
Ji Abdullah ibn Mas'ud hatiye rîwayetkirin
Sahih al-Bukhari bi tevahî pêbawer tê hesibandin.
Rîwayet
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي الضُّحَى، عَنْ مَسْرُوقٍ، قَالَ دَخَلْنَا عَلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ مَنْ عَلِمَ شَيْئًا فَلْيَقُلْ بِهِ، وَمَنْ لَمْ يَعْلَمْ فَلْيَقُلِ اللَّهُ أَعْلَمُ، فَإِنَّ مِنَ الْعِلْمِ أَنْ يَقُولَ لِمَا لاَ يَعْلَمُ اللَّهُ أَعْلَمُ، قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لِنَبِيِّهِ صلى الله عليه وسلم {قُلْ مَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ وَمَا أَنَا مِنَ الْمُتَكَلِّفِينَ} وَسَأُحَدِّثُكُمْ عَنِ الدُّخَانِ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم دَعَا قُرَيْشًا إِلَى الإِسْلاَمِ فَأَبْطَئُوا عَلَيْهِ فَقَالَ " اللَّهُمَّ أَعِنِّي عَلَيْهِمْ بِسَبْعٍ كَسَبْعِ يُوسُفَ "، فَأَخَذَتْهُمْ سَنَةٌ فَحَصَّتْ كُلَّ شَىْءٍ حَتَّى أَكَلُوا الْمَيْتَةَ وَالْجُلُودَ حَتَّى جَعَلَ الرَّجُلُ يَرَى بَيْنَهُ وَبَيْنَ السَّمَاءِ دُخَانًا مِنَ الْجُوعِ، قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ {فَارْتَقِبْ يَوْمَ تَأْتِي السَّمَاءُ بِدُخَانٍ مُبِينٍ * يَغْشَى النَّاسَ هَذَا عَذَابٌ أَلِيمٌ} قَالَ فَدَعَوْا {رَبَّنَا اكْشِفْ عَنَّا الْعَذَابَ إِنَّا مُؤْمِنُونَ * أَنَّى لَهُمُ الذِّكْرَى وَقَدْ جَاءَهُمْ رَسُولٌ مُبِينٌ * ثُمَّ تَوَلَّوْا عَنْهُ وَقَالُوا مُعَلَّمٌ مَجْنُونٌ * إِنَّا كَاشِفُو الْعَذَابِ قَلِيلاً إِنَّكُمْ عَائِدُونَ} أَفَيُكْشَفُ الْعَذَابُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ قَالَ فَكُشِفَ ثُمَّ عَادُوا فِي كُفْرِهِمْ، فَأَخَذَهُمُ اللَّهُ يَوْمَ بَدْرٍ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى {يَوْمَ نَبْطِشُ الْبَطْشَةَ الْكُبْرَى إِنَّا مُنْتَقِمُونَ}.
Mesrûq got: Em çûn ba Ebdullah bîn Mesûd, wî got:
"Ey xelkê! Kî tiştekî bizanibe bila bibêje, û kî nizanibe bila bibêje 'Allah baştir dizane', ji ber ku ji zanînê ye ku mirov ji bo tiştê nizanibe bibêje 'Allah baştir dizane'. Allah Ezze we Cel ji Pêxemberê xwe ﷺ re got: {Bibêje: Ez ji we ji bo vê yekê tu heqdestekê naxwazim û ez ne ji wan im ku tiştên tune diafirînin} (38:86). Niha ez ê ji we re li ser 'Duxan'ê (dûman) biaxivim: Resûlullah ﷺ Qureyş vexwendin Îslamê, lê wan bersiva wî dereng xistin. Loma wî got: 'Ya Allah! Bi heft salên xela mîna heft salên xelaya Yûsuf li hemberî wan alîkariya min bike.' Hingê saleke xelatiyê bi ser wan de hat û her tişt wêran kir heta ku wan mirar û çerm dixwarin. Ji ber birçîbûna zêde, mêrik di navbera xwe û ezman de dûman didît. Allah Ezze we Cel got: {Îdî li benda wê rojê be ku ezman bi dûmaneke diyar tê * û xelkê dinixumîne. Ev azabeke êşdar e} (44:10-11). Wê demê wan got: {Rebbê me! Vê azabê ji me rake, bêguman em bawermend in}. {Çawa dê ji wan re bîranîn hebe, hal o ku resûlekî diyar hatiye ba wan? * Paşê ew jê vegeriyan û gotin: 'Ev fêrkirî ye, dîn e'} (44:12-14). {Em ê vê azabê hinekî rakin, lê bêguman hûn ê dîsa vegerin ser kufrê} (44:15). Gelo roja qiyametê azab tê rakirin? Ebdullah got: "Azab ji wan hate rakirin, lê ew dîsa vegeriyan ser kufrê xwe, loma Allah roja Bedrê ew girtin. Allah Teala got: {Roja ku em ê bi girtineke mezin bigirin; bêguman em tolhildêr in}" (44:16).
Werger û ravekirin ji hêla Khutba World ve, ji erebî hatine wergerandin.
Zanîna rastîn nermî û pejirandina cezayê Xwedê dixwaze.
Abdullah ibn Mas'ud ayetên derbarê Dûman de bi birçîbûna ku piştî redkirina bangewaziya Pêxember ﷺ ji bo Îslamê, Qurêşiyan girt ve girêdide. Ceza demekê hat rakirin, lê ew vegeriyan bêbaweriyê û paşê li Bedrê hatin têkbirin.
Pejirandineke dilsoz e ku tu bersivê nizanî û Allah xwediyê zanîna bêkêmasî ye.
Dûmana ku di ayetên jêgirtî yên sûra ed-Dûxanê de tê gotin; Ibn Mas'ud wê li vir bi birçîbûna Qurêşiyan ve girêdide.
Cezayek û tolhildana bihêz a Allah; Ibn Mas'ud van gotinan li vir bi têkçûna Qurêşiyan li Bedrê ve girêdide.
Zanyar ji gotinên Ibn Mas'ud derdixin ku nîşana zanînê ew e ku mirov dema nepiştrast be bibêje «Allah baştir dizane» û ji axaftina bêzanînê derbarê Allah de dûr bikeve. Ev beş herwiha destnîşan dike ku sivikkirina demkî ya ceribandineke dijwar nîşana poşmaniyê nîne: piştî sivikkirinê, divê mirov di bawerî û bindetiyê de bimîne. Ibn Mas'ud Dûmana ku li vir tê gotin wek dûmana girêdayî birçîbûna ku Qurêşiyan dîtin şîrove dike; zanyar di heman demê de ayetên derbarê Dûman û bûyerên dawî wek mijarên cuda yên tefsîrê nîqaş dikin.
- Dema bersiva pirsê nizanî, bi dilsozî bibêje: «Allah baştir dizane», paşê li zanîna pêbawer bigere.
- Şîroveyên olî tenê wê demê parve bike ku çavkanî û wateya wan bi baldarî kontrol kiribe.
- Sivikkirina piştî ceribandineke dijwar wek derfeteke spasdarî û başbûnê bibîne, ne wek sedemek ji bo vegerîna xeletiyên berê.
Masruq di wê de herwiha vedibêje ku Ibn Mas'ud duaya Pêxember ﷺ ji bo heft salên wek salên Yûsuf vedibêje û birçîbûna ku paşê hat şirove dike.
Sahih al-Bukhari · #4811 (Sahih)Ev rivayeta din a Ibn Mas'ud jî Dûmana ku di sûra ed-Dûxanê de tê gotin digire nav xwe û ji bo şîrovekirinê çarçoveyeke girîng peyda dike.
Her roj hedîsek, bi zimanê te
Sepan her roj hedîsek bi ravekirinê dide te, herwiha wek wîdjetekê li ser telefona te. Bikaranîna wê belaş e.