Sahih al-Bukhari, hedîsa 5
Abdullah ibn Abbas rivayet kiriye. Nivîsa erebî bi wergera me û ravekirinê.
Ji Abdullah ibn Abbas hatiye rîwayetkirin
Sahih al-Bukhari bi tevahî pêbawer tê hesibandin.
Rîwayet
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ أَبِي عَائِشَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، فِي قَوْلِهِ تَعَالَى {لاَ تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ} قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُعَالِجُ مِنَ التَّنْزِيلِ شِدَّةً، وَكَانَ مِمَّا يُحَرِّكُ شَفَتَيْهِ ـ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَأَنَا أُحَرِّكُهُمَا لَكُمْ كَمَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُحَرِّكُهُمَا. وَقَالَ سَعِيدٌ أَنَا أُحَرِّكُهُمَا كَمَا رَأَيْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يُحَرِّكُهُمَا. فَحَرَّكَ شَفَتَيْهِ ـ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى {لاَ تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ* إِنَّ عَلَيْنَا جَمْعَهُ وَقُرْآنَهُ} قَالَ جَمْعُهُ لَهُ فِي صَدْرِكَ، وَتَقْرَأَهُ {فَإِذَا قَرَأْنَاهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ} قَالَ فَاسْتَمِعْ لَهُ وَأَنْصِتْ {ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا بَيَانَهُ} ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا أَنْ تَقْرَأَهُ. فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعْدَ ذَلِكَ إِذَا أَتَاهُ جِبْرِيلُ اسْتَمَعَ، فَإِذَا انْطَلَقَ جِبْرِيلُ قَرَأَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم كَمَا قَرَأَهُ.
Seîd bîn Cubeyr ragihand: Îbn Ebbas di şîrovekirina gotina Xwedê ya {Zimanê xwe pê neleqîne da ku tu zû bi zû wê bixwînî} de got:
"Resûlê Xwedê ﷺ dema wehyê distend, ji ber giraniya wê zehmetiyê dikişand û lêvên xwe dileqandin." Îbn Ebbas lêvên xwe leqandin û got: "Ez lêvên xwe ji we re wisa dileqînim, wekî ku Resûlê Xwedê ﷺ wan dileqandin." Seîd jî lêvên xwe leqandin û got: "Ez lêvên xwe wisa dileqînim, wekî ku min dît Îbn Ebbas wan dileqandin." Paşê Îbn Ebbas zêde kir: "Lewma Xwedê ev ayet nazil kirin: {Zimanê xwe pê neleqîne da ku tu zû bi zû wê bixwînî * Bêguman komkirina wê û xwendina wê li ser me ye.} Wateya vê ew e ku Xwedê wê beşa Qur'anê ya ku wê demê nazil bûye, di sînga wî de bicivîne û bidê bîrkirin û ew ê wê bixwîne. Gotina Xwedê: {Dema me ew xwend, tu jî xwendina wê bişopîne} wateya wê ew e: Guh bide wê û bêdeng be. {Paşê bêguman ravekirina wê jî li ser me ye} wateya wê ew e: Paşê em ê bidin te xwendin û wateya wê bi riya zimanê te zelal bibe. Piştî vê yekê, her gava Cibrîl dihat, Resûlê Xwedê ﷺ guh dida; gava Cibrîl diçû, Pêxember ﷺ Qur'anê tam wekî ku Cibrîl xwendibû, dixwend.
Werger û ravekirin ji hêla Khutba World ve, ji erebî hatine wergerandin.
Allah kir ku Pêxember ﷺ wehya biparêze û wê bi rastî bixwîne.
Ev beş vedibêje ku Pêxember ﷺ dema wehya werdigirt lêvên xwe dihejand da ku peyvan di cih de ji bîr neke. Paşê Allah ayetên ji sûra al-Qiyama (75:16–19) hênayê û fêrî wî kir ku heta ku Cibrîl biqedîne guhdarî bike.
Peyama ku Allah ji pêxemberê xwe re eşkere kir.
Tomarkirina peyvên wehyê di dil de.
Xwendina Qur'anê bi dengê bilind.
Zanyar ji vê derdixin ku Allah parastin û veguhastina rast a Qur'anê misoger kiriye: Pêxember ﷺ guhdariya Cibrîl dikir û dû re tiştê ku bihîstibû dixwend. Ev beş herwiha hîn dike ku berî dubarekirinê divê mirov bi baldarî guhdarî bike. Şîrovekarên klasîk rave dikin ku ev ayet Pêxember ﷺ aram kirin: ne hewce bû bi lez û bez wehiyê di heman demê de bi Cibrîl re dubare bike.
- Dema tu Qur'anê hîn dibî, pêşî bi baldarî guhdariya xwendinê bike û paşê wê bi hûrgulî dubare bike.
- Di parastin û veguhastina peyama Allah de xwe bispêre rêberiya Wî û ji bo hînbûna rast demê xwe veqetîne.
- Bi mamosteyekî pêbawer re xwendina Qur'anê pratîk bike û bilêvkirina xwe gav bi gav kontrol bike.
Ev vegotin jî şîroveya Ibn Abbas ji bo sûra al-Qiyama 75:16–19 vedibêje û mijara guhdarî û xwendinê zelal dike.
Sahih al-Bukhari · #4928 (Sahih)Di vê vegotinê de ji Sa'id ibn Jubair li ser ayetên derbarê tevgera zimên û parastina wehyê de tê pirsîn.
Sahih al-Bukhari · #3 (Sahih)Ew yekem hevdîtina Cibrîl û Pêxember ﷺ vedibêje û ji bo wergirtina wehyê çarçoveyekê pêşkêş dike.
Her roj hedîsek, bi zimanê te
Sepan her roj hedîsek bi ravekirinê dide te, herwiha wek wîdjetekê li ser telefona te. Bikaranîna wê belaş e.