Sahih al-Bukhari, hedîsa 5663
Usama ibn Zayd rivayet kiriye. Nivîsa erebî bi wergera me û ravekirinê.
Ji al‑Bukhari heta Pêxember ﷺ
- 1Yahya ibn Bukayrji al‑Bukhari re vegotيَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ
- 2Al‑Laythاللَّيْثُ
- 3Uqaylعُقَيْلٍ
- 4Ibn Shihabابْنِ شِهَابٍ
- 5Urwaعُرْوَةَ
- 6Usama ibn Zaydأُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ
- 7Resûlê Allah ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Rêz li gorî nivîsa erebî ya vê rîwayetê ye. Nav ji erebî bi tîpên latînî hatine nivîsandin. Sahih al-Bukhari bi tevahî pêbawer tê hesibandin.
Rîwayet
حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، أَنَّ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ، أَخْبَرَهُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم رَكِبَ عَلَى حِمَارٍ عَلَى إِكَافٍ عَلَى قَطِيفَةٍ فَدَكِيَّةٍ، وَأَرْدَفَ أُسَامَةَ وَرَاءَهُ يَعُودُ سَعْدَ بْنَ عُبَادَةَ قَبْلَ وَقْعَةِ بَدْرٍ فَسَارَ حَتَّى مَرَّ بِمَجْلِسٍ فِيهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ ابْنُ سَلُولَ وَذَلِكَ قَبْلَ أَنْ يُسْلِمَ عَبْدُ اللَّهِ، وَفِي الْمَجْلِسِ أَخْلاَطٌ مِنَ الْمُسْلِمِينَ وَالْمُشْرِكِينَ عَبَدَةِ الأَوْثَانِ وَالْيَهُودِ، وَفِي الْمَجْلِسِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَوَاحَةَ، فَلَمَّا غَشِيَتِ الْمَجْلِسَ عَجَاجَةُ الدَّابَّةِ خَمَّرَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ أَنْفَهُ بِرِدَائِهِ، قَالَ لاَ تُغَيِّرُوا عَلَيْنَا فَسَلَّمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَوَقَفَ وَنَزَلَ فَدَعَاهُمْ إِلَى اللَّهِ فَقَرَأَ عَلَيْهِمُ الْقُرْآنَ، فَقَالَ لَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ يَا أَيُّهَا الْمَرْءُ إِنَّهُ لاَ أَحْسَنَ مِمَّا تَقُولُ إِنْ كَانَ حَقًّا، فَلاَ تُؤْذِنَا بِهِ فِي مَجْلِسِنَا، وَارْجِعْ إِلَى رَحْلِكَ فَمَنْ جَاءَكَ فَاقْصُصْ عَلَيْهِ. قَالَ ابْنُ رَوَاحَةَ بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ فَاغْشَنَا بِهِ فِي مَجَالِسِنَا فَإِنَّا نُحِبُّ ذَلِكَ فَاسْتَبَّ الْمُسْلِمُونَ وَالْمُشْرِكُونَ وَالْيَهُودُ حَتَّى كَادُوا يَتَثَاوَرُونَ فَلَمْ يَزَلِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم حَتَّى سَكَتُوا فَرَكِبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم دَابَّتَهُ حَتَّى دَخَلَ عَلَى سَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ فَقَالَ لَهُ " أَىْ سَعْدُ أَلَمْ تَسْمَعْ مَا قَالَ أَبُو حُبَابٍ ". يُرِيدُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أُبَىٍّ. قَالَ سَعْدٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ اعْفُ عَنْهُ وَاصْفَحْ فَلَقَدْ أَعْطَاكَ اللَّهُ مَا أَعْطَاكَ وَلَقَدِ اجْتَمَعَ أَهْلُ هَذِهِ الْبَحْرَةِ أَنْ يُتَوِّجُوهُ فَيُعَصِّبُوهُ فَلَمَّا رَدَّ ذَلِكَ بِالْحَقِّ الَّذِي أَعْطَاكَ شَرِقَ بِذَلِكَ، فَذَلِكَ الَّذِي فَعَلَ بِهِ مَا رَأَيْتَ.
Usame kurê Zeyd ragihand: Pêxember ﷺ li ser kerekî siwar bûbû û li ser zînê wî çarşefeke qedîfe ya Fedekiyye hebû. Min li pişta xwe siwar kiribû û beriya Şerê Bedrê ji bo serdana Se'd kurê Ubade derketibû rê. Rêça xwe domand heta ku li cem civakekê derbas bû ku Ebdullah kurê Ubey kurê Selûl jî tê de bû, û ev yek beriya ku Ebdullah bibe misilman bû. Di wê civakê de têkelên misilmanan, muşrîkan (pûtperestan) û cihûyan hebûn. Ebdullah kurê Rewahe jî di wê civakê de bû. Gava toza ku ji kerê rabû civak girt, Ebdullah kurê Ubey bi cilê xwe pozê xwe girt û got:
"Bi tozê me aciz nekin." Pêxember ﷺ silav da wan, sekinî û peya bû. Paşê wan bangî Allah kir û ji wan re Qur'an xwend. Li ser vê yekê Ebdullah kurê Ubey got: "Ey mêrik! Heke tiştê tu dibêjî rast be, ji wê çêtir tune ye. Lê belê, di civaka me de me pê aciz neke, vegere mala xwe û her kesê were ba te, jê re vebêje." Wê demê Ebdullah kurê Rewahe got: "Na, ey Resûlê Allah! Di civakên me de em pê şad bike, bêguman em ji vê hez dikin." Piştre misilman, muşrîk û cihû dest bi dijûndanê kirin heta ku nêzîk bûn li hev bixin. Pêxember ﷺ berdewam kir wan aram kir heta ku bêdeng bûn. Dûv re Pêxember ﷺ li ajala xwe siwar bû heta ku ket ba Se'd kurê Ubade. Jê re got: "Ey Se'd! Te nebîst ku Ebû Hubbab (Ebdullah kurê Ubey) çi got?" Se'd got: "Ey Resûlê Allah! Wî efû bike û lê borîne. Bêguman Allah daye te tiştê ku daye te. Xelkê vî bajarî hemûyan biryar dabûn ku tacê bidin serê wî û wî bikin serok, lê gava rastiya ku Allah daye te rê li ber vê yekê girt, ew ji ber hasûdiyê xeniqî û sedema ku wî ev tevger kiriye ev e."
Werger û ravekirin ji hêla Khutba World ve, ji erebî hatine wergerandin.
Pêxember ﷺ berdewam kir ku mirovan vexwîne û rewşê aram bike, di heman demê de Saʿd bang li lêborînê dikir.
Bûyer berî şerê Bedrê qewimî, dema ku Pêxember ﷺ di rê de bû da ku serdana Saʿd ibn ʿUbada bike. Di nav komeke tevlihev de li Medîneyê, wî kesên amade vexwend ber bi baweriya bi Allah û ji Qur'anê xwend. Piştî guftûgoyeke teng, Saʿd ji wî xwest ku ʿAbdullah ibn Ubayy bibexşîne.
Parçeyeke ji qumaşê xezî, ku bi navê Fadakê hatiye binavkirin.
Navekî din ê ʿAbdullah ibn Ubayy.
Bexşandin û bi dilfirehî ji kiryareke hêrsxwaz derbasbûn.
Zanyarên klasîk ji vê yekê derdixin ku serdana nexweşan û domandina têkiliyên civakî kirinên baş in, û peyama Allah dikare bi awayekî guncaw were ragihandin. Pêxember ﷺ aram ma û rê li ber bilindbûna nakokiyê girt; şîreta Saʿd nîşan dide ku bexşandin û nermî carinan ji tolhildanê aqilmendtir in. Di vê rîwayetê de qaîdeyek taybet a hiqûqî ya ku çar mezhebên sunnî li ser wê li vir cûda bin, nayê ravekirin.
- Serdana kesekî nexweş an kesekî ku hewceyê piştgiriyê ye bike û eleqeya xwe ya rastîn nîşan bide.
- Dema ku metirsî hebe ku nîqaş bi nakokiyê biqede, aram bimîne û alîkariya kesên din bike ku aram bibin.
- Dema ku guncaw be, li şûna gurkirina nakokiyê, bexşandin û nermiyê hilbijêre.
Ev rîwayet di heman pirtûka li ser nexweşan û ceribandinan de ye û di derbarê sebrê di zehmetiyan de agahiyên zêde dide.
Sahih al-Bukhari · #5662 (Sahih)Ev rîwayeta sahîh a ji heman beşê jî li ser muameleya bi nexweşiyê û lêgerîna teselliyê ye.
Sahih al-Bukhari · #194 (Sahih)Ev rîwayet helwesta Pêxember ﷺ ya li hember mirovan di rewşeke civakî de vedibêje û bi vî awayî nimûneya reftara wî ya biarami temam dike.
Her roj hedîsek, bi zimanê te
Sepan her roj hedîsek bi ravekirinê dide te, herwiha wek wîdjetekê li ser telefona te. Bikaranîna wê belaş e.