Sahih al-Bukhari, hedîsa 6982
Aisha rivayet kiriye. Nivîsa erebî bi wergera me û ravekirinê.
Ji Aisha hatiye rîwayetkirin
Sahih al-Bukhari bi tevahî pêbawer tê hesibandin.
Rîwayet
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ،. وَحَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، قَالَ الزُّهْرِيُّ فَأَخْبَرَنِي عُرْوَةُ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّهَا قَالَتْ أَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنَ الْوَحْىِ الرُّؤْيَا الصَّادِقَةُ فِي النَّوْمِ، فَكَانَ لاَ يَرَى رُؤْيَا إِلاَّ جَاءَتْ مِثْلَ فَلَقِ الصُّبْحِ، فَكَانَ يَأْتِي حِرَاءً فَيَتَحَنَّثُ فِيهِ ـ وَهْوَ التَّعَبُّدُ ـ اللَّيَالِيَ ذَوَاتِ الْعَدَدِ، وَيَتَزَوَّدُ لِذَلِكَ ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَى خَدِيجَةَ فَتُزَوِّدُهُ لِمِثْلِهَا، حَتَّى فَجِئَهُ الْحَقُّ وَهْوَ فِي غَارِ حِرَاءٍ فَجَاءَهُ الْمَلَكُ فِيهِ فَقَالَ اقْرَأْ. فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " فَقُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي. فَقَالَ اقْرَأْ. فَقُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ. فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّانِيَةَ حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ، ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ. فَقُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ. فَغَطَّنِي الثَّالِثَةَ حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدُ، ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ ". حَتَّى بَلَغَ {مَا لَمْ يَعْلَمْ} فَرَجَعَ بِهَا تَرْجُفُ بَوَادِرُهُ حَتَّى دَخَلَ عَلَى خَدِيجَةَ فَقَالَ " زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي ". فَزَمَّلُوهُ حَتَّى ذَهَبَ عَنْهُ الرَّوْعُ فَقَالَ " يَا خَدِيجَةُ مَا لِي ". وَأَخْبَرَهَا الْخَبَرَ وَقَالَ " قَدْ خَشِيتُ عَلَى نَفْسِي ". فَقَالَتْ لَهُ كَلاَّ أَبْشِرْ، فَوَاللَّهِ لاَ يُخْزِيكَ اللَّهُ أَبَدًا، إِنَّكَ لَتَصِلُ الرَّحِمَ، وَتَصْدُقُ الْحَدِيثَ، وَتَحْمِلُ الْكَلَّ، وَتَقْرِي الضَّيْفَ، وَتُعِينُ عَلَى نَوَائِبِ الْحَقِّ. ثُمَّ انْطَلَقَتْ بِهِ خَدِيجَةُ حَتَّى أَتَتْ بِهِ وَرَقَةَ بْنَ نَوْفَلِ بْنِ أَسَدِ بْنِ عَبْدِ الْعُزَّى بْنِ قُصَىٍّ ـ وَهْوَ ابْنُ عَمِّ خَدِيجَةَ أَخُو أَبِيهَا، وَكَانَ امْرَأً تَنَصَّرَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ، وَكَانَ يَكْتُبُ الْكِتَابَ الْعَرَبِيَّ فَيَكْتُبُ بِالْعَرَبِيَّةِ مِنَ الإِنْجِيلِ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَكْتُبَ، وَكَانَ شَيْخًا كَبِيرًا قَدْ عَمِيَ ـ فَقَالَتْ لَهُ خَدِيجَةُ أَىِ ابْنَ عَمِّ اسْمَعْ مِنِ ابْنِ أَخِيكَ. فَقَالَ وَرَقَةُ ابْنَ أَخِي مَاذَا تَرَى فَأَخْبَرَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مَا رَأَى فَقَالَ وَرَقَةُ هَذَا النَّامُوسُ الَّذِي أُنْزِلَ عَلَى مُوسَى، يَا لَيْتَنِي فِيهَا جَذَعًا أَكُونُ حَيًّا، حِينَ يُخْرِجُكَ قَوْمُكَ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَوَمُخْرِجِيَّ هُمْ ". فَقَالَ وَرَقَةُ نَعَمْ، لَمْ يَأْتِ رَجُلٌ قَطُّ بِمَا جِئْتَ بِهِ إِلاَّ عُودِيَ، وَإِنْ يُدْرِكْنِي يَوْمُكَ أَنْصُرْكَ نَصْرًا مُؤَزَّرًا. ثُمَّ لَمْ يَنْشَبْ وَرَقَةُ أَنْ تُوُفِّيَ، وَفَتَرَ الْوَحْىُ فَتْرَةً حَتَّى حَزِنَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِيمَا بَلَغَنَا حُزْنًا غَدَا مِنْهُ مِرَارًا كَىْ يَتَرَدَّى مِنْ رُءُوسِ شَوَاهِقِ الْجِبَالِ، فَكُلَّمَا أَوْفَى بِذِرْوَةِ جَبَلٍ لِكَىْ يُلْقِيَ مِنْهُ نَفْسَهُ، تَبَدَّى لَهُ جِبْرِيلُ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ إِنَّكَ رَسُولُ اللَّهِ حَقًّا. فَيَسْكُنُ لِذَلِكَ جَأْشُهُ وَتَقِرُّ نَفْسُهُ فَيَرْجِعُ، فَإِذَا طَالَتْ عَلَيْهِ فَتْرَةُ الْوَحْىِ غَدَا لِمِثْلِ ذَلِكَ، فَإِذَا أَوْفَى بِذِرْوَةِ جَبَلٍ تَبَدَّى لَهُ جِبْرِيلُ فَقَالَ لَهُ مِثْلَ ذَلِكَ. قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ {فَالِقُ الإِصْبَاحِ} ضَوْءُ الشَّمْسِ بِالنَّهَارِ، وَضَوْءُ الْقَمَرِ بِاللَّيْلِ.
Aişe (razîyallahu anha) rivayet dike: Destpêka wehyê ji bo Resûlullah ﷺ bi xewnên rastîn dest pê kir. Ti xewnek nedît ku mîna ronahiya sibehê eşkere nebe. Ew diçûn غارا Hira û gelek şevan li wir dima û îbadet dikir. Ji bo vê yekê azûqe (xwarin) bi xwe re dibirin û paşê vedigeriyan cem Xedîceyê da ku ji bo demeke din a wisa azûqeyê bistînin. Heta ku dema ew di غارا Hira de bûn, heq (wehî) hat ser wan. Melek hat cem wan û got:
"Bixwîne!" Pêxember ﷺ got: "Ez ne xwendekar im." (Pêxember ﷺ wiha domand): "Wî ez girtim û ew qas teng kir ku êdî min nikaribû tehemul bikim. Paşê min berda û dîsa got: 'Bixwîne!' Min got: 'Ez ne xwendekar im.' Wî cara duyemîn ez girtim û dîsa ew qas teng kir ku min nikaribû tehemul bikim. Paşê min berda û got: 'Bixwîne!' Min got: 'Ez ne xwendekar im.' Cara sêyemîn ez girt û teng kir, paşê min berda û got: 'Bi navê Rebbê xwe yê ku afirandiye bixwîne!'" Heta ayeta {tiştê ku nizanibû} hat xwarê. Paşê Resûlullah ﷺ bi laşê xwe yê dilerizî vegeriya cem Xedîceyê û got: "Min bipêçin! Min bipêçin!" Wan ew pêça heta ku tirs ji ser wî çû. Paşê got: "Ey Xedîce! Çi bi ser min de hat?" Mesele jê re vegot û got: "Min tirsa ku ziyanek bigihîje canê min." Xedîceyê got: "Na, mizgîn be! Bi Allah sond, Allah tu caran te rezîl nake. Tu silsilê xwedî dikî, rastiyê diaxivî, barê giran hildigirî, mêvanan pêşwazî dikî û di karên xêrê de alîkariyê dikî." Paşê Xedîceyê ew bir cem Wereqe bin Newfel bin Esed bin Ebdul-Uzza bin Quseyyî. Ew kurê mamê Xedîceyê bû. Di dema Cahiliyetê de bûbû Xiristiyan û Încîlê bi Erebî dinivîsî. Pîremêrekî kor bû. Xedîceyê jê re got: "Ey kurê mamê min! Guh bide brarzayê xwe." Wereqe pirsî: "Ey brarza, te çi dîtiye?" Pêxember ﷺ tiştê ku dîtibû jê re vegot. Wereqe got: "Ev e Namûsê ku ji Mûsa re hatibû şandin. Kaşke ez ciwan bûma û heta roja ku qewmê te te derdixin bijiyama!" Resûlullah ﷺ pirsî: "Gelo ew ê min derxin?" Wereqe bersiv da: "Erê, kesekî mîna te tiştekî wisa neaniye ku dijminahî lê nehatibe kirin. Heke ez bigihîjim roja te, ez ê bi hemû hêza xwe piştgiriya te bikim." Piştî çend rojan Wereqe mir û wehî ji bo demekê sekinî. Pêxember ﷺ ew qas xemgîn bû ku me bihîstiye gelek caran xwest xwe ji lûtkeyên çiyayan bavêje. Lê her carê ku digihîşt lûtkeya çiyayekî, Cibrîl xuya dikir û digot: "Ey Muhemmed! Bêguman tu bi rastî Resûlê Allah î." Dilê wî aram dibû û vedigeriya. Dema ku hatina wehyê dirêj dibû, dîsa wisa dikir; lê her carê ku digihîşt lûtkeyê, Cibrîl xuya dikir û heman tişt digot. Îbn Ebas gotiye: "{Yê ku sibehê diqelişîne}" ronahiya rojê ya bi roj û ronahiya heyvê ya bi şev e.
Werger û ravekirin ji hêla Khutba World ve, ji erebî hatine wergerandin.
Wahya yekem bi xewnên rast û hatina Cibrîlê dest pê kir.
Rivayet wahya yekem li şikefta Hira, piştgiriya Xedîce û serdana Waraqa ibn Nawfal vedibêje.
Xewnên ku wekî hatine dîtin pêk tên; ew qonaxa yekem a wahyê bûn.
Şikefta nêzî Mekkeyê ku Pêxember ﷺ ji bo îbadetê xwe lê vekişand.
Melekê ku wahy anî; Waraqa wî wekî meleka ku ji Mûsa re hatibû şandin nas kir.
Zanyarên klasîk ji vê yekê digirin ku xewnên rast destpêka wahya pêxemberî bûn, lê şûna wahya bi riya Cibrîl negirtin. Gotinên Xedîce nîşan didin ku exlaqê baş û xizmeta kesên din nîşanên girîng ên feyz û hêja bûnê ne. Waraqa hatina wahyê nas kir û pêşbînî kir ku Pêxember ﷺ dê bi dijberiyê re rû bi rû bibe. Zanyar herwiha balê dikişînin ku beşa derbarê rawestandina demkî ya wahyê de li vir bi gotina “li gorî tiştê ku gihîştiye me” dest pê dike; ew vê gotinê bi hişyarî dinirxînin û wê ji bûyerên ku Aîşe rasterast veguhastiye cuda dikin.
- Alîkariya kesekî bike ku ji ber tecrûbeyeke girîng şok bûye: bi baldarî guhdariya wî bike û alîkariya wî bike ku rêberiya guncaw bibîne.
- Exlaqê baş di pratîkê de pêk bîne: têkiliyên xizmtiyê biparêze, bi rastî biaxive û alîkariya mêvanan û kesên hewcedar bike.
- Zanînê ji kesên pêbawer bixwaze û gava peyameke girîng an tecrûbeyekê ravekirin hewce be, pirsên din bike.
Ev rivayeta Aîşe jî xewnên rast, hevdîtina li Hira û piştgiriya Xedîce vedibêje.
Sahih al-Bukhari · #4 (Sahih)Cabir ji nû ve destpêkirina wahyê piştî demeke rawestanê vedibêje.
Sahih al-Bukhari · #6983 (Sahih)Ev hedîs xewneke baş a bawermendekî bi kevneşopiya pêxemberî ve girêdide.
Her roj hedîsek, bi zimanê te
Sepan her roj hedîsek bi ravekirinê dide te, herwiha wek wîdjetekê li ser telefona te. Bikaranîna wê belaş e.