Sahih al-Bukhari, hedîsa 7047
Samurah ibn Jundub rivayet kiriye. Nivîsa erebî bi wergera me û ravekirinê.
Ji al‑Bukhari heta Pêxember ﷺ
- 1Mu'ammal ibn Hisham Abu Hishamji al‑Bukhari re vegotمُؤَمَّلُ بْنُ هِشَامٍ أَبُو هِشَامٍ
- 2Isma'il ibn Ibrahimإِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ
- 3Awfعَوْفٌ
- 4Abu Rajaأَبُو رَجَاءٍ
- 5Samura ibn Jundabسَمُرَةُ بْنُ جُنْدَبٍ
- 6Resûlê Allah ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Rêz li gorî nivîsa erebî ya vê rîwayetê ye. Nav ji erebî bi tîpên latînî hatine nivîsandin. Sahih al-Bukhari bi tevahî pêbawer tê hesibandin.
Rîwayet
حَدَّثَنِي مُؤَمَّلُ بْنُ هِشَامٍ أَبُو هِشَامٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا عَوْفٌ، حَدَّثَنَا أَبُو رَجَاءٍ، حَدَّثَنَا سَمُرَةُ بْنُ جُنْدَبٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِمَّا يُكْثِرُ أَنْ يَقُولَ لأَصْحَابِهِ " هَلْ رَأَى أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنْ رُؤْيَا ". قَالَ فَيَقُصُّ عَلَيْهِ مَنْ شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَقُصَّ، وَإِنَّهُ قَالَ ذَاتَ غَدَاةٍ " إِنَّهُ أَتَانِي اللَّيْلَةَ آتِيَانِ، وَإِنَّهُمَا ابْتَعَثَانِي، وَإِنَّهُمَا قَالاَ لِي انْطَلِقْ. وَإِنِّي انْطَلَقْتُ مَعَهُمَا، وَإِنَّا أَتَيْنَا عَلَى رَجُلٍ مُضْطَجِعٍ، وَإِذَا آخَرُ قَائِمٌ عَلَيْهِ بِصَخْرَةٍ، وَإِذَا هُوَ يَهْوِي بِالصَّخْرَةِ لِرَأْسِهِ، فَيَثْلَغُ رَأْسَهُ فَيَتَهَدْهَدُ الْحَجَرُ هَا هُنَا، فَيَتْبَعُ الْحَجَرَ فَيَأْخُذُهُ، فَلاَ يَرْجِعُ إِلَيْهِ حَتَّى يَصِحَّ رَأْسُهُ كَمَا كَانَ، ثُمَّ يَعُودُ عَلَيْهِ، فَيَفْعَلُ بِهِ مِثْلَ مَا فَعَلَ الْمَرَّةَ الأُولَى. قَالَ قُلْتُ لَهُمَا سُبْحَانَ اللَّهِ مَا هَذَانِ قَالَ قَالاَ لِي انْطَلِقْ ـ قَالَ ـ فَانْطَلَقْنَا فَأَتَيْنَا عَلَى رَجُلٍ مُسْتَلْقٍ لِقَفَاهُ، وَإِذَا آخَرُ قَائِمٌ عَلَيْهِ بِكَلُّوبٍ مِنْ حَدِيدٍ، وَإِذَا هُوَ يَأْتِي أَحَدَ شِقَّىْ وَجْهِهِ فَيُشَرْشِرُ شِدْقَهُ إِلَى قَفَاهُ، وَمَنْخِرَهُ إِلَى قَفَاهُ وَعَيْنَهُ إِلَى قَفَاهُ ـ قَالَ وَرُبَّمَا قَالَ أَبُو رَجَاءٍ فَيَشُقُّ ـ قَالَ ثُمَّ يَتَحَوَّلُ إِلَى الْجَانِبِ الآخَرِ، فَيَفْعَلُ بِهِ مِثْلَ مَا فَعَلَ بِالْجَانِبِ الأَوَّلِ، فَمَا يَفْرُغُ مِنْ ذَلِكَ الْجَانِبِ حَتَّى يَصِحَّ ذَلِكَ الْجَانِبُ كَمَا كَانَ، ثُمَّ يَعُودُ عَلَيْهِ فَيَفْعَلُ مِثْلَ مَا فَعَلَ الْمَرَّةَ الأُولَى. قَالَ قُلْتُ سُبْحَانَ اللَّهِ مَا هَذَانِ قَالَ قَالاَ لِي انْطَلِقْ. فَانْطَلَقْنَا فَأَتَيْنَا عَلَى مِثْلِ التَّنُّورِ ـ قَالَ فَأَحْسِبُ أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ ـ فَإِذَا فِيهِ لَغَطٌ وَأَصْوَاتٌ ـ قَالَ ـ فَاطَّلَعْنَا فِيهِ، فَإِذَا فِيهِ رِجَالٌ وَنِسَاءٌ عُرَاةٌ، وَإِذَا هُمْ يَأْتِيهِمْ لَهَبٌ مِنْ أَسْفَلَ مِنْهُمْ، فَإِذَا أَتَاهُمْ ذَلِكَ اللَّهَبُ ضَوْضَوْا ـ قَالَ ـ قُلْتُ لَهُمَا مَا هَؤُلاَءِ قَالَ قَالاَ لِي انْطَلِقِ انْطَلِقْ. قَالَ فَانْطَلَقْنَا فَأَتَيْنَا عَلَى نَهَرٍ ـ حَسِبْتُ أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ ـ أَحْمَرَ مِثْلِ الدَّمِ، وَإِذَا فِي النَّهَرِ رَجُلٌ سَابِحٌ يَسْبَحُ، وَإِذَا عَلَى شَطِّ النَّهَرِ رَجُلٌ قَدْ جَمَعَ عِنْدَهُ حِجَارَةً كَثِيرَةً، وَإِذَا ذَلِكَ السَّابِحُ يَسْبَحُ مَا يَسْبَحُ، ثُمَّ يَأْتِي ذَلِكَ الَّذِي قَدْ جَمَعَ عِنْدَهُ الْحِجَارَةَ فَيَفْغَرُ لَهُ فَاهُ فَيُلْقِمُهُ حَجَرًا فَيَنْطَلِقُ يَسْبَحُ، ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَيْهِ، كُلَّمَا رَجَعَ إِلَيْهِ فَغَرَ لَهُ فَاهُ فَأَلْقَمَهُ حَجَرًا ـ قَالَ ـ قُلْتُ لَهُمَا مَا هَذَانِ قَالَ قَالاَ لِي انْطَلِقِ انْطَلِقْ. قَالَ فَانْطَلَقْنَا فَأَتَيْنَا عَلَى رَجُلٍ كَرِيهِ الْمَرْآةِ كَأَكْرَهِ مَا أَنْتَ رَاءٍ رَجُلاً مَرْآةً، وَإِذَا عِنْدَهُ نَارٌ يَحُشُّهَا وَيَسْعَى حَوْلَهَا ـ قَالَ ـ قُلْتُ لَهُمَا مَا هَذَا قَالَ قَالاَ لِي انْطَلِقِ انْطَلِقْ. فَانْطَلَقْنَا فَأَتَيْنَا عَلَى رَوْضَةٍ مُعْتَمَّةٍ فِيهَا مِنْ كُلِّ نَوْرِ الرَّبِيعِ، وَإِذَا بَيْنَ ظَهْرَىِ الرَّوْضَةِ رَجُلٌ طَوِيلٌ لاَ أَكَادُ أَرَى رَأْسَهُ طُولاً فِي السَّمَاءِ، وَإِذَا حَوْلَ الرَّجُلِ مِنْ أَكْثَرِ وِلْدَانٍ رَأَيْتُهُمْ قَطُّ ـ قَالَ ـ قُلْتُ لَهُمَا مَا هَذَا مَا هَؤُلاَءِ قَالَ قَالاَ لِي انْطَلِقِ انْطَلِقْ. ـ قَالَ ـ فَانْطَلَقْنَا فَانْتَهَيْنَا إِلَى رَوْضَةٍ عَظِيمَةٍ لَمْ أَرَ رَوْضَةً قَطُّ أَعْظَمَ مِنْهَا وَلاَ أَحْسَنَ. ـ قَالَ ـ قَالاَ لِي ارْقَ فِيهَا. قَالَ فَارْتَقَيْنَا فِيهَا فَانْتَهَيْنَا إِلَى مَدِينَةٍ مَبْنِيَّةٍ بِلَبِنِ ذَهَبٍ وَلَبِنِ فِضَّةٍ، فَأَتَيْنَا باب الْمَدِينَةِ فَاسْتَفْتَحْنَا فَفُتِحَ لَنَا، فَدَخَلْنَاهَا فَتَلَقَّانَا فِيهَا رِجَالٌ شَطْرٌ مِنْ خَلْقِهِمْ كَأَحْسَنِ مَا أَنْتَ رَاءٍ، وَشَطْرٌ كَأَقْبَحِ مَا أَنْتَ رَاءٍ ـ قَالَ ـ قَالاَ لَهُمُ اذْهَبُوا فَقَعُوا فِي ذَلِكَ النَّهَرِ. قَالَ وَإِذَا نَهَرٌ مُعْتَرِضٌ يَجْرِي كَأَنَّ مَاءَهُ الْمَحْضُ فِي الْبَيَاضِ، فَذَهَبُوا فَوَقَعُوا فِيهِ، ثُمَّ رَجَعُوا إِلَيْنَا قَدْ ذَهَبَ ذَلِكَ السُّوءُ عَنْهُمْ، فَصَارُوا فِي أَحْسَنِ صُورَةٍ ـ قَالَ ـ قَالاَ لِي هَذِهِ جَنَّةُ عَدْنٍ، وَهَذَاكَ مَنْزِلُكَ. قَالَ فَسَمَا بَصَرِي صُعُدًا، فَإِذَا قَصْرٌ مِثْلُ الرَّبَابَةِ الْبَيْضَاءِ ـ قَالَ ـ قَالاَ هَذَاكَ مَنْزِلُكَ. قَالَ قُلْتُ لَهُمَا بَارَكَ اللَّهُ فِيكُمَا، ذَرَانِي فَأَدْخُلَهُ. قَالاَ أَمَّا الآنَ فَلاَ وَأَنْتَ دَاخِلُهُ. قَالَ قُلْتُ لَهُمَا فَإِنِّي قَدْ رَأَيْتُ مُنْذُ اللَّيْلَةِ عَجَبًا، فَمَا هَذَا الَّذِي رَأَيْتُ قَالَ قَالاَ لِي أَمَا إِنَّا سَنُخْبِرُكَ، أَمَّا الرَّجُلُ الأَوَّلُ الَّذِي أَتَيْتَ عَلَيْهِ يُثْلَغُ رَأْسُهُ بِالْحَجَرِ، فَإِنَّهُ الرَّجُلُ يَأْخُذُ الْقُرْآنَ فَيَرْفُضُهُ وَيَنَامُ عَنِ الصَّلاَةِ الْمَكْتُوبَةِ، وَأَمَّا الرَّجُلُ الَّذِي أَتَيْتَ عَلَيْهِ يُشَرْشَرُ شِدْقُهُ إِلَى قَفَاهُ، وَمَنْخِرُهُ إِلَى قَفَاهُ، وَعَيْنُهُ إِلَى قَفَاهُ، فَإِنَّهُ الرَّجُلُ يَغْدُو مِنْ بَيْتِهِ فَيَكْذِبُ الْكَذْبَةَ تَبْلُغُ الآفَاقَ، وَأَمَّا الرِّجَالُ وَالنِّسَاءُ الْعُرَاةُ الَّذِينَ فِي مِثْلِ بِنَاءِ التَّنُّورِ فَإِنَّهُمُ الزُّنَاةُ وَالزَّوَانِي. وَأَمَّا الرَّجُلُ الَّذِي أَتَيْتَ عَلَيْهِ يَسْبَحُ فِي النَّهَرِ وَيُلْقَمُ الْحَجَرَ، فَإِنَّهُ آكِلُ الرِّبَا، وَأَمَّا الرَّجُلُ الْكَرِيهُ الْمَرْآةِ الَّذِي عِنْدَ النَّارِ يَحُشُّهَا وَيَسْعَى حَوْلَهَا، فَإِنَّهُ مَالِكٌ خَازِنُ جَهَنَّمَ، وَأَمَّا الرَّجُلُ الطَّوِيلُ الَّذِي فِي الرَّوْضَةِ فَإِنَّهُ إِبْرَاهِيمُ صلى الله عليه وسلم وَأَمَّا الْوِلْدَانُ الَّذِينَ حَوْلَهُ فَكُلُّ مَوْلُودٍ مَاتَ عَلَى الْفِطْرَةِ ". قَالَ فَقَالَ بَعْضُ الْمُسْلِمِينَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَأَوْلاَدُ الْمُشْرِكِينَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " وَأَوْلاَدُ الْمُشْرِكِينَ. وَأَمَّا الْقَوْمُ الَّذِينَ كَانُوا شَطْرٌ مِنْهُمْ حَسَنًا وَشَطَرٌ مِنْهُمْ قَبِيحًا، فَإِنَّهُمْ قَوْمٌ خَلَطُوا عَمَلاً صَالِحًا وَآخَرَ سَيِّئًا، تَجَاوَزَ اللَّهُ عَنْهُمْ ".
Semure kurê Cundeb (Xwedê jê razî be) got: Pêxemberê Xwedê ﷺ gelek caran ji hevalên xwe dipirsî:
"Ma yekî ji we xewnek dîtiye?" Hingê kî ku Xwedê bixwasta, xewna xwe ji wî re vedigot. Rojekê sibehê Pêxember ﷺ got: "Şeva borî du kes hatin cem min û ez şiyar kirim û gotin: 'Rabe!' Ez bi wan re rabûm û em gihîştin mêrekî ku dirêj bûbû. Li ser serê wî mêrekî din hebû û di destê wî de kevirekî mezin bû. Wî kevir davêt serê wî û serê wî dişikand. Kevir digindirî û dûr diket; ew jî li pey wî diçû û wî hildida. Heta ku ew vedigeriya, serê wî mîna berê sax dibû. Paşê wî dîsa heman tişt dikir. Min ji her du hevalên xwe pirsî: 'Subhanellah! Ev her du kes kî ne?' Wan got: 'Rabe!' Em rabûn û çûn. Em gihîştin mêrekî ku li ser pişta xwe dirêj bûbû û mêrekî din li ser serê wî bû û di destê wî de çengeke hesinî bû. Wî çeng dikir nav devê wî û rûyê wî heta paşiya stûyê wî dirrand; pozê wî û çavê wî jî heta paşê dirrand. Paşê derbasî aliyê din dibû û heman tişt dikir. Berî ku ew vî alî temam bike, aliyê yekem sax dibû. Paşê wî dîsa heman tişt dikir. Min got: 'Subhanellah! Ev kî ne?' Wan got: 'Rabe!' Em rabûn û çûn. Em gihîştin avahiyekê mîna tenûrekê. Di nav de deng û qerebalix hebû. Me tê de nihêrî; tê de jin û mêrên tazî hebûn. Ji binî ve aleveke agir digihîşt wan û dema digihîşt wan, ew qîrîn dikirin. Min pirsî: 'Ev kî ne?' Wan got: 'Rabe, rabe!' Em rabûn û çûn. Em gihîştin çemekî ku mîna xwînê sor bû. Di çem de mêrekî avjenî dikir û li peravê mêrekî din gelek kevir kom kiribûn. Avjenker dihat û devê xwe vedikir; yê li peravê kevirekî davêt devê wî. Ew dîsa diçû avjeniyê dikir û vedigeriya; her carê ku vedigeriya, devê xwe vedikir û kevirekî din didan wî. Min pirsî: 'Ev kî ne?' Wan got: 'Rabe, rabe!' Em rabûn û çûn. Em gihîştin mêrekî ku dîtina wî pir nexweş bû, ya herî nexweş a ku mirov dikare bibîne. Li kêleka wî agirek hebû û ew pê dixist û li dora wî direviya. Min pirsî: 'Ev kî ye?' Wan got: 'Rabe, rabe!' Em rabûn û çûn. Em gihîştin baxekî kesk û tarî ku tê de hemû kulîlkên biharê hebûn. Di nava bax de mêrekî pir dirêj hebû; ji ber dirêjbûna wî min nikaribû serê wî bibînim. Li dora wî zarokên wisa zêde hebûn ku min qet nedîtibûn. Min pirsî: 'Ev kî ye? Ev zarok kî ne?' Wan got: 'Rabe, rabe!' Em rabûn û çûn. Em gihîştin baxekî mezin û bedew ku min qet mîna wî nedîtibû. Wan ji min re got: 'Hilkişe!' Em hilkişiyan û gihîştin bajarekî ku bi kerpîçên zêr û zîv hatibû avakirin. Em hatin deriyê bajar û me daxwaza vekirinê kir; hate vekirin. Em ketin hundir û me mêr dîtin; nîvê laşê wan pir bedew bû û nîvê din pir nexweş bû. Wan ji wan re got: 'Herin û xwe bavêjin wî çemî!' Çemekî ku ava wî mîna şîr spî bû, diherikî. Ew çûn û xwe avêtin nav wî; paşê vegeryan cem me. Nexweşiya wan çûbû û ew bûbûn xwediyê sûretê herî bedew. Wan ji min re got: 'Ev Bihuşta Edn e û ev jî cihê te ye.' Min çavên xwe bilind kirin; min qesrek mîna ewrê spî dît. Wan got: 'Ew cihê te ye.' Min got: 'Xwedê bereketê bide we! Bila ez bikevim hundir.' Wan got: 'Niha na, lê tu yê bikevî.' Min got: 'Min şeva borî gelek ecêb dîtin. Ev çi ne ku min dîtin?' Wan got: 'Em ê ji te re bêjin. Ew mêrê yekem ê ku serê wî bi kevir dihat şikandin, ew kes e ku Qur'anê hîn dibe lê paşê wê red dike û ji nimêja ferz re radizê. Ew mêrê ku dev, poz û çavên wî heta paşê dihatin dirrandin, ew kes e ku ji mala xwe derdikeve û wisa derewan dike ku digihîje hemû aliyan. Ew jin û mêrên tazî yên di avahiya mîna tenûrê de, zinakar in. Ew mêrê ku di çem de avjenî dikir û kevir didan wî, xwarê ribayê ye. Ew mêrê nexweş ê ku li kêleka agir bû û pê dixist, Malik e, xazînê Cehennemê. Ew mêrê dirêj ê di bax de Îbrahîm e (silav lê bin) û ew zarokên li dora wî, hemû zarokên ku li ser fitratê mirine ne." Hin Mislimanan pirsîn: "Ey Pêxemberê Xwedê ﷺ! Zarokên muşrîkan jî?" Pêxemberê Xwedê ﷺ got: "Zarokên muşrîkan jî." Û got: "Ew kesên ku nîvê wan bedew û nîvê wan nexweş bûn, ew kes in ku karekî baş û karekî xirab tevlihev kirine; Xwedê ew efû kirine."
Werger û ravekirin ji hêla Khutba World ve, ji erebî hatine wergerandin.
Xewn li hember gunehan hişyarî dide û efû û xelata Allah nîşan dide.
Faîza qedexekirî an qezenca tefeciyê di danûstandinên aborî de.
Xwezaya bingehîn a ku her mirov bi wê tê afirandin.
Navê Cennetê ye, cihê mayîna bêdawî ya bawermendan.
Zanyarên klasîk tekez dikin ku xewn hişyariyek giran li hember paşguhkirina nimêjên farz û pênekirina Qur’anê, belavkirina derewan, zinayê û ribayê dihewîne. Wêne giraniya van gunehan nîşan didin, lê bingehekê nadin ku mirov li ser dawîya kesekî taybet biryar bide. Her wiha ji wan tê fêmkirin ku kirinên baş û xerab dikarin bi hev re hebin û Allah dikare mirovan bibexşîne. Beşa li ser zarokan ji aliyê zanyaran ve di çarçoveya nivîsên firehtir ên derbarê dawîya wan de tê nîqaşkirin; ev rivayet wan wek kesên li ser fitrayê bi nav dike.
- Nimêjên xwe yên farz biparêze û ji bo xwendina Qur’anê û pêkanîna hînkirinên wê dem veqetîne.
- Peyaman berî şandina wan kontrol bike û ji derewên ku dikarin zirarê bidin kesên din dûr bikeve.
- Rêgezên kirina halal hîn bibe û ji riba û zinayê dûr bikeve.
Her roj hedîsek, bi zimanê te
Sepan her roj hedîsek bi ravekirinê dide te, herwiha wek wîdjetekê li ser telefona te. Bikaranîna wê belaş e.