Reiniging · Sunan Abi Dawud

Sunan Abi Dawud, hadith 202

Overgeleverd door Abdullah ibn Abbas. Arabische tekst met eigen vertaling en uitleg.

Da'if (zwak)Boek: Reiniging
سنن أبي داود
Wie vertelde het?

Overgeleverd door Abdullah ibn Abbas

Da'if (zwak)

De overlevering

Arabische tekst

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مَعِينٍ، وَهَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، وَعُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، عَنْ عَبْدِ السَّلاَمِ بْنِ حَرْبٍ، - وَهَذَا لَفْظُ حَدِيثِ يَحْيَى - عَنْ أَبِي خَالِدٍ الدَّالاَنِيِّ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَسْجُدُ وَيَنَامُ وَيَنْفُخُ ثُمَّ يَقُومُ فَيُصَلِّي وَلاَ يَتَوَضَّأُ ‏.‏ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ صَلَّيْتَ وَلَمْ تَتَوَضَّأْ وَقَدْ نِمْتَ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّمَا الْوُضُوءُ عَلَى مَنْ نَامَ مُضْطَجِعًا ‏"‏ ‏.‏ زَادَ عُثْمَانُ وَهَنَّادٌ ‏"‏ فَإِنَّهُ إِذَا اضْطَجَعَ اسْتَرْخَتْ مَفَاصِلُهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ قَوْلُهُ ‏"‏ الْوُضُوءُ عَلَى مَنْ نَامَ مُضْطَجِعًا ‏"‏ ‏.‏ هُوَ حَدِيثٌ مُنْكَرٌ لَمْ يَرْوِهِ إِلاَّ يَزِيدُ أَبُو خَالِدٍ الدَّالاَنِيُّ عَنْ قَتَادَةَ وَرَوَى أَوَّلَهُ جَمَاعَةٌ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَلَمْ يَذْكُرُوا شَيْئًا مِنْ هَذَا وَقَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مَحْفُوظًا وَقَالَتْ عَائِشَةُ - رضى الله عنها - قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ تَنَامُ عَيْنَاىَ وَلاَ يَنَامُ قَلْبِي ‏"‏ ‏.‏ وَقَالَ شُعْبَةُ إِنَّمَا سَمِعَ قَتَادَةُ مِنْ أَبِي الْعَالِيَةِ أَرْبَعَةَ أَحَادِيثَ حَدِيثَ يُونُسَ بْنِ مَتَّى وَحَدِيثَ ابْنِ عُمَرَ فِي الصَّلاَةِ وَحَدِيثَ الْقُضَاةُ ثَلاَثَةٌ وَحَدِيثَ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدَّثَنِي رِجَالٌ مَرْضِيُّونَ مِنْهُمْ عُمَرُ وَأَرْضَاهُمْ عِنْدِي عُمَرُ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَذَكَرْتُ حَدِيثَ يَزِيدَ الدَّالاَنِيِّ لأَحْمَدَ بْنِ حَنْبَلٍ فَانْتَهَرَنِي اسْتِعْظَامًا لَهُ وَقَالَ مَا لِيَزِيدَ الدَّالاَنِيِّ يُدْخِلُ عَلَى أَصْحَابِ قَتَادَةَ وَلَمْ يَعْبَأْ بِالْحَدِيثِ ‏.‏

Vertaling

Yahya ibn Ma'in, Hannad ibn as-Sari en Oethman ibn Abi Shayba hebben ons overgeleverd van Abd as-Salam ibn Harb — en dit is de bewoording van de hadith van Yahya — van Abu Khalid ad-Dalani, van Qatadah, van Abu al-Aliyah, van Ibn Abbas, dat de Boodschapper van Allah ﷺ zich in sujud neerlegde, sliep en ademhalingsgeluiden maakte, vervolgens opstond om te bidden zonder wudu te verrichten. Ik zei tegen hem:

"U hebt gebeden zonder wudu te verrichten, terwijl u toch geslapen hebt?" Hij antwoordde: "Wudu is alleen verplicht voor degene die liggend slaapt." Oethman en Hannad voegden toe: "Want wanneer iemand gaat liggen, ontspannen zijn gewrichten zich." Abu Dawud zei: De uitspraak "Wudu is verplicht voor degene die liggend slaapt" is een verworpen (munkar) overlevering. Niemand anders dan Yazid Abu Khalid ad-Dalani heeft dit via Qatadah overgeleverd. Een groep heeft het eerste deel wel van Ibn Abbas overgeleverd, maar zij noemden niets van deze toevoeging. Ibn Abbas zei: "De Profeet ﷺ werd tijdens zijn slaap beschermd." Aisha (moge Allah tevreden met haar zijn) verhaalde dat de Profeet ﷺ zei: "Mijn ogen slapen, maar mijn hart slaapt niet." Shu'bah zei: "Qatadah hoorde slechts vier ahadith van Abu al-Aliyah: de hadith over Yunus ibn Matta, de hadith van Ibn Umar over het gebed, de hadith 'De rechters zijn drie', en deze hadith van Ibn Abbas." Ibn Abbas zei: "Betrouwbare mannen hebben mij dit verteld, onder wie Umar, en de betrouwbaarste van hen in mijn ogen is Umar." Abu Dawud zei: "Ik noemde de hadith van Yazid ad-Dalani tegenover Ahmad ibn Hanbal, waarop hij mij streng berispte uit eerbied voor hem, en zei: 'Wat heeft Yazid ad-Dalani toe te voegen aan wat de leraren van Qatadah hebben overgeleverd?' En hij schonk geen aandacht aan deze hadith.

Vertaling en uitleg door Khutba World, vertaald vanuit het Arabisch.

Kernboodschap

Slapen verbreekt wudu niet zonder verlies van bewustzijn.

Moeilijke woorden uitgelegd
Wudu

De rituele kleine wassing die vóór bepaalde vormen van aanbidding wordt verricht.

Sujud

De neerknieling waarbij het voorhoofd en andere lichaamsdelen de grond raken tijdens het gebed.

Munkar

Een verworpen overlevering die niet betrouwbaar genoeg is en strijdig is met sterkere overleveringen.

Wat geleerden eruit halen

Abu Dawud verklaarde de toevoeging over liggend slapen munkar, omdat zij slechts via Yazid ad-Dalani van Qatadah was overgeleverd en betrouwbare leerlingen van Qatadah haar niet noemden. Geleerden leiden uit de sterkere overleveringen af dat slaap niet in elke toestand automatisch wudu verbreekt; het criterium is vooral of het bewustzijn en de controle verloren gaan. De rechtsscholen werken dit verschillend uit: lichte slaap in een stabiele zithouding wordt doorgaans verontschuldigd, terwijl diepe slaap of slaap in een houding waarin het lichaam ontspant aanleiding geeft tot het vernieuwen van wudu. De bijzondere bescherming van de slaap van de Profeet ﷺ geldt niet zonder meer voor anderen.

Lessen voor vandaag
  1. Vernieuw wudu na diepe slaap wanneer je niet meer weet wat er om je heen gebeurde.
  2. Maak onderscheid tussen de zwakke specifieke toevoeging en de sterkere overleveringen over slaap en wudu.
  3. Neem bij twijfel over je toestand de veilige weg en verricht opnieuw wudu voordat je bidt.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Elke dag een hadith, in jouw taal

De app geeft je dagelijks een hadith met uitleg, ook als widget op je telefoon. Gratis te gebruiken.