Sahih al-Bukhari, hadith 3129
Overgeleverd door Abdullah ibn al-Zubair. Arabische tekst met eigen vertaling en uitleg.
Overgeleverd door Abdullah ibn al-Zubair
Sahih al-Bukhari geldt als geheel als betrouwbaar.
De overlevering
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ قُلْتُ لأَبِي أُسَامَةَ أَحَدَّثَكُمْ هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ قَالَ لَمَّا وَقَفَ الزُّبَيْرُ يَوْمَ الْجَمَلِ دَعَانِي، فَقُمْتُ إِلَى جَنْبِهِ فَقَالَ يَا بُنَىِّ، إِنَّهُ لاَ يُقْتَلُ الْيَوْمَ إِلاَّ ظَالِمٌ أَوْ مَظْلُومٌ، وَإِنِّي لاَ أُرَانِي إِلاَّ سَأُقْتَلُ الْيَوْمَ مَظْلُومًا، وَإِنَّ مِنْ أَكْبَرِ هَمِّي لَدَيْنِي، أَفَتُرَى يُبْقِي دَيْنُنَا مِنْ مَالِنَا شَيْئًا فَقَالَ يَا بُنَىِّ بِعْ مَالَنَا فَاقْضِ دَيْنِي. وَأَوْصَى بِالثُّلُثِ، وَثُلُثِهِ لِبَنِيهِ، يَعْنِي عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الزُّبَيْرِ يَقُولُ ثُلُثُ الثُّلُثِ، فَإِنْ فَضَلَ مِنْ مَالِنَا فَضْلٌ بَعْدَ قَضَاءِ الدَّيْنِ شَىْءٌ فَثُلُثُهُ لِوَلَدِكَ. قَالَ هِشَامٌ وَكَانَ بَعْضُ وَلَدِ عَبْدِ اللَّهِ قَدْ وَازَى بَعْضَ بَنِي الزُّبَيْرِ خُبَيْبٌ وَعَبَّادٌ، وَلَهُ يَوْمَئِذٍ تِسْعَةُ بَنِينَ وَتِسْعُ بَنَاتٍ. قَالَ عَبْدُ اللَّهِ فَجَعَلَ يُوصِينِي بِدَيْنِهِ وَيَقُولُ يَا بُنَىِّ، إِنْ عَجَزْتَ عَنْهُ فِي شَىْءٍ فَاسْتَعِنْ عَلَيْهِ مَوْلاَىَ. قَالَ فَوَاللَّهِ مَا دَرَيْتُ مَا أَرَادَ حَتَّى قُلْتُ يَا أَبَتِ مَنْ مَوْلاَكَ قَالَ اللَّهُ. قَالَ فَوَاللَّهِ مَا وَقَعْتُ فِي كُرْبَةٍ مِنْ دَيْنِهِ إِلاَّ قُلْتُ يَا مَوْلَى الزُّبَيْرِ، اقْضِ عَنْهُ دَيْنَهُ. فَيَقْضِيهِ، فَقُتِلَ الزُّبَيْرُ ـ رضى الله عنه ـ وَلَمْ يَدَعْ دِينَارًا وَلاَ دِرْهَمًا، إِلاَّ أَرَضِينَ مِنْهَا الْغَابَةُ، وَإِحْدَى عَشْرَةَ دَارًا بِالْمَدِينَةِ، وَدَارَيْنِ بِالْبَصْرَةِ، وَدَارًا بِالْكُوفَةِ، وَدَارًا بِمِصْرَ. قَالَ وَإِنَّمَا كَانَ دَيْنُهُ الَّذِي عَلَيْهِ أَنَّ الرَّجُلَ كَانَ يَأْتِيهِ بِالْمَالِ فَيَسْتَوْدِعُهُ إِيَّاهُ فَيَقُولُ الزُّبَيْرُ لاَ وَلَكِنَّهُ سَلَفٌ، فَإِنِّي أَخْشَى عَلَيْهِ الضَّيْعَةَ، وَمَا وَلِيَ إِمَارَةً قَطُّ وَلاَ جِبَايَةَ خَرَاجٍ وَلاَ شَيْئًا، إِلاَّ أَنْ يَكُونَ فِي غَزْوَةٍ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَوْ مَعَ أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ وَعُثْمَانَ ـ رضى الله عنهم ـ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الزُّبَيْرِ فَحَسَبْتُ مَا عَلَيْهِ مِنَ الدَّيْنِ فَوَجَدْتُهُ أَلْفَىْ أَلْفٍ وَمِائَتَىْ أَلْفٍ قَالَ فَلَقِيَ حَكِيمُ بْنُ حِزَامٍ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الزُّبَيْرِ فَقَالَ يَا ابْنَ أَخِي، كَمْ عَلَى أَخِي مِنَ الدَّيْنِ فَكَتَمَهُ. فَقَالَ مِائَةُ أَلْفٍ. فَقَالَ حَكِيمٌ وَاللَّهِ مَا أُرَى أَمْوَالَكُمْ تَسَعُ لِهَذِهِ. فَقَالَ لَهُ عَبْدُ اللَّهِ أَفَرَأَيْتَكَ إِنْ كَانَتْ أَلْفَىْ أَلْفٍ وَمِائَتَىْ أَلْفٍ قَالَ مَا أُرَاكُمْ تُطِيقُونَ هَذَا، فَإِنْ عَجَزْتُمْ عَنْ شَىْءٍ مِنْهُ فَاسْتَعِينُوا بِي. قَالَ وَكَانَ الزُّبَيْرُ اشْتَرَى الْغَابَةَ بِسَبْعِينَ وَمِائَةِ أَلْفٍ، فَبَاعَهَا عَبْدُ اللَّهِ بِأَلْفِ أَلْفٍ وَسِتِّمِائَةِ أَلْفٍ ثُمَّ قَامَ فَقَالَ مَنْ كَانَ لَهُ عَلَى الزُّبَيْرِ حَقٌّ فَلْيُوَافِنَا بِالْغَابَةِ، فَأَتَاهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ، وَكَانَ لَهُ عَلَى الزُّبَيْرِ أَرْبَعُمِائَةِ أَلْفٍ فَقَالَ لِعَبْدِ اللَّهِ إِنْ شِئْتُمْ تَرَكْتُهَا لَكُمْ. قَالَ عَبْدُ اللَّهِ لاَ. قَالَ فَإِنْ شِئْتُمْ جَعَلْتُمُوهَا فِيمَا تُؤَخِّرُونَ إِنْ أَخَّرْتُمْ. فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ لاَ. قَالَ قَالَ فَاقْطَعُوا لِي قِطْعَةً. فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ لَكَ مِنْ هَا هُنَا إِلَى هَا هُنَا. قَالَ فَبَاعَ مِنْهَا فَقَضَى دَيْنَهُ فَأَوْفَاهُ، وَبَقِيَ مِنْهَا أَرْبَعَةُ أَسْهُمٍ وَنِصْفٌ، فَقَدِمَ عَلَى مُعَاوِيَةَ وَعِنْدَهُ عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ وَالْمُنْذِرُ بْنُ الزُّبَيْرِ وَابْنُ زَمْعَةَ فَقَالَ لَهُ مُعَاوِيَةُ كَمْ قُوِّمَتِ الْغَابَةُ قَالَ كُلُّ سَهْمٍ مِائَةَ أَلْفٍ. قَالَ كَمْ بَقِيَ قَالَ أَرْبَعَةُ أَسْهُمٍ وَنِصْفٌ. قَالَ الْمُنْذِرُ بْنُ الزُّبَيْرِ قَدْ أَخَذْتُ سَهْمًا بِمِائَةِ أَلْفٍ. قَالَ عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ قَدْ أَخَذْتُ سَهْمًا بِمِائَةِ أَلْفٍ. وَقَالَ ابْنُ زَمْعَةَ قَدْ أَخَذْتُ سَهْمًا بِمِائَةِ أَلْفٍ. فَقَالَ مُعَاوِيَةُ كَمْ بَقِيَ فَقَالَ سَهْمٌ وَنِصْفٌ. قَالَ أَخَذْتُهُ بِخَمْسِينَ وَمِائَةِ أَلْفٍ. قَالَ وَبَاعَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ نَصِيبَهُ مِنْ مُعَاوِيَةَ بِسِتِّمِائَةِ أَلْفٍ، فَلَمَّا فَرَغَ ابْنُ الزُّبَيْرِ مِنْ قَضَاءِ دَيْنِهِ قَالَ بَنُو الزُّبَيْرِ اقْسِمْ بَيْنَنَا مِيرَاثَنَا. قَالَ لاَ، وَاللَّهِ لاَ أَقْسِمُ بَيْنَكُمْ حَتَّى أُنَادِيَ بِالْمَوْسِمِ أَرْبَعَ سِنِينَ أَلاَ مَنْ كَانَ لَهُ عَلَى الزُّبَيْرِ دَيْنٌ فَلْيَأْتِنَا فَلْنَقْضِهِ. قَالَ فَجَعَلَ كَلَّ سَنَةٍ يُنَادِي بِالْمَوْسِمِ، فَلَمَّا مَضَى أَرْبَعُ سِنِينَ قَسَمَ بَيْنَهُمْ قَالَ فَكَانَ لِلزُّبَيْرِ أَرْبَعُ نِسْوَةٍ، وَرَفَعَ الثُّلُثَ، فَأَصَابَ كُلَّ امْرَأَةٍ أَلْفُ أَلْفٍ وَمِائَتَا أَلْفٍ، فَجَمِيعُ مَالِهِ خَمْسُونَ أَلْفَ أَلْفٍ وَمِائَتَا أَلْفٍ.
Abdullah ibn az-Zubair verhaalde: Toen az-Zubair zich opmaakte voor de Slag bij al-Jamal, riep hij mij en ik ging naast hem staan. Hij zei tegen mij: 'O mijn zoon! Vandaag zal iemand alleen gedood worden als onderdrukker of als onderdrukte. En ik zie dat ik vandaag als onderdrukte gedood zal worden. Mijn grootste zorg is mijn schuld. Denk je dat er na het betalen van onze schulden nog iets van ons vermogen over zal blijven?' Az-Zubair voegde eraan toe: 'O mijn zoon! Verkoop ons bezit en los mijn schuld af.' Vervolgens maakte Az-Zubair een testament op voor een derde van zijn vermogen, en een derde van dat deel voor zijn zoons; namelijk de zoons van Abdullah. Hij zei: 'Een derde van het derde. Als er na het aflossen van de schuld nog iets van ons vermogen overblijft, dan is een derde (van dat resterende derde) voor jouw zoons.' (Hisham, een subverteller, voegde toe: 'Sommige zoons van Abdullah waren even oud als sommige zoons van az-Zubair, zoals Khubaib en Abbad. Abdullah had op dat moment negen zoons en negen dochters.') (De verteller Abdullah voegde toe:) Mijn vader bleef mij wijzen op zijn schuld en zei: 'Als je niet in staat bent om iets ervan te betalen, vraag dan mijn Meester om hulp.' Bij Allah, ik begreep niet wat hij bedoelde totdat ik vroeg: 'O vader! Wie is uw Meester?' Hij antwoordde: 'Allah.' Bij Allah, telkens wanneer ik in moeilijkheden kwam betreffende zijn schuld, zei ik: 'O Meester van az-Zubair, los zijn schuld voor hem af,' en Allah hielp mij dan om deze te voldoen. Az-Zubair werd gedood – moge Allah tevreden met hem zijn – zonder een dinar of dirham achter te laten, behalve twee stukken land, waarvan er één al-Ghaba heette, en elf huizen in Medina, twee in Basra, één in Koefa en één in Egypte. De oorzaak van zijn schuld was dat wanneer iemand geld bij hem wilde stallen, az-Zubair zei: 'Nee, maar ik neem het als lening, want ik vrees dat het anders verloren gaat.' Hij was nooit gouverneur of belastinginner geweest, noch had hij enige andere functie bekleed, behalve deelname aan veldslagen met de Profeet ﷺ of met Abu Bakr, Umar en Uthman – moge Allah tevreden met hen zijn. Abdullah ibn az-Zubair zei: Ik berekende zijn schuld en ontdekte dat deze twee miljoen en tweehonderdduizend bedroeg. Hakim ibn Hizam ontmoette Abdullah ibn az-Zubair en vroeg: 'O zoon van mijn broeder, hoeveel bedraagt de schuld van mijn broeder?' Abdullah verzweeg het ware bedrag en zei: 'Honderdduizend.' Hakim zei: 'Bij Allah, ik denk niet dat jullie vermogen toereikend is voor dit bedrag.' Abdullah zei tegen hem: 'Wat als het twee miljoen en tweehonderdduizend is?' Hakim antwoordde: 'Ik denk niet dat jullie dit kunnen betalen; als jullie iets tekortkomen, vraag mij dan om hulp.' Az-Zubair had al-Ghaba gekocht voor honderdzeventigduizend, en Abdullah verkocht het voor één miljoen zeshonderdduizend. Vervolgens riep hij uit: 'Wie een vordering heeft op az-Zubair, laat hem naar ons komen in al-Ghaba.' Abdullah ibn Ja'far kwam naar hem toe; az-Zubair was hem vierhonderdduizend verschuldigd. Hij zei tegen Abdullah: 'Als je wilt, schenk ik het jullie.' Abdullah zei: 'Nee.' Hij zei: 'Als je wilt, kunnen jullie het uitstellen als jullie andere schulden ook uitstellen.' Abdullah zei: 'Nee.' Hij zei: 'Geef mij dan een stuk land.' Abdullah zei: 'Jouw deel is van hier tot daar.' Zo verkocht Abdullah delen van het bezit en loste hij de schuld volledig af, waarbij vier en een halve aandelen van het land overbleven. Hij ging naar Mu'awiya, bij wie Amr ibn Uthman, al-Mundhir ibn az-Zubair en Ibn Zam'a zaten. Mu'awiya vroeg: 'Voor hoeveel is al-Ghaba gewaardeerd?' Hij antwoordde: 'Elk aandeel voor honderdduizend.' Mu'awiya vroeg: 'Hoeveel aandelen zijn er nog over?' Hij antwoordde: 'Vier en een half.' Al-Mundhir ibn az-Zubair zei: 'Ik neem een aandeel voor honderdduizend.' Amr ibn Uthman zei: 'Ik neem een aandeel voor honderdduizend.' Ibn Zam'a zei: 'Ik neem een aandeel voor honderdduizend.' Mu'awiya vroeg: 'Hoeveel blijft er nog over?' Hij antwoordde: 'Eén en een half aandeel.' Mu'awiya zei: 'Ik neem die voor honderdvijftigduizend.' Abdullah ibn Ja'far verkocht ook zijn deel aan Mu'awiya voor zeshonderdduizend. Toen Abdullah ibn az-Zubair klaar was met het aflossen van de schulden, zeiden de zoons van az-Zubair: 'Verdeel onze erfenis tussen ons.' Hij zei: 'Nee, bij Allah, ik zal niets verdelen totdat ik vier jaar lang tijdens het hadj-seizoen heb omgeroepen: Laat ieder die een vordering heeft op az-Zubair naar ons komen, zodat wij hem kunnen betalen.' Elk jaar riep hij dit om tijdens de hadj, en toen vier jaren verstreken waren, verdeelde hij de erfenis. Az-Zubair had vier vrouwen, en nadat het eenderde deel (volgens het testament) was afgezonderd, ontving elke vrouw één miljoen tweehonderdduizend. Het totale vermogen bedroeg vijftig miljoen tweehonderdduizend.
Vertaling en uitleg door Khutba World, vertaald vanuit het Arabisch.
Az-Zubayr nam toevertrouwd geld als lening en liet zijn schulden zorgvuldig aflossen.
De vertelling plaatst het gesprek tussen az-Zubayr en zijn zoon tijdens de Slag bij al-Jamal. Az-Zubayr sprak over zijn schuld en droeg zijn zoon op die af te lossen.
Een lening: het ontvangen geld wordt een schuld die moet worden terugbetaald.
De naam van een stuk land dat az-Zubayr bezat en dat zijn zoon gebruikte om schulden af te lossen.
Een beschikking over maximaal een derde van het vermogen, uit te voeren na betaling van de schulden.
Geleerden leiden hieruit af dat een schuld bij het overlijden voorrang krijgt op de verdeling van de nalatenschap. Az-Zubayr maakte geld dat hem was toevertrouwd tot een lening, zodat hij verantwoordelijk bleef voor terugbetaling. De vertelling toont ook dat vertrouwen op Allah samengaat met concrete inspanningen: Abdullah verkocht bezit, zocht schuldeisers op en stelde de erfenisverdeling uit totdat claims konden worden ingediend. Een testament ten gunste van erfgenamen wordt begrensd door de bekende regel dat een erfgenaam niet via een legaat extra krijgt zonder instemming van de andere erfgenamen.
- Leg leningen en toevertrouwd geld duidelijk vast, zodat de rechten van anderen beschermd blijven.
- Betaal schulden uit de nalatenschap voordat je die onder erfgenamen verdeelt.
- Vertrouw op Allah en zet tegelijk zorgvuldige, eerlijke stappen om financiële verplichtingen na te komen.
Wat deze overlevering betekent van innerlijk naar samenleving — tik op een kring om te openen.
Deze sahih-overlevering gaat over verdeling van bezit en helpt de bredere regels rond nalatenschappen en aanspraken te plaatsen.
Sahih al-Bukhari · #3094 (Sahih)Deze sahih-overlevering behandelt een verdeling van bezit en vormt daarmee een passende vergelijking bij het afwikkelen van az-Zubayrs nalatenschap.
Elke dag een hadith, in jouw taal
De app geeft je dagelijks een hadith met uitleg, ook als widget op je telefoon. Gratis te gebruiken.