Tayammum · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, hadith 344

Overgeleverd door Imran ibn Husayn. Arabische tekst met eigen vertaling en uitleg.

Sahih (betrouwbaar)Boek: Tayammum
صحيح البخاري
Wie vertelde het?

Van al‑Bukhari terug naar de Profeet ﷺ

Sahih (betrouwbaar)
  1. 1Musaddadvertelde het aan al‑Bukhariمُسَدَّدٌ
  2. 2Yahya ibn Sa'idيَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ
  3. 3Awfعَوْفٌ
  4. 4Abu Rajaأَبُو رَجَاءٍ
  5. 5Imranعِمْرَانَ
  6. 6De Boodschapper van Allah ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ

Volgorde zoals in de Arabische tekst van deze overlevering. De namen zijn uit het Arabisch omgezet naar Latijns schrift. Sahih al-Bukhari geldt als geheel als betrouwbaar.

De overlevering

Arabische tekst

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَوْفٌ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو رَجَاءٍ، عَنْ عِمْرَانَ، قَالَ كُنَّا فِي سَفَرٍ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَإِنَّا أَسْرَيْنَا، حَتَّى كُنَّا فِي آخِرِ اللَّيْلِ، وَقَعْنَا وَقْعَةً وَلاَ وَقْعَةَ أَحْلَى عِنْدَ الْمُسَافِرِ مِنْهَا، فَمَا أَيْقَظَنَا إِلاَّ حَرُّ الشَّمْسِ، وَكَانَ أَوَّلَ مَنِ اسْتَيْقَظَ فُلاَنٌ ثُمَّ فُلاَنٌ ثُمَّ فُلاَنٌ ـ يُسَمِّيهِمْ أَبُو رَجَاءٍ فَنَسِيَ عَوْفٌ ـ ثُمَّ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ الرَّابِعُ، وَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا نَامَ لَمْ يُوقَظْ حَتَّى يَكُونَ هُوَ يَسْتَيْقِظُ، لأَنَّا لاَ نَدْرِي مَا يَحْدُثُ لَهُ فِي نَوْمِهِ، فَلَمَّا اسْتَيْقَظَ عُمَرُ، وَرَأَى مَا أَصَابَ النَّاسَ، وَكَانَ رَجُلاً جَلِيدًا، فَكَبَّرَ وَرَفَعَ صَوْتَهُ بِالتَّكْبِيرِ، فَمَا زَالَ يُكَبِّرُ وَيَرْفَعُ صَوْتَهُ بِالتَّكْبِيرِ حَتَّى اسْتَيْقَظَ لِصَوْتِهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا اسْتَيْقَظَ شَكَوْا إِلَيْهِ الَّذِي أَصَابَهُمْ قَالَ ‏"‏ لاَ ضَيْرَ ـ أَوْ لاَ يَضِيرُ ـ ارْتَحِلُوا ‏"‏‏.‏ فَارْتَحَلَ فَسَارَ غَيْرَ بَعِيدٍ ثُمَّ نَزَلَ، فَدَعَا بِالْوَضُوءِ، فَتَوَضَّأَ وَنُودِيَ بِالصَّلاَةِ فَصَلَّى بِالنَّاسِ، فَلَمَّا انْفَتَلَ مِنْ صَلاَتِهِ إِذَا هُوَ بِرَجُلٍ مُعْتَزِلٍ لَمْ يُصَلِّ مَعَ الْقَوْمِ قَالَ ‏"‏ مَا مَنَعَكَ يَا فُلاَنُ أَنْ تُصَلِّيَ مَعَ الْقَوْمِ ‏"‏‏.‏ قَالَ أَصَابَتْنِي جَنَابَةٌ وَلاَ مَاءَ‏.‏ قَالَ ‏"‏ عَلَيْكَ بِالصَّعِيدِ، فَإِنَّهُ يَكْفِيكَ ‏"‏‏.‏ ثُمَّ سَارَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَاشْتَكَى إِلَيْهِ النَّاسُ مِنَ الْعَطَشِ فَنَزَلَ، فَدَعَا فُلاَنًا ـ كَانَ يُسَمِّيهِ أَبُو رَجَاءٍ نَسِيَهُ عَوْفٌ ـ وَدَعَا عَلِيًّا فَقَالَ ‏"‏ اذْهَبَا فَابْتَغِيَا الْمَاءَ ‏"‏‏.‏ فَانْطَلَقَا فَتَلَقَّيَا امْرَأَةً بَيْنَ مَزَادَتَيْنِ ـ أَوْ سَطِيحَتَيْنِ ـ مِنْ مَاءٍ عَلَى بَعِيرٍ لَهَا، فَقَالاَ لَهَا أَيْنَ الْمَاءُ قَالَتْ عَهْدِي بِالْمَاءِ أَمْسِ هَذِهِ السَّاعَةَ، وَنَفَرُنَا خُلُوفًا‏.‏ قَالاَ لَهَا انْطَلِقِي إِذًا‏.‏ قَالَتْ إِلَى أَيْنَ قَالاَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ قَالَتِ الَّذِي يُقَالُ لَهُ الصَّابِئُ قَالاَ هُوَ الَّذِي تَعْنِينَ فَانْطَلِقِي‏.‏ فَجَاءَا بِهَا إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَحَدَّثَاهُ الْحَدِيثَ قَالَ فَاسْتَنْزَلُوهَا عَنْ بَعِيرِهَا وَدَعَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِإِنَاءٍ، فَفَرَّغَ فِيهِ مِنْ أَفْوَاهِ الْمَزَادَتَيْنِ ـ أَوِ السَّطِيحَتَيْنِ ـ وَأَوْكَأَ أَفْوَاهَهُمَا، وَأَطْلَقَ الْعَزَالِيَ، وَنُودِيَ فِي النَّاسِ اسْقُوا وَاسْتَقُوا‏.‏ فَسَقَى مَنْ شَاءَ، وَاسْتَقَى مَنْ شَاءَ، وَكَانَ آخِرَ ذَاكَ أَنْ أَعْطَى الَّذِي أَصَابَتْهُ الْجَنَابَةُ إِنَاءً مِنْ مَاءٍ قَالَ ‏"‏ اذْهَبْ، فَأَفْرِغْهُ عَلَيْكَ ‏"‏‏.‏ وَهْىَ قَائِمَةٌ تَنْظُرُ إِلَى مَا يُفْعَلُ بِمَائِهَا، وَايْمُ اللَّهِ لَقَدْ أُقْلِعَ عَنْهَا، وَإِنَّهُ لَيُخَيَّلُ إِلَيْنَا أَنَّهَا أَشَدُّ مِلأَةً مِنْهَا حِينَ ابْتَدَأَ فِيهَا، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ اجْمَعُوا لَهَا ‏"‏‏.‏ فَجَمَعُوا لَهَا مِنْ بَيْنِ عَجْوَةٍ وَدَقِيقَةٍ وَسَوِيقَةٍ، حَتَّى جَمَعُوا لَهَا طَعَامًا، فَجَعَلُوهَا فِي ثَوْبٍ، وَحَمَلُوهَا عَلَى بَعِيرِهَا، وَوَضَعُوا الثَّوْبَ بَيْنَ يَدَيْهَا قَالَ لَهَا ‏"‏ تَعْلَمِينَ مَا رَزِئْنَا مِنْ مَائِكِ شَيْئًا، وَلَكِنَّ اللَّهَ هُوَ الَّذِي أَسْقَانَا ‏"‏‏.‏ فَأَتَتْ أَهْلَهَا، وَقَدِ احْتَبَسَتْ عَنْهُمْ قَالُوا مَا حَبَسَكِ يَا فُلاَنَةُ قَالَتِ الْعَجَبُ، لَقِيَنِي رَجُلاَنِ فَذَهَبَا بِي إِلَى هَذَا الَّذِي يُقَالُ لَهُ الصَّابِئُ، فَفَعَلَ كَذَا وَكَذَا، فَوَاللَّهِ إِنَّهُ لأَسْحَرُ النَّاسِ مِنْ بَيْنِ هَذِهِ وَهَذِهِ‏.‏ وَقَالَتْ بِإِصْبَعَيْهَا الْوُسْطَى وَالسَّبَّابَةِ، فَرَفَعَتْهُمَا إِلَى السَّمَاءِ ـ تَعْنِي السَّمَاءَ وَالأَرْضَ ـ أَوْ إِنَّهُ لَرَسُولُ اللَّهِ حَقًّا، فَكَانَ الْمُسْلِمُونَ بَعْدَ ذَلِكَ يُغِيرُونَ عَلَى مَنْ حَوْلَهَا مِنَ الْمُشْرِكِينَ، وَلاَ يُصِيبُونَ الصِّرْمَ الَّذِي هِيَ مِنْهُ، فَقَالَتْ يَوْمًا لِقَوْمِهَا مَا أُرَى أَنَّ هَؤُلاَءِ الْقَوْمَ يَدَعُونَكُمْ عَمْدًا، فَهَلْ لَكُمْ فِي الإِسْلاَمِ فَأَطَاعُوهَا فَدَخَلُوا فِي الإِسْلاَمِ‏.‏

Vertaling

Imran ibn Hoesayn verhaalde: Wij waren eens op reis met de Profeet ﷺ en wij trokken door tot het laatste deel van de nacht. Toen hielden wij halt om te rusten, en er is voor een reiziger niets zoeter dan slaap in het laatste deel van de nacht. Niets wekte ons behalve de hitte van de zon. De eerste die wakker werd was die-en-die, toen die-en-die, en daarna die-en-die (de verteller Auf zei dat Abu Raja' hun namen had genoemd, maar hij was ze vergeten), en als vierde werd Oemar ibn al-Chattab wakker. Wanneer de Profeet ﷺ sliep, mocht niemand hem wekken totdat hij zelf ontwaakte, omdat wij niet wisten wat hem tijdens zijn slaap overkwam (aan openbaringen). Toen Oemar wakker werd en zag wat de mensen was overkomen – en hij was een vastberaden man – riep hij 'Allahu Akbar' en verhief zijn stem met de Takbir. Hij bleef luid de Takbir herhalen totdat de Profeet ﷺ door zijn stem ontwaakte. Toen hij wakker werd, klaagden zij bij hem over wat hen was overkomen. Hij zei:

"Geen kwaad" of "Het schaadt niet", en beval: "Vertrekt!" Zij vertrokken dus en na een korte afstand te hebben afgelegd, hield hij halt. Hij vroeg om water voor de woedoe, verrichtte de rituele wassing en er werd opgeroepen tot het gebed, waarna hij de mensen voorging in het gebed. Toen hij klaar was met bidden, zag hij een man die apart zat en niet met de groep had gebeden. Hij vroeg: "O die-en-die, wat heeft je ervan weerhouden om met de mensen te bidden?" De man antwoordde: "Ik ben in staat van grote onreinheid (djanaba) en er is geen water." De Profeet ﷺ zei: "Verricht tayammoem met schone aarde, want dat volstaat voor jou." Vervolgens trok de Profeet ﷺ verder, maar de mensen klaagden bij hem over dorst. Hij steeg af, riep iemand (Auf merkte op dat Abu Raja' zijn naam had genoemd, maar hij was het vergeten) en Ali, en zei tegen hen: "Gaan jullie beiden op zoek naar water." Zij gingen op pad en kwamen een vrouw tegen die op haar kameel zat tussen twee waterzakken (of leren vaten). Zij vroegen haar: "Waar is het water?" Zij antwoordde: "Ik heb het water gisteren op dit tijdstip gezien, en mijn gezelschap is achtergebleven." Zij zeiden tegen haar: "Ga dan met ons mee." Zij vroeg: "Waarheen?" Zij antwoordden: "Naar de Boodschapper van Allah ﷺ." Zij zei: "Bedoelen jullie degene die men de Sabiër noemt?" Zij zeiden: "Ja, dat is degene die jij bedoelt, kom dus mee." Zij brachten haar naar de Profeet ﷺ en vertelden hem het verhaal. Hij beval: "Laat haar van haar kameel afstappen." De Profeet ﷺ vroeg om een vat, goot daarin water uit de monden van de twee zakken (of vaten), sloot vervolgens de grote openingen, opende de kleine tuiten en liet omroepen onder de mensen: "Drinkt en voorziet jullie dieren van water!" Iedereen dronk zoveel hij wilde en gaf hun dieren te drinken. Als laatste gaf de Profeet ﷺ de man die in staat van djanaba was een vat vol water en zei: "Ga en giet dit over jezelf uit." De vrouw stond toe te kijken wat er met haar water gebeurde. Bij Allah, toen haar waterzakken werden teruggegeven, leek het ons alsof ze nog voller waren dan voordat eruit gedronken was. De Profeet ﷺ zei: "Zamelt iets voor haar in." Zij verzamelden voor haar dadels, meel en sawiek (gerstemeel), totdat ze genoeg voedsel hadden bijeengebracht. Dit deden ze in een doek, hielpen haar op haar kameel en legden de doek met voedsel voor haar neer. De Profeet ﷺ zei tegen haar: "Weet dat wij niets van jouw water hebben verminderd; het is Allah die ons te drinken heeft gegeven." Zij keerde laat terug naar haar familie. Haar verwanten vroegen: "O die-en-die, wat heeft je zo lang doen wegblijven?" Zij antwoordde: "Iets wonderbaarlijks! Twee mannen ontmoetten mij en namen mij mee naar deze man die men de Sabiër noemt, en hij deed dit en dat. Bij Allah, hij is óf de grootste tovenaar tussen hemel en aarde" – waarbij ze haar middelvinger en wijsvinger naar de lucht richtte – "óf hij is werkelijk de Boodschapper van Allah." Daarna vielen de moslims de veelgodendienaars in haar omgeving aan, maar spaarden altijd de nederzetting waar zij vandaan kwam. Op een dag zei ze tegen haar volk: "Ik zie dat deze mensen jullie bewust met rust laten. Hebben jullie interesse in de Islam?" Zij gehoorzaamden haar en bekeerden zich allen tot de Islam.

Vertaling en uitleg door Khutba World, vertaald vanuit het Arabisch.

Kernboodschap

Tayammum volstaat zonder water, terwijl Allah hulp en voorziening schenkt.

Moeilijke woorden uitgelegd
Tayammum

Rituele reiniging met schone aarde wanneer water ontbreekt of niet gebruikt kan worden.

Djanaba

Een staat van grote rituele onreinheid, waarvoor normaal gesproken een volledige wassing vereist is.

Sawiek

Een eenvoudig voedsel van geroosterd graan, zoals gerst of tarwe.

Wat geleerden eruit halen

Klassieke geleerden leiden hieruit af dat tayammum ook volstaat voor iemand in staat van djanaba wanneer er geen water beschikbaar is. De vier soennitische wetscholen erkennen tayammum als vervanging voor de rituele wassing bij geldige redenen, met verschillen in de nadere voorwaarden en uitvoering. De overlevering toont ook dat gemiste slaap geen opzettelijke nalatigheid is en dat de Profeet ﷺ de vrouw schadeloos stelde voor haar hulp. De watervermeerdering geldt als een wonder dat Allah aan Zijn Profeet ﷺ schonk.

Lessen voor vandaag
  1. Ontbreekt water, leer dan de regels van tayammum en laat het gebed niet zonder geldige reden achterwege.
  2. Wie hulp krijgt, behandel de gever eerlijk en toon dankbaarheid; de Profeet ﷺ vergoedde de vrouw met voedsel.
  3. Bij tegenslag kun je kalm blijven en praktische stappen zetten, zoals de groep na rust weer veilig op weg helpen.
De 6 kringen

Wat deze overlevering betekent van innerlijk naar samenleving — tik op een kring om te openen.

الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Elke dag een hadith, in jouw taal

De app geeft je dagelijks een hadith met uitleg, ook als widget op je telefoon. Gratis te gebruiken.