Veldtochten van de Profeet ﷺ · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, hadith 4072

Overgeleverd door Wahshi ibn Harb. Arabische tekst met eigen vertaling en uitleg.

Sahih (betrouwbaar)Boek: Veldtochten van de Profeet ﷺ
صحيح البخاري
Wie vertelde het?

Overgeleverd door Wahshi ibn Harb

Sahih (betrouwbaar)

Sahih al-Bukhari geldt als geheel als betrouwbaar.

De overlevering

Arabische tekst

حَدَّثَنِي أَبُو جَعْفَرٍ، مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا حُجَيْنُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْفَضْلِ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ عَمْرِو بْنِ أُمَيَّةَ الضَّمْرِيِّ، قَالَ خَرَجْتُ مَعَ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَدِيِّ بْنِ الْخِيَارِ، فَلَمَّا قَدِمْنَا حِمْصَ قَالَ لِي عُبَيْدُ اللَّهِ هَلْ لَكَ فِي وَحْشِيٍّ نَسْأَلُهُ عَنْ قَتْلِ حَمْزَةَ قُلْتُ نَعَمْ‏.‏ وَكَانَ وَحْشِيٌّ يَسْكُنُ حِمْصَ فَسَأَلْنَا عَنْهُ فَقِيلَ لَنَا هُوَ ذَاكَ فِي ظِلِّ قَصْرِهِ، كَأَنَّهُ حَمِيتٌ‏.‏ قَالَ فَجِئْنَا حَتَّى وَقَفْنَا عَلَيْهِ بِيَسِيرٍ، فَسَلَّمْنَا، فَرَدَّ السَّلاَمَ، قَالَ وَعُبَيْدُ اللَّهِ مُعْتَجِرٌ بِعِمَامَتِهِ، مَا يَرَى وَحْشِيٌّ إِلاَّ عَيْنَيْهِ وَرِجْلَيْهِ، فَقَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ يَا وَحْشِيُّ أَتَعْرِفُنِي قَالَ فَنَظَرَ إِلَيْهِ ثُمَّ قَالَ لاَ وَاللَّهِ إِلاَّ أَنِّي أَعْلَمُ أَنَّ عَدِيَّ بْنَ الْخِيَارِ تَزَوَّجَ امْرَأَةً يُقَالُ لَهَا أُمُّ قِتَالٍ بِنْتُ أَبِي الْعِيصِ، فَوَلَدَتْ لَهُ غُلاَمًا بِمَكَّةَ، فَكُنْتُ أَسْتَرْضِعُ لَهُ، فَحَمَلْتُ ذَلِكَ الْغُلاَمَ مَعَ أُمِّهِ، فَنَاوَلْتُهَا إِيَّاهُ، فَلَكَأَنِّي نَظَرْتُ إِلَى قَدَمَيْكَ‏.‏ قَالَ فَكَشَفَ عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ وَجْهِهِ ثُمَّ قَالَ أَلاَ تُخْبِرُنَا بِقَتْلِ حَمْزَةَ قَالَ نَعَمْ، إِنَّ حَمْزَةَ قَتَلَ طُعَيْمَةَ بْنَ عَدِيِّ بْنِ الْخِيَارِ بِبَدْرٍ، فَقَالَ لِي مَوْلاَىَ جُبَيْرُ بْنُ مُطْعِمٍ إِنْ قَتَلْتَ حَمْزَةَ بِعَمِّي فَأَنْتَ حُرٌّ، قَالَ فَلَمَّا أَنْ خَرَجَ النَّاسُ عَامَ عَيْنَيْنِ ـ وَعَيْنَيْنِ جَبَلٌ بِحِيَالِ أُحُدٍ، بَيْنَهُ وَبَيْنَهُ وَادٍ ـ خَرَجْتُ مَعَ النَّاسِ إِلَى الْقِتَالِ، فَلَمَّا اصْطَفُّوا لِلْقِتَالِ خَرَجَ سِبَاعٌ فَقَالَ هَلْ مِنْ مُبَارِزٍ قَالَ فَخَرَجَ إِلَيْهِ حَمْزَةُ بْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَقَالَ يَا سِبَاعُ يَا ابْنَ أُمِّ أَنْمَارٍ مُقَطِّعَةِ الْبُظُورِ، أَتُحَادُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ صلى الله عليه وسلم قَالَ ثُمَّ شَدَّ عَلَيْهِ فَكَانَ كَأَمْسِ الذَّاهِبِ ـ قَالَ ـ وَكَمَنْتُ لِحَمْزَةَ تَحْتَ صَخْرَةٍ فَلَمَّا دَنَا مِنِّي رَمَيْتُهُ بِحَرْبَتِي، فَأَضَعُهَا فِي ثُنَّتِهِ حَتَّى خَرَجَتْ مِنْ بَيْنِ وَرِكَيْهِ ـ قَالَ ـ فَكَانَ ذَاكَ الْعَهْدَ بِهِ، فَلَمَّا رَجَعَ النَّاسُ رَجَعْتُ مَعَهُمْ فَأَقَمْتُ بِمَكَّةَ، حَتَّى فَشَا فِيهَا الإِسْلاَمُ، ثُمَّ خَرَجْتُ إِلَى الطَّائِفِ، فَأَرْسَلُوا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَسُولاً، فَقِيلَ لِي إِنَّهُ لاَ يَهِيجُ الرُّسُلَ ـ قَالَ ـ فَخَرَجْتُ مَعَهُمْ حَتَّى قَدِمْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا رَآنِي قَالَ ‏"‏ آنْتَ وَحْشِيٌّ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ نَعَمْ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَنْتَ قَتَلْتَ حَمْزَةَ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ قَدْ كَانَ مِنَ الأَمْرِ مَا بَلَغَكَ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَهَلْ تَسْتَطِيعُ أَنْ تُغَيِّبَ وَجْهَكَ عَنِّي ‏"‏‏.‏ قَالَ فَخَرَجْتُ، فَلَمَّا قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَخَرَجَ مُسَيْلِمَةُ الْكَذَّابُ قُلْتُ لأَخْرُجَنَّ إِلَى مُسَيْلِمَةَ لَعَلِّي أَقْتُلُهُ فَأُكَافِئَ بِهِ حَمْزَةَ ـ قَالَ ـ فَخَرَجْتُ مَعَ النَّاسِ، فَكَانَ مِنْ أَمْرِهِ مَا كَانَ ـ قَالَ ـ فَإِذَا رَجُلٌ قَائِمٌ فِي ثَلْمَةِ جِدَارٍ، كَأَنَّهُ جَمَلٌ أَوْرَقُ ثَائِرُ الرَّأْسِ ـ قَالَ ـ فَرَمَيْتُهُ بِحَرْبَتِي، فَأَضَعُهَا بَيْنَ ثَدْيَيْهِ حَتَّى خَرَجَتْ مِنْ بَيْنِ كَتِفَيْهِ ـ قَالَ ـ وَوَثَبَ إِلَيْهِ رَجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ، فَضَرَبَهُ بِالسَّيْفِ عَلَى هَامَتِهِ‏.‏ قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْفَضْلِ فَأَخْبَرَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ يَسَارٍ أَنَّهُ سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ يَقُولُ فَقَالَتْ جَارِيَةٌ عَلَى ظَهْرِ بَيْتٍ وَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ، قَتَلَهُ الْعَبْدُ الأَسْوَدُ‏.‏

Vertaling

Dja'far ibn 'Amr ibn Oemajja ad-Damri overleverde: Ik ging op pad met 'Oebaidallah ibn 'Adi ibn al-Chijar. Toen we in Homs aankwamen, zei 'Oebaidallah tegen mij:

"Zou je naar Wahsji willen gaan om hem te vragen naar de moord op Hamza?" Ik antwoordde: "Ja." Wahsji woonde destijds in Homs. We informeerden naar hem en er werd ons gezegd: "Hij is daar, in de schaduw van zijn huis, alsof hij een volle waterzak is." We liepen naar hem toe en toen we op korte afstand van hem stonden, groetten wij hem en hij groette terug. 'Oebaidallah had zijn tulband zo omgedaan dat Wahsji alleen zijn ogen en voeten kon zien. 'Oebaidallah vroeg: "O Wahsji, ken je mij?" Hij keek hem aan en zei: "Nee, bij Allah! Maar ik weet wel dat 'Adi ibn al-Chijar trouwde met een vrouw die Oemm Qital bint Abi al-'Ais heette. Zij beviel in Mekka van een zoon voor hem en ik zorgde voor een min voor dat kind. Op een dag droeg ik dat kind samen met zijn moeder en gaf het aan haar over; jouw voeten lijken precies op de voeten van dat kind." Daarop onthulde 'Oebaidallah zijn gezicht en zei: "Wil je ons vertellen over de moord op Hamza?" Hij antwoordde: "Ja. Hamza doodde Toe'aima ibn 'Adi ibn al-Chijar tijdens de Slag bij Badr. Mijn meester, Djoebair ibn Moet'im, zei toen tegen mij: 'Als jij Hamza doodt als wraak voor mijn oom, ben je vrij.' Toen de mensen in het jaar van 'Ainain optrokken – 'Ainain is een berg tegenover Oehoed, gescheiden door een vallei – trok ik met hen mee ten strijde. Toen de legers zich opstelden voor het gevecht, trad Sibaa' naar voren en riep: 'Is er iemand die mij uitdaagt voor een tweegevecht?' Hamza ibn 'Abd al-Moettalib kwam naar voren en zei: 'O Sibaa', o zoon van Oemm Anmar, de besnijdster van vrouwen! Daag jij Allah en Zijn Boodschapper ﷺ uit?' Vervolgens viel Hamza hem aan en doodde hem zo snel alsof hij nooit bestaan had. Ik verstopte mij onder een rots en wachtte op Hamza. Toen hij dichtbij kwam, wierp ik mijn speer naar hem; deze trof hem in zijn onderbuik en kwam er aan de achterkant weer uit. Dat was het laatste wat ik van hem zag. Toen de mensen terugkeerden, keerde ik met hen mee en bleef in Mekka totdat de islam zich daar verspreidde. Daarna vertrok ik naar Taif. De mensen van Taif stuurden een gezant naar de Boodschapper van Allah ﷺ en mij werd verteld dat hij geen kwaad deed aan gezanten. Dus ging ik met hen mee totdat ik bij de Boodschapper van Allah ﷺ kwam. Toen hij mij zag, vroeg hij: "Ben jij Wahsji?" Ik antwoordde: "Ja." Hij vroeg: "Heb jij Hamza gedood?" Ik zei: "Het gebeurde zoals u heeft gehoord." Hij zei: "Kun je je gezicht voor mij verbergen?" Ik vertrok dus. Nadat de Boodschapper van Allah ﷺ was overleden en Moesailima de Leugenaar verscheen, zei ik bij mezelf: "Ik zal tegen Moesailima ten strijde trekken; wellicht kan ik hem doden en daarmee de moord op Hamza goedmaken." Ik trok met de mensen ten strijde en wat er gebeurde, is bekend. Plotseling zag ik een man staan in een opening van een muur; hij leek op een grijze kameel met wild haar. Ik wierp mijn speer naar hem, raakte hem tussen zijn borsten en de speer kwam er aan de achterkant, tussen zijn schouders, weer uit. Vervolgens sprong een man van de Ansar naar hem toe en sloeg hem met zijn zwaard op zijn hoofd. 'Abdallah ibn al-Fadl berichtte dat Soelaiman ibn Jasar hoorde dat 'Abdallah ibn 'Oemar zei: Een meisje riep vanaf het dak van een huis: "Wee, de leider der gelovigen is gedood door de zwarte slaaf!"

Vertaling en uitleg door Khutba World, vertaald vanuit het Arabisch.

Kernboodschap

Wahsji vertelt hoe hij Hamza doodde en later Musaylima bestreed.

Moeilijke woorden uitgelegd
Al-Maghaazi

De historische veldtochten en militaire expedities uit het leven van de Profeet ﷺ.

mawla

Een beschermheer of voormalige meester; hier was Jubair ibn Mut'im Wahsji’s meester.

gezanten

Vertegenwoordigers die namens een groep een boodschap overbrengen.

Wat geleerden eruit halen

Klassieke commentatoren, onder wie Ibn Hajar, plaatsen Wahsji’s relaas in de geschiedenis van Uhud en de strijd tegen Musaylima bij Yamama. De ontmoeting laat zien dat de Profeet ﷺ Wahsji niet dwong zijn gezicht te tonen, terwijl diens bekering hem toegang gaf tot de gemeenschap. Zijn latere strijd tegen Musaylima was geen vervanging voor berouw, maar een daad in dienst van de moslimgemeenschap. Geleerden benadrukken dat deze persoonlijke geschiedenis op zichzelf geen algemene regel geeft over vergelding of het behandelen van gevangenen.

Lessen voor vandaag
  1. Vertel moeilijke gebeurtenissen eerlijk en zonder de verantwoordelijkheid voor je daden te ontlopen.
  2. Laat berouw blijken in keuzes die dienstbaar zijn aan het goede en de gemeenschap.
  3. Behandel gezanten met veiligheid en respect, ook wanneer zij uit een andere groep komen.
De 6 kringen

Wat deze overlevering betekent van innerlijk naar samenleving — tik op een kring om te openen.

الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Elke dag een hadith, in jouw taal

De app geeft je dagelijks een hadith met uitleg, ook als widget op je telefoon. Gratis te gebruiken.