Inleiding · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, hadith 4240

Overgeleverd door Aisha. Arabische tekst met eigen vertaling en uitleg.

Sahih (betrouwbaar)Boek: Inleiding
صحيح البخاري
Wie vertelde het?

Van al‑Bukhari terug naar de Profeet ﷺ

Sahih (betrouwbaar)
  1. 1Yahya ibn Bukayrvertelde het aan al‑Bukhariيَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ
  2. 2Al‑Laythاللَّيْثُ
  3. 3Uqaylعُقَيْلٍ
  4. 4Ibn Shihabابْنِ شِهَابٍ
  5. 5Urwaعُرْوَةَ
  6. 6Aishaعَائِشَةَ
  7. 7De Boodschapper van Allah ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ

Volgorde zoals in de Arabische tekst van deze overlevering. De namen zijn uit het Arabisch omgezet naar Latijns schrift. Sahih al-Bukhari geldt als geheel als betrouwbaar.

De overlevering

Arabische tekst

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ فَاطِمَةَ ـ عَلَيْهَا السَّلاَمُ ـ بِنْتَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَرْسَلَتْ إِلَى أَبِي بَكْرٍ تَسْأَلُهُ مِيرَاثَهَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِمَّا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَيْهِ بِالْمَدِينَةِ وَفَدَكَ، وَمَا بَقِيَ مِنْ خُمُسِ خَيْبَرَ، فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ لاَ نُورَثُ، مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ، إِنَّمَا يَأْكُلُ آلُ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم فِي هَذَا الْمَالِ ‏"‏‏.‏ وَإِنِّي وَاللَّهِ لاَ أُغَيِّرُ شَيْئًا مِنْ صَدَقَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ حَالِهَا الَّتِي كَانَ عَلَيْهَا فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلأَعْمَلَنَّ فِيهَا بِمَا عَمِلَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَبَى أَبُو بَكْرٍ أَنْ يَدْفَعَ إِلَى فَاطِمَةَ مِنْهَا شَيْئًا فَوَجَدَتْ فَاطِمَةُ عَلَى أَبِي بَكْرٍ فِي ذَلِكَ فَهَجَرَتْهُ، فَلَمْ تُكَلِّمْهُ حَتَّى تُوُفِّيَتْ، وَعَاشَتْ بَعْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم سِتَّةَ أَشْهُرٍ، فَلَمَّا تُوُفِّيَتْ، دَفَنَهَا زَوْجُهَا عَلِيٌّ لَيْلاً، وَلَمْ يُؤْذِنْ بِهَا أَبَا بَكْرٍ وَصَلَّى عَلَيْهَا، وَكَانَ لِعَلِيٍّ مِنَ النَّاسِ وَجْهٌ حَيَاةَ فَاطِمَةَ، فَلَمَّا تُوُفِّيَتِ اسْتَنْكَرَ عَلِيٌّ وُجُوهَ النَّاسِ، فَالْتَمَسَ مُصَالَحَةَ أَبِي بَكْرٍ وَمُبَايَعَتَهُ، وَلَمْ يَكُنْ يُبَايِعُ تِلْكَ الأَشْهُرَ، فَأَرْسَلَ إِلَى أَبِي بَكْرٍ أَنِ ائْتِنَا، وَلاَ يَأْتِنَا أَحَدٌ مَعَكَ، كَرَاهِيَةً لِمَحْضَرِ عُمَرَ‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ لاَ وَاللَّهِ لاَ تَدْخُلُ عَلَيْهِمْ وَحْدَكَ‏.‏ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ وَمَا عَسَيْتَهُمْ أَنْ يَفْعَلُوا بِي، وَاللَّهِ لآتِيَنَّهُمْ‏.‏ فَدَخَلَ عَلَيْهِمْ أَبُو بَكْرٍ، فَتَشَهَّدَ عَلِيٌّ فَقَالَ إِنَّا قَدْ عَرَفْنَا فَضْلَكَ، وَمَا أَعْطَاكَ، اللَّهُ وَلَمْ نَنْفَسْ عَلَيْكَ خَيْرًا سَاقَهُ اللَّهُ إِلَيْكَ، وَلَكِنَّكَ اسْتَبْدَدْتَ عَلَيْنَا بِالأَمْرِ، وَكُنَّا نَرَى لِقَرَابَتِنَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَصِيبًا‏.‏ حَتَّى فَاضَتْ عَيْنَا أَبِي بَكْرٍ، فَلَمَّا تَكَلَّمَ أَبُو بَكْرٍ قَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَقَرَابَةُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَحَبُّ إِلَىَّ أَنْ أَصِلَ مِنْ قَرَابَتِي، وَأَمَّا الَّذِي شَجَرَ بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ مِنْ هَذِهِ الأَمْوَالِ، فَلَمْ آلُ فِيهَا عَنِ الْخَيْرِ، وَلَمْ أَتْرُكْ أَمْرًا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَصْنَعُهُ فِيهَا إِلاَّ صَنَعْتُهُ‏.‏ فَقَالَ عَلِيٌّ لأَبِي بَكْرٍ مَوْعِدُكَ الْعَشِيَّةُ لِلْبَيْعَةِ‏.‏ فَلَمَّا صَلَّى أَبُو بَكْرٍ الظُّهْرَ رَقِيَ عَلَى الْمِنْبَرِ، فَتَشَهَّدَ وَذَكَرَ شَأْنَ عَلِيٍّ، وَتَخَلُّفَهُ عَنِ الْبَيْعَةِ، وَعُذْرَهُ بِالَّذِي اعْتَذَرَ إِلَيْهِ، ثُمَّ اسْتَغْفَرَ، وَتَشَهَّدَ عَلِيٌّ فَعَظَّمَ حَقَّ أَبِي بَكْرٍ، وَحَدَّثَ أَنَّهُ لَمْ يَحْمِلْهُ عَلَى الَّذِي صَنَعَ نَفَاسَةً عَلَى أَبِي بَكْرٍ، وَلاَ إِنْكَارًا لِلَّذِي فَضَّلَهُ اللَّهُ بِهِ، وَلَكِنَّا نَرَى لَنَا فِي هَذَا الأَمْرِ نَصِيبًا، فَاسْتَبَدَّ عَلَيْنَا، فَوَجَدْنَا فِي أَنْفُسِنَا، فَسُرَّ بِذَلِكَ الْمُسْلِمُونَ وَقَالُوا أَصَبْتَ‏.‏ وَكَانَ الْمُسْلِمُونَ إِلَى عَلِيٍّ قَرِيبًا، حِينَ رَاجَعَ الأَمْرَ الْمَعْرُوفَ‏.‏

Vertaling

Yahya ibn Bukayr heeft ons overgeleverd, Al-Layth heeft ons overgeleverd, van ‘Uqayl, van Ibn Shihab, van ‘Urwa, van ‘Aisha: Fatima — vrede zij met haar — de dochter van de Profeet ﷺ stuurde iemand naar Abu Bakr om hem te vragen naar haar erfenis van de Boodschapper van Allah ﷺ, namelijk wat Allah hem als buit had geschonken in Medina en Fadak, en wat overbleef van het vijfde deel van Khaybar. Abu Bakr zei echter:

"De Boodschapper van Allah ﷺ heeft gezegd: 'Wij laten geen erfgenamen na; wat wij achterlaten is sadaqa (liefdadigheid). De familie van Muhammad ﷺ mag slechts van dit bezit eten.'" En bij Allah, ik zal niets veranderen aan de status van de sadaqa van de Boodschapper van Allah ﷺ zoals die was tijdens zijn leven, en ik zal ermee handelen precies zoals de Boodschapper van Allah ﷺ deed." Zo weigerde Abu Bakr om iets daarvan aan Fatima te geven. Hierop werd Fatima boos op Abu Bakr en verbrak het contact met hem; ze sprak niet meer met hem tot aan haar dood. Ze leefde nog zes maanden na het overlijden van de Profeet ﷺ. Toen zij stierf, begroef haar echtgenoot Ali haar 's nachts zonder Abu Bakr daarvan op de hoogte te stellen, en hij verrichtte zelf het begrafenisgebed voor haar. Zolang Fatima leefde, genoot Ali veel aanzien onder de mensen, maar na haar dood merkte Ali een verandering in hun houding ten opzichte van hem. Daarom zocht Ali verzoening met Abu Bakr en wilde hem trouw zweren; gedurende die maanden had hij namelijk nog geen eed van trouw afgelegd. Hij stuurde iemand naar Abu Bakr met de boodschap: "Kom naar ons, maar laat niemand met je meekomen," omdat hij de aanwezigheid van Umar niet wenste. Umar zei echter: "Nee, bij Allah, je zult niet alleen bij hen binnengaan!" Abu Bakr antwoordde: "Wat denk je dat ze mij zullen aandoen? Bij Allah, ik zal zeker naar hen toe gaan." Abu Bakr ging dus bij hen binnen, waarop Ali de getuigenis uitsprak en zei: "Wij erkennen jouw voortreffelijkheid en wat Allah jou heeft gegeven, en wij benijden jou niet om het goede dat Allah jou heeft geschonken. Maar je hebt ons buitengesloten in de besluitvorming over het leiderschap, terwijl wij meenden recht te hebben op een aandeel daarin vanwege onze nauwe verwantschap met de Boodschapper van Allah ﷺ." Hierop vulden de ogen van Abu Bakr zich met tranen. Toen hij sprak, zei hij: "Bij Hem in Wiens Hand mijn ziel is, het onderhouden van goede banden met de verwanten van de Boodschapper van Allah ﷺ is mij dierbaarder dan het onderhouden van banden met mijn eigen verwanten. Wat betreft het geschil dat tussen ons is ontstaan over deze bezittingen: ik heb niets nagelaten om het goede te doen, en ik heb geen enkele handelwijze nagelaten die ik de Boodschapper van Allah ﷺ zag volgen zonder deze zelf ook toe te passen." Daarop zei Ali tegen Abu Bakr: "Vanavond is de afspraak voor de eed van trouw." Nadat Abu Bakr het Dhuhr-gebed had verricht, besteeg hij de preekstoel, sprak de getuigenis uit en noemde de zaak van Ali, diens uitstel van de eed van trouw en het excuus dat hij had aangeboden. Vervolgens vroeg hij Allah om vergeving. Daarna stond Ali op, vroeg eveneens om vergeving, sprak de getuigenis uit, prees het recht van Abu Bakr en verklaarde dat zijn handelen niet voortkwam uit afgunst jegens Abu Bakr of ontkenning van de gunst die Allah hem had verleend. Hij voegde eraan toe: "Maar wij waren van mening dat wij ook recht hadden op een aandeel in deze zaak en dat men ons daarin niet had geraadpleegd, waardoor wij ons gekrenkt voelden." De moslims waren hierover verheugd en zeiden: "Je hebt juist gehandeld." De moslims stonden weer positief tegenover Ali toen hij terugkeerde naar het algemeen aanvaarde standpunt.

Vertaling en uitleg door Khutba World, vertaald vanuit het Arabisch.

Kernboodschap

Abu Bakr handhaafde het beheer van de nalatenschap; Ali zocht verzoening.

Achtergrond & aanleiding

Na het overlijden van de Profeet ﷺ ontstond verschil van inzicht over de behandeling van zijn bezittingen en over overleg rond het leiderschap. De tekst beschrijft hoe Ali en Abu Bakr hun grieven bespraken en zich met elkaar verzoenden.

Moeilijke woorden uitgelegd
fay’

Bezittingen die zonder strijd aan de moslimgemeenschap toevielen.

sadaqa

Liefdadigheidsbezit dat volgens de Profeet ﷺ niet als gewone erfenis wordt verdeeld.

eed van trouw (bay‘a)

Een publieke toezegging van steun en gehoorzaamheid aan de leider binnen het rechtmatige.

Wat geleerden eruit halen

Klassieke geleerden leiden uit de uitspraak van de Profeet ﷺ af dat zijn nalatenschap niet als privé-erfenis wordt verdeeld, maar als liefdadigheidsbezit wordt beheerd; zijn familie mocht daarvan volgens de overlevering onderhouden worden. Abu Bakr zag het als zijn plicht de regeling van de Profeet ﷺ voort te zetten. De geleerden wijzen ook op Ali’s recht om zijn bezwaar over overleg uit te spreken en op de waarde van openhartige verzoening. De vier soennitische wetscholen erkennen deze regel voor de nalatenschap van de Profeet ﷺ.

Lessen voor vandaag
  1. Leg bij een geschil de relevante uitspraak en afspraak zorgvuldig uit, zodat betrokkenen begrijpen waarop een besluit berust.
  2. Spreek grieven respectvol uit en geef ruimte aan een eerlijk gesprek voordat onenigheid verdiept.
  3. Zoek na een conflict actief verzoening en herstel de onderlinge samenwerking.
De 6 kringen

Wat deze overlevering betekent van innerlijk naar samenleving — tik op een kring om te openen.

الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Elke dag een hadith, in jouw taal

De app geeft je dagelijks een hadith met uitleg, ook als widget op je telefoon. Gratis te gebruiken.