Profetische Koranuitleg · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, hadith 4727

Overgeleverd door Ubayy ibn Ka'b. Arabische tekst met eigen vertaling en uitleg.

Sahih (betrouwbaar)Boek: Profetische Koranuitleg
صحيح البخاري
Wie vertelde het?

Overgeleverd door Ubayy ibn Ka'b

Sahih (betrouwbaar)

Sahih al-Bukhari geldt als geheel als betrouwbaar.

De overlevering

Arabische tekst

حَدَّثَنِي قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنِي سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، قَالَ قُلْتُ لاِبْنِ عَبَّاسٍ إِنَّ نَوْفًا الْبَكَالِيَّ يَزْعُمُ أَنَّ مُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ لَيْسَ بِمُوسَى الْخَضِرِ‏.‏ فَقَالَ كَذَبَ عَدُوُّ اللَّهِ حَدَّثَنَا أُبَىُّ بْنُ كَعْبٍ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ قَامَ مُوسَى خَطِيبًا فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ فَقِيلَ لَهُ أَىُّ النَّاسِ أَعْلَمُ قَالَ أَنَا، فَعَتَبَ اللَّهُ عَلَيْهِ، إِذْ لَمْ يَرُدَّ الْعِلْمَ إِلَيْهِ، وَأَوْحَى إِلَيْهِ بَلَى عَبْدٌ مِنْ عِبَادِي بِمَجْمَعِ الْبَحْرَيْنِ، هُوَ أَعْلَمُ مِنْكَ قَالَ أَىْ رَبِّ كَيْفَ السَّبِيلُ إِلَيْهِ قَالَ تَأْخُذُ حُوتًا فِي مِكْتَلٍ فَحَيْثُمَا فَقَدْتَ الْحُوتَ فَاتَّبِعْهُ قَالَ فَخَرَجَ مُوسَى، وَمَعَهُ فَتَاهُ يُوشَعُ بْنُ نُونٍ، وَمَعَهُمَا الْحُوتُ حَتَّى انْتَهَيَا إِلَى الصَّخْرَةِ، فَنَزَلاَ عِنْدَهَا قَالَ فَوَضَعَ مُوسَى رَأْسَهُ فَنَامَ ـ قَالَ سُفْيَانُ وَفِي حَدِيثِ غَيْرِ عَمْرٍو قَالَ ـ وَفِي أَصْلِ الصَّخْرَةِ عَيْنٌ يُقَالُ لَهَا الْحَيَاةُ لاَ يُصِيبُ مِنْ مَائِهَا شَىْءٌ إِلاَّ حَيِيَ، فَأَصَابَ الْحُوتَ مِنْ مَاءِ تِلْكَ الْعَيْنِ، قَالَ فَتَحَرَّكَ، وَانْسَلَّ مِنَ الْمِكْتَلِ، فَدَخَلَ الْبَحْرَ فَلَمَّا اسْتَيْقَظَ مُوسَى ‏{‏قَالَ لِفَتَاهُ آتِنَا غَدَاءَنَا‏}‏ الآيَةَ قَالَ وَلَمْ يَجِدِ النَّصَبَ حَتَّى جَاوَزَ مَا أُمِرَ بِهِ، قَالَ لَهُ فَتَاهُ يُوشَعُ بْنُ نُونٍ ‏{‏أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ‏}‏ الآيَةَ قَالَ فَرَجَعَا يَقُصَّانِ فِي آثَارِهِمَا، فَوَجَدَا فِي الْبَحْرِ كَالطَّاقِ مَمَرَّ الْحُوتِ، فَكَانَ لِفَتَاهُ عَجَبًا، وَلِلْحُوتِ سَرَبًا قَالَ فَلَمَّا انْتَهَيَا إِلَى الصَّخْرَةِ، إِذْ هُمَا بِرَجُلٍ مُسَجًّى بِثَوْبٍ، فَسَلَّمَ عَلَيْهِ مُوسَى قَالَ وَأَنَّى بِأَرْضِكَ السَّلاَمُ فَقَالَ أَنَا مُوسَى‏.‏ قَالَ مُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ قَالَ نَعَمْ هَلْ أَتَّبِعُكَ عَلَى أَنْ تُعَلِّمَنِي مِمَّا عُلِّمْتَ رَشَدًا‏.‏ قَالَ لَهُ الْخَضِرُ يَا مُوسَى إِنَّكَ عَلَى عِلْمٍ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ عَلَّمَكَهُ اللَّهُ لاَ أَعْلَمُهُ، وَأَنَا عَلَى عِلْمٍ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ عَلَّمَنِيهِ اللَّهُ لاَ تَعْلَمُهُ‏.‏ قَالَ بَلْ أَتَّبِعُكَ‏.‏ قَالَ فَإِنِ اتَّبَعْتَنِي فَلاَ تَسْأَلْنِي عَنْ شَىْءٍ حَتَّى أُحْدِثَ لَكَ مِنْهُ ذِكْرًا، فَانْطَلَقَا يَمْشِيَانِ عَلَى السَّاحِلِ فَمَرَّتْ بِهِمَا سَفِينَةٌ فَعُرِفَ الْخَضِرُ فَحَمَلُوهُمْ فِي سَفِينَتِهِمْ بِغَيْرِ نَوْلٍ ـ يَقُولُ بِغَيْرِ أَجْرٍ ـ فَرَكِبَا السَّفِينَةَ قَالَ وَوَقَعَ عُصْفُورٌ عَلَى حَرْفِ السَّفِينَةِ، فَغَمَسَ مِنْقَارَهُ الْبَحْرَ فَقَالَ الْخَضِرُ لِمُوسَى مَا عِلْمُكَ وَعِلْمِي وَعِلْمُ الْخَلاَئِقِ فِي عِلْمِ اللَّهِ إِلاَّ مِقْدَارُ مَا غَمَسَ هَذَا الْعُصْفُورُ مِنْقَارَهُ قَالَ فَلَمْ يَفْجَأْ مُوسَى، إِذْ عَمَدَ الْخَضِرُ إِلَى قَدُومٍ فَخَرَقَ السَّفِينَةَ، فَقَالَ لَهُ مُوسَى قَوْمٌ حَمَلُونَا بِغَيْرِ نَوْلٍ، عَمَدْتَ إِلَى سَفِينَتِهِمْ فَخَرَقْتَهَا ‏{‏لِتُغْرِقَ أَهْلَهَا لَقَدْ جِئْتَ‏}‏ الآيَةَ فَانْطَلَقَا إِذَا هُمَا بِغُلاَمٍ يَلْعَبُ مَعَ الْغِلْمَانِ، فَأَخَذَ الْخَضِرُ بِرَأْسِهِ فَقَطَعَهُ‏.‏ قَالَ لَهُ مُوسَى ‏{‏أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَكِيَّةً بِغَيْرِ نَفْسٍ لَقَدْ جِئْتَ شَيْئًا نُكْرًا * قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا‏}‏ إِلَى قَوْلِهِ ‏{‏فَأَبَوْا أَنْ يُضَيِّفُوهُمَا فَوَجَدَا فِيهَا جِدَارًا يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ‏}‏ فَقَالَ بِيَدِهِ هَكَذَا فَأَقَامَهُ، فَقَالَ لَهُ مُوسَى إِنَّا دَخَلْنَا هَذِهِ الْقَرْيَةَ، فَلَمْ يُضَيِّفُونَا وَلَمْ يُطْعِمُونَا، لَوْ شِئْتَ لاَتَّخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْرًا‏.‏ قَالَ هَذَا فِرَاقُ بَيْنِي وَبَيْنِكَ سَأُنَبِّئُكَ بِتَأْوِيلِ مَا لَمْ تَسْتَطِعْ عَلَيْهِ صَبْرًا‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَدِدْنَا أَنَّ مُوسَى صَبَرَ حَتَّى يُقَصَّ عَلَيْنَا مِنْ أَمْرِهِمَا ‏"‏‏.‏ قَالَ وَكَانَ ابْنُ عَبَّاسٍ يَقْرَأُ وَكَانَ أَمَامَهُمْ مَلِكٌ يَأْخُذُ كُلَّ سَفِينَةٍ صَالِحَةٍ غَصْبًا، وَأَمَّا الْغُلاَمُ فَكَانَ كَافِرًا‏.‏

Vertaling

Sa’ied ibn Djoebair heeft overgeleverd: Ik zei tegen Ibn ‘Abbas:

"Nauf al-Bakali beweert dat Mozes van de Kinderen van Israël niet dezelfde Mozes is als de metgezel van Al-Khidr." Ibn ‘Abbas antwoordde: "De vijand van Allah liegt! Oebayy ibn Ka’b heeft ons overgeleverd dat de Boodschapper van Allah ﷺ zei: 'Mozes stond op om een preek te houden voor de Kinderen van Israël en werd gevraagd: "Wie is de meest geleerde persoon onder de mensen?" Mozes antwoordde: "Ik ben het." Toen berispte Allah hem, omdat hij de kennis niet aan Hem toeschreef. Vervolgens kwam de goddelijke inspiratie: "Jawel, er is een dienaar van Mijn dienaren bij de samenkomst van de twee zeeën die geleerder is dan jij." Mozes vroeg: "O mijn Heer, hoe kan ik hem bereiken?" Allah zei: "Neem een vis in een mand en waar je de vis kwijtraakt, daar moet je hem volgen." Dus vertrok Mozes samen met zijn jonge metgezel Joesja’ ibn Noen, en zij namen een vis mee totdat zij bij een rots aankwamen en daar rustten. Mozes legde zijn hoofd neer en viel in slaap. (Sufyan, een sub-overleveraar, zei dat iemand anders dan ‘Amr zei): "Bij de rots was een waterbron genaamd ‘Al-Hayat’ (Het Leven), en niets dat met het water ervan in aanraking kwam bleef dood; het kreeg leven. Er kwam wat water van die bron op de vis terecht, waardoor deze begon te bewegen, uit de mand gleed en de zee in ging. Toen Mozes wakker werd, zei hij tegen zijn metgezel: {Breng ons onze maaltijd} [18:62]. De overleveraar voegde toe: Mozes voelde geen vermoeidheid totdat hij de plaats voorbij was waar hem was opgedragen te observeren. Zijn metgezel Joesja’ ibn Noen zei tegen hem: {Weet je nog toen wij bij de rots schuilden? Waarlijk, ik vergat de vis...} [18:63]. De overleveraar voegde toe: Zij keerden terug, hun voetstappen volgend, en vonden in de zee een soort tunnel als doorgang van de vis; dit was een wonder voor zijn metgezel en een pad voor de vis. Toen zij bij de rots aankwamen, troffen zij een man aan die bedekt was met een kleed. Mozes groette hem. De man zei verbaasd: "Is er dan zo'n begroeting in jouw land?" Mozes zei: "Ik ben Mozes." De man vroeg: "Mozes van de Kinderen van Israël?" Mozes antwoordde: "Ja," en voegde toe: "Mag ik u volgen opdat u mij iets leert van de kennis die u is onderwezen?" [18:66]. Al-Khidr zei tegen hem: "O Mozes! U bezit kennis van Allah die Hij u heeft geleerd en die ik niet ken; en ik bezit kennis van Allah die Hij mij heeft geleerd en die u niet kent." Mozes zei: "Maar ik zal u volgen." Al-Khidr zei: "Als u mij volgt, vraag mij dan naar niets totdat ik er zelf over begin." Daarna liepen zij beiden langs de kust. Er voer een schip voorbij waarvan de bemanning Al-Khidr herkende en hen gratis aan boord nam. Zij stapten op het schip. Een mus kwam zitten op de rand van het schip en doopte zijn snavel in de zee. Al-Khidr zei tegen Mozes: "Mijn kennis, uw kennis en de kennis van de hele schepping vergeleken met de kennis van Allah is slechts zoveel als wat deze mus met zijn snavel uit de zee heeft genomen." Plotseling zag Mozes tot zijn verbazing dat Al-Khidr een bijl pakte en het schip beschadigde. Mozes zei tegen hem: "Deze mensen hebben ons gratis meegenomen, en toch beschadigt u hun schip opzettelijk {om de opvarenden te laten verdrinken? Waarlijk, u hebt...} [18:71]" Vervolgens liepen zij verder en troffen een jongen aan die met andere jongens speelde. Al-Khidr greep hem bij zijn hoofd en hakte het eraf. Mozes zei tegen hem: "{Hebt u een onschuldige ziel gedood zonder dat zij een ander had gedood? Waarlijk, u hebt iets afschuwelijks gedaan! * Zei ik niet tegen u dat u met mij geen geduld zou kunnen hebben?}" [18:74-75] Tot aan Zijn woorden: {...maar zij weigerden hen gastvrijheid te verlenen. Daar vonden zij een muur die op instorten stond} [18:77]. Al-Khidr bewoog zijn hand aldus en richtte de muur weer op. Mozes zei tegen hem: "Wij zijn deze stad binnengegaan, maar zij hebben ons geen gastvrijheid verleend noch ons gevoed; als u had gewild, had u hiervoor een vergoeding kunnen vragen." Al-Khidr zei: "Dit is het afscheid tussen mij en u. Ik zal u de uitleg geven van datgene waarover u geen geduld kon opbrengen." [18:78]. De Boodschapper van Allah ﷺ zei: "Wij wensten dat Mozes geduldig was geweest, zodat Allah ons meer over hun verhaal had kunnen vertellen." Ibn ‘Abbas placht te reciteren: "En vóór hen was er een koning die elk goed schip met geweld in beslag nam." [18:79] En wat betreft de jongen: hij was een ongelovige.

Vertaling en uitleg door Khutba World, vertaald vanuit het Arabisch.

Kernboodschap

Mozes leert dat kennis beperkt is en geduld inzicht vraagt.

Achtergrond & aanleiding

Sa’ied ibn Djoebair vroeg Ibn ‘Abbas naar de bewering van Nauf al-Bakali dat Mozes van de Kinderen van Israël niet dezelfde Mozes was als de metgezel van Al-Khidr. Ibn ‘Abbas weerlegde die bewering met deze overlevering.

Moeilijke woorden uitgelegd
Al-Khidr

Een dienaar van Allah aan wie bijzondere kennis was gegeven en die Mozes ontmoette.

de samenkomst van de twee zeeën

De plaats waar Mozes volgens de overlevering Al-Khidr moest zoeken.

toelichting

De uitleg die Al-Khidr later gaf over de gebeurtenissen die Mozes had gezien.

Wat geleerden eruit halen

Klassieke geleerden benadrukken dat een geleerde zijn kennis aan Allah toeschrijft en erkent dat anderen kennis kunnen bezitten die hij zelf niet heeft. Het verhaal leert ook geduld bij het zoeken naar inzicht. De bijzondere handelingen van Al-Khidr waren verbonden aan kennis die Allah hem had gegeven en vormen geen algemene toestemming om regels te overtreden of iemand kwaad te doen.

Lessen voor vandaag
  1. Zeg bij wat je weet: Allah weet het best, en blijf openstaan voor kennis van anderen.
  2. Wanneer je iets niet begrijpt, vraag om uitleg en stel je oordeel uit zolang dat verantwoord is.
  3. Maak bij het leren duidelijke afspraken en oefen geduld wanneer je de uitleg nog niet kent.
De 6 kringen

Wat deze overlevering betekent van innerlijk naar samenleving — tik op een kring om te openen.

الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Elke dag een hadith, in jouw taal

De app geeft je dagelijks een hadith met uitleg, ook als widget op je telefoon. Gratis te gebruiken.