Sahih al-Bukhari, hadith 6899
Arabische tekst met eigen vertaling en uitleg.
De overlevering
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو بِشْرٍ، إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الأَسَدِيُّ حَدَّثَنَا الْحَجَّاجُ بْنُ أَبِي عُثْمَانَ، حَدَّثَنِي أَبُو رَجَاءٍ، مِنْ آلِ أَبِي قِلاَبَةَ حَدَّثَنِي أَبُو قِلاَبَةَ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ عَبْدِ الْعَزِيزِ، أَبْرَزَ سَرِيرَهُ يَوْمًا لِلنَّاسِ، ثُمَّ أَذِنَ لَهُمْ فَدَخَلُوا فَقَالَ مَا تَقُولُونَ فِي الْقَسَامَةِ قَالَ نَقُولُ الْقَسَامَةُ الْقَوَدُ بِهَا حَقٌّ، وَقَدْ أَقَادَتْ بِهَا الْخُلَفَاءُ. قَالَ لِي مَا تَقُولُ يَا أَبَا قِلاَبَةَ وَنَصَبَنِي لِلنَّاسِ. فَقُلْتُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ عِنْدَكَ رُءُوسُ الأَجْنَادِ وَأَشْرَافُ الْعَرَبِ، أَرَأَيْتَ لَوْ أَنَّ خَمْسِينَ مِنْهُمْ شَهِدُوا عَلَى رَجُلٍ مُحْصَنٍ بِدِمَشْقَ أَنَّهُ قَدْ زَنَى، لَمْ يَرَوْهُ أَكُنْتَ تَرْجُمُهُ قَالَ لاَ. قُلْتُ أَرَأَيْتَ لَوْ أَنَّ خَمْسِينَ مِنْهُمْ شَهِدُوا عَلَى رَجُلٍ بِحِمْصَ أَنَّهُ سَرَقَ أَكُنْتَ تَقْطَعُهُ وَلَمْ يَرَوْهُ قَالَ لاَ. قُلْتُ فَوَاللَّهِ مَا قَتَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَطُّ، إِلاَّ فِي إِحْدَى ثَلاَثِ خِصَالٍ رَجُلٌ قَتَلَ بِجَرِيرَةِ نَفْسِهِ فَقُتِلَ، أَوْ رَجُلٌ زَنَى بَعْدَ إِحْصَانٍ، أَوْ رَجُلٌ حَارَبَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَارْتَدَّ عَنِ الإِسْلاَمِ. فَقَالَ الْقَوْمُ أَوَلَيْسَ قَدْ حَدَّثَ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَطَعَ فِي السَّرَقِ وَسَمَرَ الأَعْيُنَ، ثُمَّ نَبَذَهُمْ فِي الشَّمْسِ. فَقُلْتُ أَنَا أُحَدِّثُكُمْ حَدِيثَ أَنَسٍ، حَدَّثَنِي أَنَسٌ أَنَّ نَفَرًا مِنْ عُكْلٍ ثَمَانِيَةً قَدِمُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَبَايَعُوهُ عَلَى الإِسْلاَمِ، فَاسْتَوْخَمُوا الأَرْضَ فَسَقِمَتْ أَجْسَامُهُمْ، فَشَكَوْا ذَلِكَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أَفَلاَ تَخْرُجُونَ مَعَ رَاعِينَا فِي إِبِلِهِ، فَتُصِيبُونَ مِنْ أَلْبَانِهَا وَأَبْوَالِهَا ". قَالُوا بَلَى، فَخَرَجُوا فَشَرِبُوا مِنْ أَلْبَانِهَا وَأَبْوَالِهَا فَصَحُّوا، فَقَتَلُوا رَاعِيَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَطْرَدُوا النَّعَمَ، فَبَلَغَ ذَلِكَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَرْسَلَ فِي آثَارِهِمْ، فَأُدْرِكُوا فَجِيءَ بِهِمْ، فَأَمَرَ بِهِمْ فَقُطِّعَتْ أَيْدِيهِمْ وَأَرْجُلُهُمْ، وَسَمَرَ أَعْيُنَهُمْ، ثُمَّ نَبَذَهُمْ فِي الشَّمْسِ حَتَّى مَاتُوا. قُلْتُ وَأَىُّ شَىْءٍ أَشَدُّ مِمَّا صَنَعَ هَؤُلاَءِ ارْتَدُّوا عَنِ الإِسْلاَمِ وَقَتَلُوا وَسَرَقُوا. فَقَالَ عَنْبَسَةُ بْنُ سَعِيدٍ وَاللَّهِ إِنْ سَمِعْتُ كَالْيَوْمِ قَطُّ. فَقُلْتُ أَتَرُدُّ عَلَىَّ حَدِيثِي يَا عَنْبَسَةُ قَالَ لاَ، وَلَكِنْ جِئْتَ بِالْحَدِيثِ عَلَى وَجْهِهِ، وَاللَّهِ لاَ يَزَالُ هَذَا الْجُنْدُ بِخَيْرٍ مَا عَاشَ هَذَا الشَّيْخُ بَيْنَ أَظْهُرِهِمْ. قُلْتُ وَقَدْ كَانَ فِي هَذَا سُنَّةٌ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم دَخَلَ عَلَيْهِ نَفَرٌ مِنَ الأَنْصَارِ فَتَحَدَّثُوا عِنْدَهُ، فَخَرَجَ رَجُلٌ مِنْهُمْ بَيْنَ أَيْدِيهِمْ فَقُتِلَ، فَخَرَجُوا بَعْدَهُ، فَإِذَا هُمْ بِصَاحِبِهِمْ يَتَشَحَّطُ فِي الدَّمِ، فَرَجَعُوا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ صَاحِبُنَا كَانَ تَحَدَّثَ مَعَنَا، فَخَرَجَ بَيْنَ أَيْدِينَا، فَإِذَا نَحْنُ بِهِ يَتَشَحَّطُ فِي الدَّمِ. فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " بِمَنْ تَظُنُّونَ أَوْ تَرَوْنَ قَتَلَهُ ". قَالُوا نَرَى أَنَّ الْيَهُودَ قَتَلَتْهُ. فَأَرْسَلَ إِلَى الْيَهُودِ فَدَعَاهُمْ. فَقَالَ " آنْتُمْ قَتَلْتُمْ هَذَا ". قَالُوا لاَ. قَالَ " أَتَرْضَوْنَ نَفَلَ خَمْسِينَ مِنَ الْيَهُودِ مَا قَتَلُوهُ ". فَقَالُوا مَا يُبَالُونَ أَنْ يَقْتُلُونَا أَجْمَعِينَ ثُمَّ يَنْتَفِلُونَ. قَالَ " أَفَتَسْتَحِقُّونَ الدِّيَةَ بِأَيْمَانِ خَمْسِينَ مِنْكُمْ ". قَالُوا مَا كُنَّا لِنَحْلِفَ، فَوَدَاهُ مِنْ عِنْدِهِ. قُلْتُ وَقَدْ كَانَتْ هُذَيْلٌ خَلَعُوا خَلِيعًا لَهُمْ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَطَرَقَ أَهْلَ بَيْتٍ مِنَ الْيَمَنِ بِالْبَطْحَاءِ فَانْتَبَهَ لَهُ رَجُلٌ مِنْهُمْ فَحَذَفَهُ بِالسَّيْفِ فَقَتَلَهُ، فَجَاءَتْ هُذَيْلٌ فَأَخَذُوا الْيَمَانِيَ فَرَفَعُوهُ إِلَى عُمَرَ بِالْمَوْسِمِ وَقَالُوا قَتَلَ صَاحِبَنَا. فَقَالَ إِنَّهُمْ قَدْ خَلَعُوهُ. فَقَالَ يُقْسِمُ خَمْسُونَ مِنْ هُذَيْلٍ مَا خَلَعُوهُ. قَالَ فَأَقْسَمَ مِنْهُمْ تِسْعَةٌ وَأَرْبَعُونَ رَجُلاً، وَقَدِمَ رَجُلٌ مِنْهُمْ مِنَ الشَّأْمِ فَسَأَلُوهُ أَنْ يُقْسِمَ فَافْتَدَى يَمِينَهُ مِنْهُمْ بِأَلْفِ دِرْهَمٍ، فَأَدْخَلُوا مَكَانَهُ رَجُلاً آخَرَ، فَدَفَعَهُ إِلَى أَخِي الْمَقْتُولِ فَقُرِنَتْ يَدُهُ بِيَدِهِ، قَالُوا فَانْطَلَقَا وَالْخَمْسُونَ الَّذِينَ أَقْسَمُوا حَتَّى إِذَا كَانُوا بِنَخْلَةَ، أَخَذَتْهُمُ السَّمَاءُ فَدَخَلُوا فِي غَارٍ فِي الْجَبَلِ، فَانْهَجَمَ الْغَارُ عَلَى الْخَمْسِينَ الَّذِينَ أَقْسَمُوا فَمَاتُوا جَمِيعًا، وَأَفْلَتَ الْقَرِينَانِ وَاتَّبَعَهُمَا حَجَرٌ فَكَسَرَ رِجْلَ أَخِي الْمَقْتُولِ، فَعَاشَ حَوْلاً ثُمَّ مَاتَ. قُلْتُ وَقَدْ كَانَ عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ مَرْوَانَ أَقَادَ رَجُلاً بِالْقَسَامَةِ ثُمَّ نَدِمَ بَعْدَ مَا صَنَعَ، فَأَمَرَ بِالْخَمْسِينَ الَّذِينَ أَقْسَمُوا فَمُحُوا مِنَ الدِّيوَانِ وَسَيَّرَهُمْ إِلَى الشَّأْمِ.
Qutayba ibn Sa'ied heeft ons overgeleverd, Abu Bisjr Isma'il ibn Ibrahim al-Asadi heeft ons overgeleverd, al-Hadjadj ibn Abi Oethman heeft ons overgeleverd, Abu Radja' van de familie van Abu Qilaba heeft mij overgeleverd, Abu Qilaba heeft mij overgeleverd: Umar ibn Abd al-Aziz plaatste op een dag zijn troon buiten voor de mensen en gaf hun vervolgens toestemming om binnen te komen. Hij vroeg:
"Wat zeggen jullie over al-Qasama?" Zij antwoordden: "Wij zeggen dat vergelding (qisas) op basis van al-Qasama gerechtvaardigd is, en de kaliefen hebben op basis daarvan vergelding toegepast." Hij zei tegen mij: "Wat zeg jij, o Abu Qilaba?" terwijl hij mij naar voren haalde ten overstaan van de mensen. Ik zei: "O Amir al-Mu'minin, u heeft hier de legeraanvoerders en de edelen van de Arabieren bij u. Stel dat vijftig van hen zouden getuigen tegen een gehuwde man in Damascus dat hij ontucht heeft gepleegd, zonder dat zij hem daadwerkelijk gezien hebben, zou u hem dan stenigen?" Hij zei: "Nee." Ik zei: "Stel dat vijftig van hen zouden getuigen tegen een man in Homs dat hij gestolen heeft, zou u zijn hand afhakken zonder dat zij het gezien hebben?" Hij zei: "Nee." Ik zei: "Bij Allah, de Boodschapper van Allah ﷺ heeft nooit iemand gedood, behalve in één van drie gevallen: een man die onrechtmatig iemand doodde en daarom werd gedood, een gehuwde persoon die ontucht pleegde, of een man die oorlog voerde tegen Allah en Zijn Boodschapper en afvallig werd van de Islam." De mensen zeiden: "Heeft Anas ibn Malik niet overgeleverd dat de Boodschapper van Allah ﷺ handen heeft afgehakt wegens diefstal, ogen heeft uitgebrand en hen daarna in de zon heeft laten liggen?" Ik antwoordde: "Ik zal jullie de hadith van Anas vertellen. Anas vertelde mij dat acht personen van de stam Ukla bij de Boodschapper van Allah ﷺ kwamen en hem trouw zwoeren op de Islam. Het klimaat beviel hen echter niet en zij werden ziek. Zij klaagden hierover bij de Boodschapper van Allah ﷺ, waarop hij zei: 'Zullen jullie niet met onze kamelenherder meegaan om van de melk en urine van zijn kamelen te drinken?' Zij zeiden: 'Jawel.' Zij gingen mee, dronken van de melk en urine en genazen. Vervolgens doodden zij de herder van de Boodschapper van Allah ﷺ en dreven het vee weg. Toen dit nieuws de Boodschapper van Allah ﷺ bereikte, stuurde hij mannen achter hen aan. Zij werden ingehaald en gebracht naar de Profeet. Hij beval dat hun handen en voeten werden afgehakt, hun ogen werden uitgebrand en zij werden in de zon gelegd totdat zij stierven." Ik zei: "En wat is er ernstiger dan wat deze mensen deden? Zij werden afvallig, moordden en stalen." Anbasa ibn Sa'ied zei toen: "Bij Allah, ik heb nog nooit zoiets gehoord als vandaag." Ik vroeg: "Verwerp jij mijn overlevering, o Anbasa?" Hij antwoordde: "Nee, maar jij hebt de overlevering op de juiste manier gebracht. Bij Allah, dit leger zal in goede staat blijven zolang deze sjeikh onder hen leeft." Ik vervolgde: "Er is ook een soenna van de Boodschapper van Allah ﷺ in deze kwestie. Een groep Ansar kwam bij hem en sprak met hem. Een man van hen ging naar buiten en werd gedood. Toen zij hem volgden, vonden zij hun metgezel badend in zijn bloed. Zij keerden terug naar de Boodschapper van Allah ﷺ en zeiden: 'O Boodschapper van Allah, onze metgezel die net nog met ons sprak, ligt nu badend in zijn bloed.' De Boodschapper van Allah ﷺ ging naar buiten en vroeg: 'Wie verdenken jullie of wie denken jullie dat hem gedood heeft?' Zij zeiden: 'Wij denken dat de Joden hem gedood hebben.' Hij liet de Joden roepen en vroeg hun: 'Hebben jullie deze man gedood?' Zij zeiden: 'Nee.' Hij vroeg aan de Ansar: 'Accepteren jullie dat vijftig Joden zweren dat zij hem niet gedood hebben?' Zij antwoordden: 'Het maakt hun niets uit om ons allemaal te doden en dan vals te zweren.' Hij vroeg: 'Willen jullie dan de bloedprijs ontvangen nadat vijftig van jullie gezworen hebben?' Zij zeiden: 'Wij zullen niet zweren.' Daarop betaalde de Profeet ﷺ de bloedprijs uit eigen middelen." Ik zei verder: "De stam Hudhayl had in de tijd van onwetendheid een man uit hun midden verstoten. Deze man viel 's nachts een Jemenitisch gezin in al-Batha' aan om te stelen, maar een man van het gezin merkte hem op en sloeg hem met zijn zwaard dood. Hudhayl kwam, nam de Jemeniet gevangen en bracht hem tijdens het hadj-seizoen naar Umar. Zij zeiden: 'Hij heeft onze metgezel gedood.' De Jemeniet zei: 'Maar zij hadden hem verstoten.' Umar zei: 'Laat vijftig mannen van Hudhayl zweren dat zij hem niet verstoten hebben.' Negenenveertig mannen zwoeren, en een man van hen die uit Sham kwam, werd gevraagd ook te zweren, maar hij kocht zijn eed af voor duizend dirham. Zij lieten een andere man in zijn plaats zweren en leverden hem over aan de broer van de gedode, waarna hun handen aan elkaar gebonden werden. Men zegt dat zij vertrokken, en toen de vijftig die gezworen hadden bij Nakhla kwamen, werden zij door regen overvallen en schuilden in een grot in de berg. De grot stortte in op de vijftig eedafleggers en zij stierven allen. De twee geboeiden ontkwamen, maar een steen trof de broer van de gedode en brak zijn been; hij leefde nog een jaar en stierf daarna." Ik voegde eraan toe: "Abd al-Malik ibn Marwan paste eens vergelding toe op basis van al-Qasama, maar kreeg daarna spijt. Hij beval dat de namen van de vijftig eedafleggers uit het register geschrapt werden en verbande hen naar Sham.
Vertaling en uitleg door Khutba World, vertaald vanuit het Arabisch.
Al-Qasama vraagt om zorgvuldige bewijsvoering bij moordzaken en bloedgeld.
Een procedure in bepaalde moordzaken waarbij een voorgeschreven aantal eden wordt afgelegd.
Wettelijke vergelding voor een misdrijf, onder strikte voorwaarden en via bevoegde rechtspraak.
Een wettelijk vastgestelde financiële vergoeding aan de nabestaanden van een gedode.
Klassieke geleerden bespraken uit deze berichten hoe al-Qasama in moordzaken wordt toegepast en welke gevolgen de eden kunnen hebben. De wetscholen verschillen over onderdelen van de procedure, waaronder wie de eden aflegt en wanneer qisas of diyya volgt. De vergelijking van Abu Qilaba onderstreept dat een beschuldiging niet zonder de voorgeschreven bewijsregels tot een straf mag leiden. Het verslag over de Ansar toont ook dat de Profeet ﷺ geen onwillige partij tot eden dwong en de diyya zelf betaalde.
- Beschuldig niemand van een ernstig misdrijf zonder het bewijs en de geldende procedure zorgvuldig te toetsen.
- Laat moordzaken en straffen over aan bevoegde rechtspraak; neem nooit zelf vergelding in handen.
- Behandel eden als een zware verantwoordelijkheid en leg geen eed af zonder waarheidsgetrouwe kennis.
Deze overlevering behandelt dezelfde procedure rond een onopgeloste moord en de eden die daarbij aan bod komen.
Sahih al-Bukhari · #6898 (Sahih)Deze tekst geeft aanvullende details over de zaak van de gedode man en de toepassing van al-Qasama.
Sahih al-Bukhari · #6864 (Sahih)De overlevering benadrukt het gewicht van rechtspraak over bloedvergieten, het centrale onderwerp van deze berichten.
Elke dag een hadith, in jouw taal
De app geeft je dagelijks een hadith met uitleg, ook als widget op je telefoon. Gratis te gebruiken.