Sahih al-Bukhari, hadith 7438
Overgeleverd door Abu Huraira. Arabische tekst met eigen vertaling en uitleg.
Van al‑Bukhari terug naar de Profeet ﷺ
- 1Abd al‑Aziz ibn Abdullahvertelde het aan al‑Bukhariعَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ
- 2Ibrahim ibn Sa'dإِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ
- 3Ibn Shihabابْنِ شِهَابٍ
- 4Ata ibn Yazid al‑Laythiعَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ
- 5Abu Hurayraأَبِي هُرَيْرَةَ
- 6De Boodschapper van Allah ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Volgorde zoals in de Arabische tekst van deze overlevering. De namen zijn uit het Arabisch omgezet naar Latijns schrift. Sahih al-Bukhari geldt als geheel als betrouwbaar.
De overlevering
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّاسَ، قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ نَرَى رَبَّنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " هَلْ تُضَارُّونَ فِي الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ ". قَالُوا لاَ يَا رَسُولَ اللَّهِ. قَالَ " فَهَلْ تُضَارُّونَ فِي الشَّمْسِ لَيْسَ دُونَهَا سَحَابٌ ". قَالُوا لاَ يَا رَسُولَ اللَّهِ. قَالَ " فَإِنَّكُمْ تَرَوْنَهُ كَذَلِكَ، يَجْمَعُ اللَّهُ النَّاسَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيَقُولُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ شَيْئًا فَلْيَتَّبِعْهُ. فَيَتْبَعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الشَّمْسَ الشَّمْسَ، وَيَتْبَعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الْقَمَرَ الْقَمَرَ، وَيَتْبَعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الطَّوَاغِيتَ الطَّوَاغِيتَ، وَتَبْقَى هَذِهِ الأُمَّةُ فِيهَا شَافِعُوهَا ـ أَوْ مُنَافِقُوهَا شَكَّ إِبْرَاهِيمُ ـ فَيَأْتِيهِمُ اللَّهُ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ. فَيَقُولُونَ هَذَا مَكَانُنَا حَتَّى يَأْتِيَنَا رَبُّنَا فَإِذَا جَاءَنَا رَبُّنَا عَرَفْنَاهُ فَيَأْتِيهِمُ اللَّهُ فِي صُورَتِهِ الَّتِي يَعْرِفُونَ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ. فَيَقُولُونَ أَنْتَ رَبُّنَا. فَيَتْبَعُونَهُ وَيُضْرَبُ الصِّرَاطُ بَيْنَ ظَهْرَىْ جَهَنَّمَ، فَأَكُونُ أَنَا وَأُمَّتِي أَوَّلَ مَنْ يُجِيزُهَا، وَلاَ يَتَكَلَّمُ يَوْمَئِذٍ إِلاَّ الرُّسُلُ، وَدَعْوَى الرُّسُلِ يَوْمَئِذٍ اللَّهُمَّ سَلِّمْ سَلِّمْ. وَفِي جَهَنَّمَ كَلاَلِيبُ مِثْلُ شَوْكِ السَّعْدَانِ، هَلْ رَأَيْتُمُ السَّعْدَانَ ". قَالُوا نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ. قَالَ " فَإِنَّهَا مِثْلُ شَوْكِ السَّعْدَانِ، غَيْرَ أَنَّهُ لاَ يَعْلَمُ مَا قَدْرُ عِظَمِهَا إِلاَّ اللَّهُ، تَخْطَفُ النَّاسَ بِأَعْمَالِهِمْ، فَمِنْهُمُ الْمُوبَقُ بَقِيَ بِعَمَلِهِ، أَوِ الْمُوثَقُ بِعَمَلِهِ، وَمِنْهُمُ الْمُخَرْدَلُ أَوِ الْمُجَازَى أَوْ نَحْوُهُ، ثُمَّ يَتَجَلَّى حَتَّى إِذَا فَرَغَ اللَّهُ مِنَ الْقَضَاءِ بَيْنَ الْعِبَادِ وَأَرَادَ أَنْ يُخْرِجَ بِرَحْمَتِهِ مَنْ أَرَادَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ أَمَرَ الْمَلاَئِكَةَ أَنْ يُخْرِجُوا مِنَ النَّارِ مَنْ كَانَ لاَ يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا، مِمَّنْ أَرَادَ اللَّهُ أَنْ يَرْحَمَهُ مِمَّنْ يَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ، فَيَعْرِفُونَهُمْ فِي النَّارِ بِأَثَرِ السُّجُودِ، تَأْكُلُ النَّارُ ابْنَ آدَمَ إِلاَّ أَثَرَ السُّجُودِ، حَرَّمَ اللَّهُ عَلَى النَّارِ أَنْ تَأْكُلَ أَثَرَ السُّجُودِ، فَيَخْرُجُونَ مِنَ النَّارِ قَدِ امْتُحِشُوا، فَيُصَبُّ عَلَيْهِمْ مَاءُ الْحَيَاةِ فَيَنْبُتُونَ تَحْتَهُ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ، ثُمَّ يَفْرُغُ اللَّهُ مِنَ الْقَضَاءِ بَيْنَ الْعِبَادِ، وَيَبْقَى رَجُلٌ مُقْبِلٌ بِوَجْهِهِ عَلَى النَّارِ هُوَ آخِرُ أَهْلِ النَّارِ دُخُولاً الْجَنَّةَ فَيَقُولُ أَىْ رَبِّ اصْرِفْ وَجْهِي عَنِ النَّارِ، فَإِنَّهُ قَدْ قَشَبَنِي رِيحُهَا وَأَحْرَقَنِي ذَكَاؤُهَا. فَيَدْعُو اللَّهَ بِمَا شَاءَ أَنْ يَدْعُوَهُ ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُ هَلْ عَسَيْتَ إِنْ أُعْطِيتَ ذَلِكَ أَنْ تَسْأَلَنِي غَيْرَهُ. فَيَقُولُ لاَ وَعِزَّتِكَ لاَ أَسْأَلُكَ غَيْرَهُ، وَيُعْطِي رَبَّهُ مِنْ عُهُودٍ وَمَوَاثِيقَ مَا شَاءَ، فَيَصْرِفُ اللَّهُ وَجْهَهُ عَنِ النَّارِ، فَإِذَا أَقْبَلَ عَلَى الْجَنَّةِ وَرَآهَا سَكَتَ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَسْكُتَ ثُمَّ يَقُولُ أَىْ رَبِّ قَدِّمْنِي إِلَى باب الْجَنَّةِ. فَيَقُولُ اللَّهُ لَهُ أَلَسْتَ قَدْ أَعْطَيْتَ عُهُودَكَ وَمَوَاثِيقَكَ أَنْ لاَ تَسْأَلَنِي غَيْرَ الَّذِي أُعْطِيتَ أَبَدًا، وَيْلَكَ يَا ابْنَ آدَمَ مَا أَغْدَرَكَ. فَيَقُولُ أَىْ رَبِّ. وَيَدْعُو اللَّهَ حَتَّى يَقُولَ هَلْ عَسَيْتَ إِنْ أُعْطِيتَ ذَلِكَ أَنْ تَسْأَلَ غَيْرَهُ. فَيَقُولُ لاَ وَعِزَّتِكَ لاَ أَسْأَلُكَ غَيْرَهُ، وَيُعْطِي مَا شَاءَ مِنْ عُهُودٍ وَمَوَاثِيقَ، فَيُقَدِّمُهُ إِلَى باب الْجَنَّةِ، فَإِذَا قَامَ إِلَى باب الْجَنَّةِ انْفَهَقَتْ لَهُ الْجَنَّةُ فَرَأَى مَا فِيهَا مِنَ الْحَبْرَةِ وَالسُّرُورِ، فَيَسْكُتُ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَسْكُتَ ثُمَّ يَقُولُ أَىْ رَبِّ أَدْخِلْنِي الْجَنَّةَ. فَيَقُولُ اللَّهُ أَلَسْتَ قَدْ أَعْطَيْتَ عُهُودَكَ وَمَوَاثِيقَكَ أَنْ لاَ تَسْأَلَ غَيْرَ مَا أُعْطِيتَ ـ فَيَقُولُ ـ وَيْلَكَ يَا ابْنَ آدَمَ مَا أَغْدَرَكَ. فَيَقُولُ أَىْ رَبِّ لاَ أَكُونَنَّ أَشْقَى خَلْقِكَ فَلاَ يَزَالُ يَدْعُو حَتَّى يَضْحَكَ اللَّهُ مِنْهُ فَإِذَا ضَحِكَ مِنْهُ قَالَ لَهُ ادْخُلِ الْجَنَّةَ. فَإِذَا دَخَلَهَا قَالَ اللَّهُ لَهُ تَمَنَّهْ. فَسَأَلَ رَبَّهُ وَتَمَنَّى حَتَّى إِنَّ اللَّهَ لَيُذَكِّرُهُ يَقُولُ كَذَا وَكَذَا، حَتَّى انْقَطَعَتْ بِهِ الأَمَانِيُّ قَالَ اللَّهُ ذَلِكَ لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ ". قَالَ عَطَاءُ بْنُ يَزِيدَ وَأَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ مَعَ أَبِي هُرَيْرَةَ لاَ يَرُدُّ عَلَيْهِ مِنْ حَدِيثِهِ شَيْئًا حَتَّى إِذَا حَدَّثَ أَبُو هُرَيْرَةَ أَنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى قَالَ " ذَلِكَ لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ ". قَالَ أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ " وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ مَعَهُ ". يَا أَبَا هُرَيْرَةَ. قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ مَا حَفِظْتُ إِلاَّ قَوْلَهُ " ذَلِكَ لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ ". قَالَ أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ أَشْهَدُ أَنِّي حَفِظْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَوْلَهُ " ذَلِكَ لَكَ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ ". قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ فَذَلِكَ الرَّجُلُ آخِرُ أَهْلِ الْجَنَّةِ دُخُولاً الْجَنَّةَ.
Abd al-Aziz ibn Abd Allah heeft ons overgeleverd, Ibrahim ibn Sa'd heeft ons overgeleverd, van Ibn Shihab, van Ata' ibn Yazid al-Laithi, van Abu Huraira, dat de mensen zeiden:
"O Boodschapper van Allah ﷺ, zullen wij onze Heer zien op de Dag der Opstanding?" De Boodschapper van Allah ﷺ zei: "Hebben jullie enige moeite om de maan te zien tijdens een volle maannacht?" Zij zeiden: "Nee, O Boodschapper van Allah ﷺ." Hij zei: "Hebben jullie enige moeite om de zon te zien wanneer er geen wolken zijn?" Zij zeiden: "Nee, O Boodschapper van Allah ﷺ." Hij zei: "Zo zullen jullie Hem zien. Allah zal de mensen verzamelen op de Dag der Opstanding en zeggen: 'Wie iets aanbad, laat hem dat volgen.' Wie de zon aanbad, zal de zon volgen; wie de maan aanbad, zal de maan volgen; en wie de afgoden aanbad, zal de afgoden volgen. Deze gemeenschap blijft achter met haar voorsprekers — of haar huichelaars (Ibrahim twijfelde hierover). Dan komt Allah tot hen en zegt: 'Ik ben jullie Heer.' Zij zeggen: 'Dit is onze plaats totdat onze Heer tot ons komt; wanneer onze Heer komt, zullen wij Hem herkennen.' Dan komt Allah tot hen in de gedaante die zij kennen en zegt: 'Ik ben jullie Heer.' Zij zeggen: 'U bent onze Heer,' en zij volgen Hem. Vervolgens wordt de Sirat-brug over Jahannam gelegd, en ik en mijn gemeenschap zullen de eersten zijn die deze oversteken. Op die dag spreekt niemand behalve de boodschappers, en het smeekgebed van de boodschappers op die dag is: 'O Allah, red! Red!' In Jahannam bevinden zich haken als de doornen van de Sa'dan-plant. Hebben jullie de Sa'dan gezien?" Zij zeiden: "Ja, O Boodschapper van Allah ﷺ." Hij zei: "Deze haken lijken op de doornen van de Sa'dan, maar niemand kent hun ware grootte behalve Allah. Zij grijpen de mensen op basis van hun daden. Sommigen worden vernietigd door hun daden, sommigen worden vastgehouden door hun daden, en sommigen worden gestraft en vervolgens gered. Wanneer Allah klaar is met het oordeel tussen de dienaren en Hij uit Zijn barmhartigheid degene wil redden die Hij wil uit het Hellevuur, beveelt Hij de engelen om uit het Vuur te halen wie niets met Allah vereenzelvigde, van degenen die Allah wilde begenadigen en die getuigden dat er geen god is dan Allah. De engelen herkennen hen in het Vuur aan de sporen van de neerwerping, want het Vuur verteert de zoon van Adam volledig, behalve de plek van de neerwerping; Allah heeft het Vuur verboden de sporen van de neerwerping te verteren. Zij komen uit het Vuur, helemaal verkoold, waarna het water des levens over hen wordt gegoten en zij daaronder ontspruiten zoals een zaadje ontspruit in de modder van een stortvloed. Vervolgens voltooit Allah het oordeel tussen de dienaren, en er blijft één man over met zijn gezicht naar het Vuur; hij is de laatste van de bewoners van het Vuur die het Paradijs binnengaat. Hij zegt: 'O mijn Heer, wend mijn gezicht af van het Vuur, want de wind ervan heeft mij pijn gedaan en de hitte ervan heeft mij verbrand.' Hij roept Allah aan zoals Allah wil dat hij Hem aanroept, waarna Allah zegt: 'Als Ik je dat geef, zul je dan nog om iets anders vragen?' Hij zegt: 'Nee, bij Uw Eer, ik zal U om niets anders vragen.' Hij geeft zijn Heer zoveel beloften en verbonden als Allah wenst, en Allah wendt zijn gezicht af van het Vuur. Wanneer hij zich naar het Paradijs keert en het ziet, zwijgt hij zolang Allah wil dat hij zwijgt, en zegt dan: 'O mijn Heer, breng mij dichter bij de poort van het Paradijs.' Allah zegt tegen hem: 'Heb je niet je beloften en verbonden gegeven dat je nooit om iets anders zou vragen dan wat je al gegeven is? Wee jou, o zoon van Adam, hoe verraderlijk ben je!' Hij zegt: 'O mijn Heer,' en blijft Allah aanroepen totdat Hij zegt: 'Als Ik je dat geef, zul je dan nog om iets anders vragen?' Hij zegt: 'Nee, bij Uw Eer, ik zal U om niets anders vragen.' Hij geeft zoveel beloften en verbonden als Allah wenst, en Allah brengt hem dichter bij de poort van het Paradijs. Wanneer hij bij de poort staat, gaat het Paradijs voor hem open en ziet hij de pracht en vreugde die erin zijn. Hij zwijgt zolang Allah wil dat hij zwijgt, en zegt dan: 'O mijn Heer, laat mij het Paradijs binnen.' Allah zegt: 'Heb je niet je beloften en verbonden gegeven dat je niet om meer zou vragen dan wat je gegeven is? Wee jou, o zoon van Adam, hoe verraderlijk ben je!' Hij zegt: 'O mijn Heer, maak mij niet de ellendigste van Uw schepping,' en hij blijft Allah aanroepen totdat Allah om hem lacht. Wanneer Allah om hem lacht, zegt Hij tegen hem: 'Ga het Paradijs binnen.' Wanneer hij binnengaat, zegt Allah tegen hem: 'Wens.' Hij vraagt zijn Heer en wenst, en Allah helpt hem zelfs herinneren door te zeggen: 'Wens dit en dat,' totdat zijn wensen ophouden. Allah zegt: 'Dat is voor jou, en hetzelfde erbij.' Ata' ibn Yazid voegde toe: Abu Sa'id al-Khudri was aanwezig bij Abu Huraira en sprak niets van zijn overlevering tegen, totdat Abu Huraira vertelde dat Allah Tabaraka wa Ta'ala zei: 'Dat is voor jou en hetzelfde erbij.' Toen zei Abu Sa'id al-Khudri: 'En tien keer zoveel erbij, o Abu Huraira!' Abu Huraira zei: 'Ik heb alleen zijn woorden onthouden: Dat is voor jou en hetzelfde erbij.' Abu Sa'id al-Khudri zei: 'Ik getuig dat ik de Boodschapper van Allah ﷺ heb horen zeggen: Dat is voor jou en tien keer zoveel.' Abu Huraira voegde toe: 'Die man is de laatste van de bewoners van het Paradijs die het Paradijs binnengaat.'
Vertaling en uitleg door Khutba World, vertaald vanuit het Arabisch.
Gelovigen zullen Allah zien en door Zijn barmhartigheid het Paradijs binnengaan.
De brug die op de Dag der Opstanding over de Hel wordt gelegd.
De herkenbare sporen van het neerknielen in het gebed; volgens de overlevering blijven die gespaard van het Vuur.
Water waarmee de geredden na hun verblijf in het Vuur opnieuw tot groei en leven komen.
Klassieke geleerden, waaronder imam al-Nawawi en Ibn Hajar, nemen de beschrijving van het zien van Allah aan zoals die is overgeleverd, zonder Allah met de schepping te vergelijken of de hoedanigheid ervan vast te leggen. De vergelijking met de zon en de volle maan verduidelijkt de helderheid en zekerheid van het zien, niet dat Allah op een schepsel lijkt. De passage leert ook dat tawheed essentieel is en dat Allah uit barmhartigheid gelovigen uit het Vuur redt; zij is geen vrijbrief om zonden te veronachtzamen, want daden spelen een rol in het oordeel en in de beproeving bij de Sirat.
- Versterk je tawheed door Allah alleen te aanbidden en je aanbidding oprecht voor Hem te verrichten.
- Houd vol in het gebed: de neerwerping is een teken van aanbidding en de overlevering verbindt haar met hoop op redding.
- Vraag Allah om standvastigheid en barmhartigheid, en neem tegelijk verantwoordelijkheid voor je daden.
Deze overlevering uit dezelfde keten behandelt eveneens het zien van Allah op de Dag der Opstanding en verduidelijkt dit onderwerp.
Sahih al-Bukhari · #7439 (Sahih)Abu Sa'id al-Khudri vertelt over dezelfde vraag en vergelijkt het zien van de Heer met het zien van de zon en de maan zonder belemmering.
Sahih al-Bukhari · #7440 (Sahih)Deze overlevering beschrijft dat de gelovigen hun Heer zullen zien en voegt een verwante beschrijving van de Dag der Opstanding toe.
Elke dag een hadith, in jouw taal
De app geeft je dagelijks een hadith met uitleg, ook als widget op je telefoon. Gratis te gebruiken.