Het Boek van Jihad en Veldtochten · Sahih Muslim

Sahih Muslim, hadith 4577

Overgeleverd door Umar ibn al-Khattab. Arabische tekst met eigen vertaling en uitleg.

Sahih (betrouwbaar)Boek: Het Boek van Jihad en Veldtochten
صحيح مسلم
Wie vertelde het?

Overgeleverd door Umar ibn al-Khattab

Sahih (betrouwbaar)

Sahih Muslim geldt als geheel als betrouwbaar.

De overlevering

Arabische tekst

وَحَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَسْمَاءَ الضُّبَعِيُّ، حَدَّثَنَا جُوَيْرِيَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَنَّ مَالِكَ بْنَ أَوْسٍ، حَدَّثَهُ قَالَ أَرْسَلَ إِلَىَّ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَجِئْتُهُ حِينَ تَعَالَى النَّهَارُ - قَالَ - فَوَجَدْتُهُ فِي بَيْتِهِ جَالِسًا عَلَى سَرِيرٍ مُفْضِيًا إِلَى رِمَالِهِ مُتَّكِئًا عَلَى وِسَادَةٍ مِنْ أَدَمٍ ‏.‏ فَقَالَ لِي يَا مَالُ إِنَّهُ قَدْ دَفَّ أَهْلُ أَبْيَاتٍ مِنْ قَوْمِكَ وَقَدْ أَمَرْتُ فِيهِمْ بِرَضْخٍ فَخُذْهُ فَاقْسِمْهُ بَيْنَهُمْ - قَالَ - قُلْتُ لَوْ أَمَرْتَ بِهَذَا غَيْرِي قَالَ خُذْهُ يَا مَالُ ‏.‏ قَالَ فَجَاءَ يَرْفَا فَقَالَ هَلْ لَكَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ فِي عُثْمَانَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ وَالزُّبَيْرِ وَسَعْدٍ فَقَالَ عُمَرُ نَعَمْ ‏.‏ فَأَذِنَ لَهُمْ فَدَخَلُوا ثُمَّ جَاءَ ‏.‏ فَقَالَ هَلْ لَكَ فِي عَبَّاسٍ وَعَلِيٍّ قَالَ نَعَمْ ‏.‏ فَأَذِنَ لَهُمَا فَقَالَ عَبَّاسٌ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ اقْضِ بَيْنِي وَبَيْنَ هَذَا الْكَاذِبِ الآثِمِ الْغَادِرِ الْخَائِنِ ‏.‏ فَقَالَ الْقَوْمُ أَجَلْ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ فَاقْضِ بَيْنَهُمْ وَأَرِحْهُمْ ‏.‏ فَقَالَ مَالِكُ بْنُ أَوْسٍ يُخَيَّلُ إِلَىَّ أَنَّهُمْ قَدْ كَانُوا قَدَّمُوهُمْ لِذَلِكَ - فَقَالَ عُمَرُ اتَّئِدَا أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ الَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالأَرْضُ أَتَعْلَمُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا نَعَمْ ‏.‏ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى الْعَبَّاسِ وَعَلِيٍّ فَقَالَ أَنْشُدُكُمَا بِاللَّهِ الَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالأَرْضُ أَتَعْلَمَانِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ نُورَثُ مَا تَرَكْنَاهُ صَدَقَةٌ ‏"‏ ‏.‏ قَالاَ نَعَمْ ‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ إِنَّ اللَّهَ جَلَّ وَعَزَّ كَانَ خَصَّ رَسُولَهُ صلى الله عليه وسلم بِخَاصَّةٍ لَمْ يُخَصِّصْ بِهَا أَحَدًا غَيْرَهُ قَالَ ‏{‏ مَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ مِنْ أَهْلِ الْقُرَى فَلِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ‏}‏ مَا أَدْرِي هَلْ قَرَأَ الآيَةَ الَّتِي قَبْلَهَا أَمْ لاَ ‏.‏ قَالَ فَقَسَمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْنَكُمْ أَمْوَالَ بَنِي النَّضِيرِ فَوَاللَّهِ مَا اسْتَأْثَرَ عَلَيْكُمْ وَلاَ أَخَذَهَا دُونَكُمْ حَتَّى بَقِيَ هَذَا الْمَالُ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَأْخُذُ مِنْهُ نَفَقَةَ سَنَةٍ ثُمَّ يَجْعَلُ مَا بَقِيَ أُسْوَةَ الْمَالِ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ الَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالأَرْضُ أَتَعْلَمُونَ ذَلِكَ قَالُوا نَعَمْ ‏.‏ ثُمَّ نَشَدَ عَبَّاسًا وَعَلِيًّا بِمِثْلِ مَا نَشَدَ بِهِ الْقَوْمَ أَتَعْلَمَانِ ذَلِكَ قَالاَ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ فَلَمَّا تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ أَبُو بَكْرٍ أَنَا وَلِيُّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَجِئْتُمَا تَطْلُبُ مِيرَاثَكَ مِنَ ابْنِ أَخِيكَ وَيَطْلُبُ هَذَا مِيرَاثَ امْرَأَتِهِ مِنْ أَبِيهَا فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَا نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ ‏"‏ ‏.‏ فَرَأَيْتُمَاهُ كَاذِبًا آثِمًا غَادِرًا خَائِنًا وَاللَّهُ يَعْلَمُ إِنَّهُ لَصَادِقٌ بَارٌّ رَاشِدٌ تَابِعٌ لِلْحَقِّ ثُمَّ تُوُفِّيَ أَبُو بَكْرٍ وَأَنَا وَلِيُّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَوَلِيُّ أَبِي بَكْرٍ فَرَأَيْتُمَانِي كَاذِبًا آثِمًا غَادِرًا خَائِنًا وَاللَّهُ يَعْلَمُ إِنِّي لَصَادِقٌ بَارٌّ رَاشِدٌ تَابِعٌ لِلْحَقِّ فَوَلِيتُهَا ثُمَّ جِئْتَنِي أَنْتَ وَهَذَا وَأَنْتُمَا جَمِيعٌ وَأَمْرُكُمَا وَاحِدٌ فَقُلْتُمَا ادْفَعْهَا إِلَيْنَا فَقُلْتُ إِنْ شِئْتُمْ دَفَعْتُهَا إِلَيْكُمَا عَلَى أَنَّ عَلَيْكُمَا عَهْدَ اللَّهِ أَنْ تَعْمَلاَ فِيهَا بِالَّذِي كَانَ يَعْمَلُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخَذْتُمَاهَا بِذَلِكَ قَالَ أَكَذَلِكَ قَالاَ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ ثُمَّ جِئْتُمَانِي لأَقْضِيَ بَيْنَكُمَا وَلاَ وَاللَّهِ لاَ أَقْضِي بَيْنَكُمَا بِغَيْرِ ذَلِكَ حَتَّى تَقُومَ السَّاعَةُ فَإِنْ عَجَزْتُمَا عَنْهَا فَرُدَّاهَا إِلَىَّ ‏.‏

Vertaling

En Abdullah ibn Mohammed ibn Asma' ad-Duba'i vertelde mij: Joearija vertelde ons, van Malik, van az-Zuhri, dat Malik ibn Aws hem het volgende verhaalde:

"Omar ibn al-Chattab stuurde naar mij en ik kwam bij hem toen de dag al gevorderd was. Ik trof hem in zijn huis aan, zittend op een bed zonder bekleding, leunend tegen een leren kussen. Hij zei tegen mij: 'O Malik, er zijn mensen van jouw stam gekomen met een verzoek om hulp, en ik heb opdracht gegeven hun een gift te geven. Neem dit en verdeel het onder hen.' Ik zei: 'Had u maar iemand anders hiervoor aangewezen.' Hij zei: 'Neem het, o Malik.' Op dat moment kwam Yarfa binnen en zei: 'O Amir al-Moeminien, wilt u Oethman, Abd ar-Rahman ibn Auf, az-Zubair en Sa'd ontvangen?' Omar antwoordde: 'Ja,' en gaf toestemming, waarna zij binnenkwamen. Vervolgens kwam hij opnieuw en vroeg: 'Wilt u ook Abbas en Ali ontvangen?' Hij antwoordde: 'Ja,' en gaf hun toestemming. Abbas zei daarop: 'O Amir al-Moeminien, beslis tussen mij en deze leugenaar, zondaar, verrader en bedrieger!' De aanwezigen zeiden: 'Zeker, o Amir al-Moeminien, beslis tussen hen en geef hen rust.' Malik ibn Aws zei: 'Ik vermoedde dat zij hen vooraf hadden gestuurd met dit doel.' Omar zei toen: 'Wees geduldig! Ik bezweer jullie bij Allah, door Wiens bevel de hemelen en de aarde in stand worden gehouden: weten jullie niet dat de Boodschapper van Allah ﷺ heeft gezegd: "Wij laten geen erfgenamen na; wat wij nalaten is sadaqah"?' Zij antwoordden: 'Jawel.' Vervolgens richtte hij zich tot Abbas en Ali en zei: 'Ik bezweer jullie beiden bij Allah, door Wiens bevel de hemelen en de aarde in stand worden gehouden: weten jullie niet dat de Boodschapper van Allah ﷺ heeft gezegd: "Wij laten geen erfgenamen na; wat wij nalaten is sadaqah"?' Zij antwoordden: 'Jawel.' Omar vervolgde: 'Allah, de Verhevene en Majestueuze, heeft Zijn Boodschapper ﷺ begunstigd met iets waarmee Hij niemand anders heeft begunstigd. Hij citeerde: {Wat Allah als buit aan Zijn Boodschapper heeft geschonken van de bewoners der dorpen, is voor Allah en de Boodschapper}. Ik weet niet of hij ook het voorgaande vers reciteerde of niet.' Hij zei verder: 'De Boodschapper van Allah ﷺ verdeelde de eigendommen van Banu an-Nadir onder jullie. Bij Allah, hij bevoordeelde zichzelf niet boven jullie en nam niets voor zichzelf ten koste van jullie, totdat deze eigendom overbleef. De Boodschapper van Allah ﷺ nam hiervan zijn jaarlijkse levensonderhoud en wat overbleef werd behandeld als algemeen bezit.' Vervolgens zei hij: 'Ik bezweer jullie bij Allah, door Wiens bevel de hemelen en de aarde in stand worden gehouden: weten jullie dit?' Zij antwoordden: 'Jawel.' Daarna bezwoer hij Abbas en Ali op dezelfde manier als de anderen en vroeg: 'Weten jullie beiden dit?' Zij antwoordden: 'Jawel.' Hij zei: 'Toen de Boodschapper van Allah ﷺ overleed, zei Abu Bakr: "Ik ben de opvolger van de Boodschapper van Allah ﷺ." Jullie kwamen toen om jullie erfdeel te eisen van de zoon van je broeder, en deze eiste het erfdeel van zijn vrouw van haar vader. Maar Abu Bakr zei: "De Boodschapper van Allah ﷺ heeft gezegd: 'Wij laten geen erfgenamen na; wat wij nalaten is sadaqah.'" Jullie beschouwden hem toen als een leugenaar, zondaar, verrader en bedrieger, terwijl Allah weet dat hij waarachtig, vroom, rechtgeleid en een volger van de waarheid was. Toen Abu Bakr overleed en ik de opvolger werd van de Boodschapper van Allah ﷺ en van Abu Bakr, beschouwden jullie mij als een leugenaar, zondaar, verrader en bedrieger, terwijl Allah weet dat ik waarachtig, vroom, rechtgeleid en een volger van de waarheid ben. Ik beheerde deze eigendom vervolgens. Daarna kwamen jullie beiden samen naar mij toe, met één gezamenlijk doel, en zeiden: "Geef het aan ons." Ik antwoordde: "Als jullie willen dat ik het aan jullie overdraag, dan is dat op voorwaarde dat jullie een verbond met Allah sluiten om ermee te handelen zoals de Boodschapper van Allah ﷺ deed." En zo namen jullie het in ontvangst.' Hij vroeg: 'Was het niet zo?' Zij antwoordden: 'Jawel.' Hij zei: 'En nu komen jullie weer naar mij om tussen jullie te oordelen. Nee, bij Allah, ik zal niet anders oordelen dan dit tot het Uur aanbreekt. Als jullie niet in staat zijn om aan deze voorwaarde te voldoen, geef het dan terug aan mij.'

Vertaling en uitleg door Khutba World, vertaald vanuit het Arabisch.

Kernboodschap

De nalatenschap van de Profeet ﷺ blijft bestemd voor liefdadigheid.

Achtergrond & aanleiding

Omar ibn al-Khattab beslechtte een geschil tussen Ali en Abbas over het beheer van bezit dat de Profeet ﷺ had nagelaten. Hij herinnerde de aanwezigen aan de uitspraak dat de nalatenschap van profeten als liefdadigheid wordt beheerd.

Moeilijke woorden uitgelegd
sadaqah

Liefdadigheid of bezit dat voor een algemeen goed doel wordt bestemd.

Banu an-Nadir

Een groep uit Medina van wie bezittingen na hun vertrek onder het beheer van de moslimgemeenschap kwamen.

fay’

Bezittingen die zonder veldslag aan de moslimgemeenschap toevallen.

Wat geleerden eruit halen

Klassieke geleerden leiden uit de overlevering af dat de Profeet ﷺ geen persoonlijk erfdeel naliet: zijn nagelaten bezit werd als liefdadigheid beheerd en zijn jaarlijkse levensonderhoud kon daaruit worden betaald. De vier soennitische wetscholen erkennen deze bijzondere regel voor de profeten. Omar benadrukte ook dat het beheer gebonden was aan de praktijk van de Profeet ﷺ en dat bestuurders rekenschap moeten afleggen over publiek bestemd bezit.

Lessen voor vandaag
  1. Beheer gemeenschappelijk of liefdadig bezit volgens de vastgelegde bestemming en leg daarover verantwoording af.
  2. Beslecht financiële geschillen door betrokkenen te horen en relevante afspraken en bewijzen helder te benoemen.
  3. Draag verantwoordelijkheden niet achteloos af: spreek vooraf duidelijke voorwaarden af en houd je eraan.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Elke dag een hadith, in jouw taal

De app geeft je dagelijks een hadith met uitleg, ook als widget op je telefoon. Gratis te gebruiken.