Het Boek van Geloof · Sahih Muslim

Sahih Muslim, hadith 479

Overgeleverd door Anas ibn Malik. Arabische tekst met eigen vertaling en uitleg.

Sahih (betrouwbaar)Boek: Het Boek van Geloof
صحيح مسلم
Wie vertelde het?

Overgeleverd door Anas ibn Malik

Sahih (betrouwbaar)

Sahih Muslim geldt als geheel als betrouwbaar.

De overlevering

Arabische tekst

حَدَّثَنَا أَبُو الرَّبِيعِ الْعَتَكِيُّ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، حَدَّثَنَا مَعْبَدُ بْنُ هِلاَلٍ الْعَنَزِيُّ، ح وَحَدَّثَنَاهُ سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، حَدَّثَنَا مَعْبَدُ بْنُ هِلاَلٍ الْعَنَزِيُّ، قَالَ انْطَلَقْنَا إِلَى أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ وَتَشَفَّعْنَا بِثَابِتٍ فَانْتَهَيْنَا إِلَيْهِ وَهُوَ يُصَلِّي الضُّحَى فَاسْتَأْذَنَ لَنَا ثَابِتٌ فَدَخَلْنَا عَلَيْهِ وَأَجْلَسَ ثَابِتًا مَعَهُ عَلَى سَرِيرِهِ فَقَالَ لَهُ يَا أَبَا حَمْزَةَ إِنَّ إِخْوَانَكَ مِنْ أَهْلِ الْبَصْرَةِ يَسْأَلُونَكَ أَنْ تُحَدِّثَهُمْ حَدِيثَ الشَّفَاعَةِ ‏.‏ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ مَاجَ النَّاسُ بَعْضُهُمْ إِلَى بَعْضٍ فَيَأْتُونَ آدَمَ فَيَقُولُونَ لَهُ اشْفَعْ لِذُرِّيَّتِكَ ‏.‏ فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِإِبْرَاهِيمَ - عَلَيْهِ السَّلاَمُ - فَإِنَّهُ خَلِيلُ اللَّهِ ‏.‏ فَيَأْتُونَ إِبْرَاهِيمَ فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِمُوسَى - عَلَيْهِ السَّلاَمُ - فَإِنَّهُ كَلِيمُ اللَّهِ ‏.‏ فَيُؤْتَى مُوسَى فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِعِيسَى - عَلَيْهِ السَّلاَمُ - فَإِنَّهُ رُوحُ اللَّهِ وَكَلِمَتُهُ ‏.‏ فَيُؤْتَى عِيسَى فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِمُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم فَأُوتَى فَأَقُولُ أَنَا لَهَا ‏.‏ فَأَنْطَلِقُ فَأَسْتَأْذِنُ عَلَى رَبِّي فَيُؤْذَنُ لِي فَأَقُومُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَأَحْمَدُهُ بِمَحَامِدَ لاَ أَقْدِرُ عَلَيْهِ الآنَ يُلْهِمُنِيهِ اللَّهُ ثُمَّ أَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ لِي يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ يُسْمَعْ لَكَ وَسَلْ تُعْطَهْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ فَأَقُولُ رَبِّ أُمَّتِي أُمَّتِي ‏.‏ فَيُقَالُ انْطَلِقْ فَمَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةٍ مِنْ بُرَّةٍ أَوْ شَعِيرَةٍ مِنْ إِيمَانٍ فَأَخْرِجْهُ مِنْهَا ‏.‏ فَأَنْطَلِقُ فَأَفْعَلُ ثُمَّ أَرْجِعُ إِلَى رَبِّي فَأَحْمَدُهُ بِتِلْكَ الْمَحَامِدِ ثُمَّ أَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ لِي يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ يُسْمَعْ لَكَ وَسَلْ تُعْطَهْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ ‏.‏ فَأَقُولُ أُمَّتِي أُمَّتِي ‏.‏ فَيُقَالُ لِي انْطَلِقْ فَمَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ إِيمَانٍ فَأَخْرِجْهُ مِنْهَا ‏.‏ فَأَنْطَلِقُ فَأَفْعَلُ ثُمَّ أَعُودُ إِلَى رَبِّي فَأَحْمَدُهُ بِتِلْكَ الْمَحَامِدِ ثُمَّ أَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ لِي يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ يُسْمَعْ لَكَ وَسَلْ تُعْطَهْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ فَأَقُولُ يَا رَبِّ أُمَّتِي أُمَّتِي ‏.‏ فَيُقَالُ لِي انْطَلِقْ فَمَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ أَدْنَى أَدْنَى أَدْنَى مِنْ مِثْقَالِ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ إِيمَانٍ فَأَخْرِجْهُ مِنَ النَّارِ فَأَنْطَلِقُ فَأَفْعَلُ ‏"‏ ‏.‏ هَذَا حَدِيثُ أَنَسٍ الَّذِي أَنْبَأَنَا بِهِ فَخَرَجْنَا مِنْ عِنْدِهِ فَلَمَّا كُنَّا بِظَهْرِ الْجَبَّانِ قُلْنَا لَوْ مِلْنَا إِلَى الْحَسَنِ فَسَلَّمْنَا عَلَيْهِ وَهُوَ مُسْتَخْفٍ فِي دَارِ أَبِي خَلِيفَةَ - قَالَ - فَدَخَلْنَا عَلَيْهِ فَسَلَّمْنَا عَلَيْهِ فَقُلْنَا يَا أَبَا سَعِيدٍ جِئْنَا مِنْ عِنْدِ أَخِيكَ أَبِي حَمْزَةَ فَلَمْ نَسْمَعْ مِثْلَ حَدِيثٍ حَدَّثَنَاهُ فِي الشَّفَاعَةِ قَالَ هِيهِ ‏.‏ فَحَدَّثْنَاهُ الْحَدِيثَ ‏.‏ فَقَالَ هِيهِ ‏.‏ قُلْنَا مَا زَادَنَا ‏.‏ قَالَ قَدْ حَدَّثَنَا بِهِ مُنْذُ عِشْرِينَ سَنَةً وَهُوَ يَوْمَئِذٍ جَمِيعٌ وَلَقَدْ تَرَكَ شَيْئًا مَا أَدْرِي أَنَسِيَ الشَّيْخُ أَوْ كَرِهَ أَنْ يُحَدِّثَكُمْ فَتَتَّكِلُوا ‏.‏ قُلْنَا لَهُ حَدِّثْنَا ‏.‏ فَضَحِكَ وَقَالَ خُلِقَ الإِنْسَانُ مِنْ عَجَلٍ مَا ذَكَرْتُ لَكُمْ هَذَا إِلاَّ وَأَنَا أُرِيدُ أَنْ أُحَدِّثَكُمُوهُ ‏"‏ ثُمَّ أَرْجِعُ إِلَى رَبِّي فِي الرَّابِعَةِ فَأَحْمَدُهُ بِتِلْكَ الْمَحَامِدِ ثُمَّ أَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ لِي يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ يُسْمَعْ لَكَ وَسَلْ تُعْطَ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ ‏.‏ فَأَقُولُ يَا رَبِّ ائْذَنْ لِي فِيمَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ ‏.‏ قَالَ لَيْسَ ذَاكَ لَكَ - أَوْ قَالَ لَيْسَ ذَاكَ إِلَيْكَ - وَلَكِنْ وَعِزَّتِي وَكِبْرِيَائِي وَعَظَمَتِي وَجِبْرِيَائِي لأُخْرِجَنَّ مَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَأَشْهَدُ عَلَى الْحَسَنِ أَنَّهُ حَدَّثَنَا بِهِ أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ أُرَاهُ قَالَ قَبْلَ عِشْرِينَ سَنَةً وَهُوَ يَوْمَئِذٍ جَمِيعٌ ‏.‏

Vertaling

Ma'bad ibn Hilal al-Anazi heeft overgeleverd: Wij gingen naar Anas ibn Malik, met Thabit als onze voorspreker, en kwamen bij hem aan terwijl hij het Doha-gebed verrichtte. Thabit vroeg toestemming voor ons en wij traden binnen; hij liet Thabit naast zich op zijn bed zitten. Thabit zei tegen hem:

"O Abu Hamza, uw broeders uit Basra vragen u om hun de hadith over de voorspraak te vertellen." Hij antwoordde: "Mohammed ﷺ heeft ons verteld: 'Wanneer het de Dag der Opstanding is, zullen mensen in verwarring naar elkaar toe snellen. Zij komen tot Adam en zeggen: Spreek ten gunste van uw nageslacht. Hij zal zeggen: Ik ben daar niet geschikt voor, maar ga naar Ibrahim – vrede zij met hem – want hij is de Vriend van Allah. Zij komen dan bij Ibrahim, maar hij zal zeggen: Ik ben daar niet geschikt voor, maar ga naar Musa – vrede zij met hem – want hij is degene met wie Allah sprak. Zij komen dan bij Musa, maar hij zal zeggen: Ik ben daar niet geschikt voor, maar ga naar Isa – vrede zij met hem – want hij is de Geest van Allah en Zijn Woord. Zij komen dan bij Isa, en hij zal zeggen: Ik ben daar niet geschikt voor, maar ga naar Mohammed ﷺ. Dan komen zij bij mij en ik zal zeggen: Ik ben daartoe in staat. Ik zal gaan en mijn Heer om toestemming vragen, en die zal mij worden verleend. Dan zal ik voor Hem staan en Hem prijzen met lofprijzingen waartoe ik nu niet in staat ben, maar waarmee Allah mij zal inspireren. Vervolgens zal ik mij voor Hem neerwerpen in sudjud. Er zal tegen mij worden gezegd: O Mohammed, hef uw hoofd, spreek en er zal naar u geluisterd worden; vraag en u zult gegeven worden; spreek ten gunste en uw voorspraak zal aanvaard worden. Ik zal zeggen: Mijn Heer, mijn gemeenschap, mijn gemeenschap! Er zal worden gezegd: Ga, en haal uit het Vuur degene in wiens hart geloof is ter grootte van een tarwekorrel of een gerstekorrel. Ik zal gaan en dat doen. Daarna keer ik terug naar mijn Heer en prijs Hem met diezelfde lofprijzingen, en werp mij opnieuw voor Hem neer in sudjud. Er zal tegen mij worden gezegd: O Mohammed, hef uw hoofd, spreek en er zal naar u geluisterd worden; vraag en u zult gegeven worden; spreek ten gunste en uw voorspraak zal aanvaard worden. Ik zal zeggen: Mijn gemeenschap, mijn gemeenschap! Er zal tegen mij worden gezegd: Ga, en haal uit het Vuur degene in wiens hart geloof is ter grootte van een mosterdzaadje. Ik zal gaan en dat doen. Vervolgens keer ik terug naar mijn Heer en prijs Hem met diezelfde lofprijzingen, en werp mij opnieuw voor Hem neer in sudjud. Er zal tegen mij worden gezegd: O Mohammed, hef uw hoofd, spreek en er zal naar u geluisterd worden; vraag en u zult gegeven worden; spreek ten gunste en uw voorspraak zal aanvaard worden. Ik zal zeggen: Mijn Heer, mijn gemeenschap, mijn gemeenschap! Er zal tegen mij worden gezegd: Ga, en haal uit het Vuur degene in wiens hart zelfs maar het allerkleinste, allerkleinste, allerkleinste beetje geloof is, zo klein als een mosterdzaadje. Ik zal gaan en dat doen.' Dit is de hadith die Anas ons heeft verteld." Wij verlieten zijn huis en toen wij bij de begraafplaats Jabban waren, zeiden wij: Laten we naar Hasan gaan en hem de groet brengen; hij hield zich schuil in het huis van Abu Khalifa. De overleveraar zei: Wij gingen naar hem binnen en brachten hem de groet, en zeiden: "O Abu Sa'id, wij komen van uw broeder Abu Hamza en hebben nog nooit een hadith over de voorspraak gehoord zoals hij ons die heeft verteld." Hij zei: "Vertel het." Wij vertelden hem de hadith. Hij zei: "Vertel verder." Wij zeiden: "Hij heeft ons niets meer verteld dan dit." Hij zei: "Hij heeft ons dit twintig jaar geleden verteld, toen hij nog volledig gezond en wel was. Hij heeft inderdaad iets weggelaten; ik weet niet of de oude man het vergeten is, of dat hij het jullie niet wilde vertellen uit vrees dat jullie erop zouden vertrouwen (en goede daden zouden nalaten)." Wij zeiden tegen hem: "Vertel het ons toch." Hij lachte en zei: "De mens is haastig geschapen. Ik heb dit alleen genoemd omdat ik het jullie wilde vertellen." En hij voegde toe dat de Profeet ﷺ zei: "Dan keer ik voor de vierde keer terug naar mijn Heer en prijs Hem met diezelfde lofprijzingen, en werp mij voor Hem neer in sudjud. Er zal tegen mij worden gezegd: O Mohammed, hef uw hoofd, spreek en er zal naar u geluisterd worden; vraag en u zult gegeven worden; spreek ten gunste en uw voorspraak zal aanvaard worden. Ik zal zeggen: Mijn Heer, sta mij toe ten gunste van degene die heeft gezegd: Er is geen god dan Allah. Hij zal zeggen: Dat is niet aan jou – of: Dat ligt niet bij jou – maar bij Mijn Eer, Mijn Grootheid, Mijn Majesteit en Mijn Macht: Ik zal zeker degene uit het Vuur halen die heeft gezegd: Er is geen god dan Allah." De overleveraar zei: Ik getuig dat Hasan ons deze hadith heeft verteld en dat hij Anas ibn Malik dit twintig jaar eerder had horen vertellen, toen hij nog volledig gezond en wel was.

Vertaling en uitleg door Khutba World, vertaald vanuit het Arabisch.

Kernboodschap

De Profeet ﷺ bepleit zijn gemeenschap en Allah haalt gelovigen uit het Vuur.

Moeilijke woorden uitgelegd
Voorspraak (shafa'a)

Een verzoek om hulp of genade bij Allah, dat alleen met Zijn toestemming en aanvaarding effect heeft.

Sudjud

De neerwerping waarbij een gelovige Allah aanbidt met het voorhoofd op de grond.

Geloof ter grootte van een mosterdzaadje

Een beeldspraak voor een uiterst klein, maar werkelijk aanwezig geloof.

Wat geleerden eruit halen

Geleerden leiden hieruit af dat de voorspraak op de Dag der Opstanding alleen plaatsvindt met Allah’s toestemming en dat de Profeet ﷺ zijn gemeenschap met bijzondere zorg bepleit. De herhaalde oproep om mensen uit het Vuur te halen toont dat zelfs een klein werkelijk geloof niet gelijkstaat aan ongeloof. De passage leert tegelijk niet op voorspraak te vertrouwen als reden om zonden of goede daden licht op te nemen: Hasan noemt expliciet dat Anas een deel achterhield uit vrees dat toehoorders erop zouden gaan steunen. De uiteindelijke beslissing en redding behoren aan Allah.

Lessen voor vandaag
  1. Vraag Allah om standvastig geloof en houd ook kleine daden van gehoorzaamheid vol.
  2. Vertrouw op Allah’s barmhartigheid, maar gebruik hoop op voorspraak nooit als excuus om zonden te blijven doen.
  3. Leer over de voorspraak met eerbied en verbind die kennis aan oprecht geloof en goede daden.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Elke dag een hadith, in jouw taal

De app geeft je dagelijks een hadith met uitleg, ook als widget op je telefoon. Gratis te gebruiken.