Sahih Muslim, hadith 7512
Arabische tekst met eigen vertaling en uitleg.
De overlevering
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ مَعْرُوفٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ، - وَتَقَارَبَا فِي لَفْظِ الْحَدِيثِ - وَالسِّيَاقُ لِهَارُونَ قَالاَ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ مُجَاهِدٍ أَبِي حَزْرَةَ عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الْوَلِيدِ بْنِ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ قَالَ خَرَجْتُ أَنَا وَأَبِي نَطْلُبُ الْعِلْمَ فِي هَذَا الْحَىِّ مِنَ الأَنْصَارِ قَبْلَ أَنْ يَهْلِكُوا فَكَانَ أَوَّلُ مَنْ لَقِينَا أَبَا الْيَسَرِ صَاحِبَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَمَعَهُ غُلاَمٌ لَهُ مَعَهُ ضِمَامَةٌ مِنْ صُحُفٍ وَعَلَى أَبِي الْيَسَرِ بُرْدَةٌ وَمَعَافِرِيٌّ وَعَلَى غُلاَمِهِ بُرْدَةٌ وَمَعَافِرِيٌّ فَقَالَ لَهُ أَبِي يَا عَمِّ إِنِّي أَرَى فِي وَجْهِكَ سَفْعَةً مِنْ غَضَبٍ . قَالَ أَجَلْ كَانَ لِي عَلَى فُلاَنِ بْنِ فُلاَنٍ الْحَرَامِيِّ مَالٌ فَأَتَيْتُ أَهْلَهُ فَسَلَّمْتُ فَقُلْتُ ثَمَّ هُوَ قَالُوا لاَ . فَخَرَجَ عَلَىَّ ابْنٌ لَهُ جَفْرٌ فَقُلْتُ لَهُ أَيْنَ أَبُوكَ قَالَ سَمِعَ صَوْتَكَ فَدَخَلَ أَرِيكَةَ أُمِّي . فَقُلْتُ اخْرُجْ إِلَىَّ فَقَدْ عَلِمْتُ أَيْنَ أَنْتَ . فَخَرَجَ فَقُلْتُ مَا حَمَلَكَ عَلَى أَنِ اخْتَبَأْتَ مِنِّي قَالَ أَنَا وَاللَّهِ أُحَدِّثُكَ ثُمَّ لاَ أَكْذِبُكَ خَشِيتُ وَاللَّهِ أَنْ أُحَدِّثَكَ فَأَكْذِبَكَ وَأَنْ أَعِدَكَ فَأُخْلِفَكَ وَكُنْتَ صَاحِبَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكُنْتُ وَاللَّهِ مُعْسِرًا . قَالَ قُلْتُ آللَّهِ . قَالَ اللَّهِ . قُلْتُ آللَّهِ . قَالَ اللَّهِ . قُلْتُ آللَّهِ . قَالَ اللَّهِ . قَالَ فَأَتَى بِصَحِيفَتِهِ فَمَحَاهَا بِيَدِهِ فَقَالَ إِنْ وَجَدْتَ قَضَاءً فَاقْضِنِي وَإِلاَّ أَنْتَ فِي حِلٍّ فَأَشْهَدُ بَصَرُ عَيْنَىَّ هَاتَيْنِ - وَوَضَعَ إِصْبَعَيْهِ عَلَى عَيْنَيْهِ - وَسَمْعُ أُذُنَىَّ هَاتَيْنِ وَوَعَاهُ قَلْبِي هَذَا - وَأَشَارَ إِلَى مَنَاطِ قَلْبِهِ - رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ يَقُولُ " مَنْ أَنْظَرَ مُعْسِرًا أَوْ وَضَعَ عَنْهُ أَظَلَّهُ اللَّهُ فِي ظِلِّهِ " . قَالَ فَقُلْتُ لَهُ أَنَا يَا عَمِّ لَوْ أَنَّكَ أَخَذْتَ بُرْدَةَ غُلاَمِكَ وَأَعْطَيْتَهُ مَعَافِرِيَّكَ وَأَخَذْتَ مَعَافِرِيَّهُ وَأَعْطَيْتَهُ بُرْدَتَكَ فَكَانَتْ عَلَيْكَ حُلَّةٌ وَعَلَيْهِ حُلَّةٌ . فَمَسَحَ رَأْسِي وَقَالَ اللَّهُمَّ بَارِكْ فِيهِ يَا ابْنَ أَخِي بَصَرُ عَيْنَىَّ هَاتَيْنِ وَسَمْعُ أُذُنَىَّ هَاتَيْنِ وَوَعَاهُ قَلْبِي هَذَا - وَأَشَارَ إِلَى مَنَاطِ قَلْبِهِ - رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ يَقُولُ " أَطْعِمُوهُمْ مِمَّا تَأْكُلُونَ وَأَلْبِسُوهُمْ مِمَّا تَلْبَسُونَ " . وَكَانَ أَنْ أَعْطَيْتُهُ مِنْ مَتَاعِ الدُّنْيَا أَهْوَنَ عَلَىَّ مِنْ أَنْ يَأْخُذَ مِنْ حَسَنَاتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ . ثُمَّ مَضَيْنَا حَتَّى أَتَيْنَا جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ فِي مَسْجِدِهِ وَهُوَ يُصَلِّي فِي ثَوْبٍ وَاحِدٍ مُشْتَمِلاً بِهِ فَتَخَطَّيْتُ الْقَوْمَ حَتَّى جَلَسْتُ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْقِبْلَةِ فَقُلْتُ يَرْحَمُكَ اللَّهُ أَتُصَلِّي فِي ثَوْبٍ وَاحِدٍ وَرِدَاؤُكَ إِلَى جَنْبِكَ قَالَ فَقَالَ بِيَدِهِ فِي صَدْرِي هَكَذَا وَفَرَّقَ بَيْنَ أَصَابِعِهِ وَقَوَّسَهَا أَرَدْتُ أَنْ يَدْخُلَ عَلَىَّ الأَحْمَقُ مِثْلُكَ فَيَرَانِي كَيْفَ أَصْنَعُ فَيَصْنَعُ مِثْلَهُ . أَتَانَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي مَسْجِدِنَا هَذَا وَفِي يَدِهِ عُرْجُونُ ابْنِ طَابٍ فَرَأَى فِي قِبْلَةِ الْمَسْجِدِ نُخَامَةً فَحَكَّهَا بِالْعُرْجُونِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيْنَا فَقَالَ " أَيُّكُمْ يُحِبُّ أَنْ يُعْرِضَ اللَّهُ عَنْهُ " . قَالَ فَخَشَعْنَا ثُمَّ قَالَ " أَيُّكُمْ يُحِبُّ أَنْ يُعْرِضَ اللَّهُ عَنْهُ " . قَالَ فَخَشَعْنَا ثُمَّ قَالَ " أَيُّكُمْ يُحِبُّ أَنْ يُعْرِضَ اللَّهُ عَنْهُ " . قُلْنَا لاَ أَيُّنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ . قَالَ " فَإِنَّ أَحَدَكُمْ إِذَا قَامَ يُصَلِّي فَإِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى قِبَلَ وَجْهِهِ فَلاَ يَبْصُقَنَّ قِبَلَ وَجْهِهِ وَلاَ عَنْ يَمِينِهِ وَلْيَبْصُقْ عَنْ يَسَارِهِ تَحْتَ رِجْلِهِ الْيُسْرَى فَإِنْ عَجِلَتْ بِهِ بَادِرَةٌ فَلْيَقُلْ بِثَوْبِهِ هَكَذَا " . ثُمَّ طَوَى ثَوْبَهُ بَعْضَهُ عَلَى بَعْضٍ فَقَالَ " أَرُونِي عَبِيرًا " . فَقَامَ فَتًى مِنَ الْحَىِّ يَشْتَدُّ إِلَى أَهْلِهِ فَجَاءَ بِخَلُوقٍ فِي رَاحَتِهِ فَأَخَذَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَجَعَلَهُ عَلَى رَأْسِ الْعُرْجُونِ ثُمَّ لَطَخَ بِهِ عَلَى أَثَرِ النُّخَامَةِ . فَقَالَ جَابِرٌ فَمِنْ هُنَاكَ جَعَلْتُمُ الْخَلُوقَ فِي مَسَاجِدِكُمْ . سِرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي غَزْوَةِ بَطْنِ بُوَاطٍ وَهُوَ يَطْلُبُ الْمَجْدِيَّ بْنَ عَمْرٍو الْجُهَنِيَّ وَكَانَ النَّاضِحُ يَعْتَقِبُهُ مِنَّا الْخَمْسَةُ وَالسِّتَّةُ وَالسَّبْعَةُ فَدَارَتْ عُقْبَةُ رَجُلٍ مِنَ الأَنْصَارِ عَلَى نَاضِحٍ لَهُ فَأَنَاخَهُ فَرَكِبَهُ ثُمَّ بَعَثَهُ فَتَلَدَّنَ عَلَيْهِ بَعْضَ التَّلَدُّنِ فَقَالَ لَهُ شَأْ لَعَنَكَ اللَّهُ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ هَذَا اللاَّعِنُ بَعِيرَهُ " . قَالَ أَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ . قَالَ " انْزِلْ عَنْهُ فَلاَ تَصْحَبْنَا بِمَلْعُونٍ لاَ تَدْعُوا عَلَى أَنْفُسِكُمْ وَلاَ تَدْعُوا عَلَى أَوْلاَدِكُمْ وَلاَ تَدْعُوا عَلَى أَمْوَالِكُمْ لاَ تُوَافِقُوا مِنَ اللَّهِ سَاعَةً يُسْأَلُ فِيهَا عَطَاءٌ فَيَسْتَجِيبُ لَكُمْ " . سِرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى إِذَا كَانَتْ عُشَيْشِيَةٌ وَدَنَوْنَا مَاءً مِنْ مِيَاهِ الْعَرَبِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ رَجُلٌ يَتَقَدَّمُنَا فَيَمْدُرُ الْحَوْضَ فَيَشْرَبُ وَيَسْقِينَا " . قَالَ جَابِرٌ فَقُمْتُ فَقُلْتُ هَذَا رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَىُّ رَجُلٍ مَعَ جَابِرٍ " . فَقَامَ جَبَّارُ بْنُ صَخْرٍ فَانْطَلَقْنَا إِلَى الْبِئْرِ فَنَزَعْنَا فِي الْحَوْضِ سَجْلاً أَوْ سَجْلَيْنِ ثُمَّ مَدَرْنَاهُ ثُمَّ نَزَعْنَا فِيهِ حَتَّى أَفْهَقْنَاهُ فَكَانَ أَوَّلَ طَالِعٍ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " أَتَأْذَنَانِ " . قُلْنَا نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ . فَأَشْرَعَ نَاقَتَهُ فَشَرِبَتْ شَنَقَ لَهَا فَشَجَتْ فَبَالَتْ ثُمَّ عَدَلَ بِهَا فَأَنَاخَهَا ثُمَّ جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى الْحَوْضِ فَتَوَضَّأَ مِنْهُ ثُمَّ قُمْتُ فَتَوَضَّأْتُ مِنْ مُتَوَضَّإِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَهَبَ جَبَّارُ بْنُ صَخْرٍ يَقْضِي حَاجَتَهُ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِيُصَلِّيَ وَكَانَتْ عَلَىَّ بُرْدَةٌ ذَهَبْتُ أَنْ أُخَالِفَ بَيْنَ طَرَفَيْهَا فَلَمْ تَبْلُغْ لِي وَكَانَتْ لَهَا ذَبَاذِبُ فَنَكَّسْتُهَا ثُمَّ خَالَفْتُ بَيْنَ طَرَفَيْهَا ثُمَّ تَوَاقَصْتُ عَلَيْهَا ثُمَّ جِئْتُ حَتَّى قُمْتُ عَنْ يَسَارِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخَذَ بِيَدِي فَأَدَارَنِي حَتَّى أَقَامَنِي عَنْ يَمِينِهِ ثُمَّ جَاءَ جَبَّارُ بْنُ صَخْرٍ فَتَوَضَّأَ ثُمَّ جَاءَ فَقَامَ عَنْ يَسَارِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِيَدَيْنَا جَمِيعًا فَدَفَعَنَا حَتَّى أَقَامَنَا خَلْفَهُ فَجَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَرْمُقُنِي وَأَنَا لاَ أَشْعُرُ ثُمَّ فَطِنْتُ بِهِ فَقَالَ هَكَذَا بِيَدِهِ يَعْنِي شُدَّ وَسَطَكَ فَلَمَّا فَرَغَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " يَا جَابِرُ " . قُلْتُ لَبَّيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ . قَالَ " إِذَا كَانَ وَاسِعًا فَخَالِفْ بَيْنَ طَرَفَيْهِ وَإِذَا كَانَ ضَيِّقًا فَاشْدُدْهُ عَلَى حِقْوِكَ " . سِرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكَانَ قُوتُ كُلِّ رَجُلٍ مِنَّا فِي كُلِّ يَوْمٍ تَمْرَةً فَكَانَ يَمَصُّهَا ثُمَّ يَصُرُّهَا فِي ثَوْبِهِ وَكُنَّا نَخْتَبِطُ بِقِسِيِّنَا وَنَأْكُلُ حَتَّى قَرِحَتْ أَشْدَاقُنَا فَأُقْسِمُ أُخْطِئَهَا رَجُلٌ مِنَّا يَوْمًا فَانْطَلَقْنَا بِهِ نَنْعَشُهُ فَشَهِدْنَا أَنَّهُ لَمْ يُعْطَهَا فَأُعْطِيَهَا فَقَامَ فَأَخَذَهَا . سِرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى نَزَلْنَا وَادِيًا أَفْيَحَ فَذَهَبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقْضِي حَاجَتَهُ فَاتَّبَعْتُهُ بِإِدَاوَةٍ مِنْ مَاءٍ فَنَظَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمْ يَرَ شَيْئًا يَسْتَتِرُ بِهِ فَإِذَا شَجَرَتَانِ بِشَاطِئِ الْوَادِي فَانْطَلَقَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى إِحْدَاهُمَا فَأَخَذَ بِغُصْنٍ مِنْ أَغْصَانِهَا فَقَالَ " انْقَادِي عَلَىَّ بِإِذْنِ اللَّهِ " . فَانْقَادَتْ مَعَهُ كَالْبَعِيرِ الْمَخْشُوشِ الَّذِي يُصَانِعُ قَائِدَهُ حَتَّى أَتَى الشَّجَرَةَ الأُخْرَى فَأَخَذَ بِغُصْنٍ مِنْ أَغْصَانِهَا فَقَالَ " انْقَادِي عَلَىَّ بِإِذْنِ اللَّهِ " . فَانْقَادَتْ مَعَهُ كَذَلِكَ حَتَّى إِذَا كَانَ بِالْمَنْصَفِ مِمَّا بَيْنَهُمَا لأَمَ بَيْنَهُمَا - يَعْنِي جَمَعَهُمَا - فَقَالَ " الْتَئِمَا عَلَىَّ بِإِذْنِ اللَّهِ " . فَالْتَأَمَتَا قَالَ جَابِرٌ فَخَرَجْتُ أُحْضِرُ مَخَافَةَ أَنْ يُحِسَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِقُرْبِي فَيَبْتَعِدَ - وَقَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ فَيَتَبَعَّدَ - فَجَلَسْتُ أُحَدِّثُ نَفْسِي فَحَانَتْ مِنِّي لَفْتَةٌ فَإِذَا أَنَا بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُقْبِلاً وَإِذَا الشَّجَرَتَانِ قَدِ افْتَرَقَتَا فَقَامَتْ كُلُّ وَاحِدَةٍ مِنْهُمَا عَلَى سَاقٍ فَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَفَ وَقْفَةً فَقَالَ بِرَأْسِهِ هَكَذَا - وَأَشَارَ أَبُو إِسْمَاعِيلَ بِرَأْسِهِ يَمِينًا وَشِمَالاً - ثُمَّ أَقْبَلَ فَلَمَّا انْتَهَى إِلَىَّ قَالَ " يَا جَابِرُ هَلْ رَأَيْتَ مَقَامِي " . قُلْتُ نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ . قَالَ " فَانْطَلِقْ إِلَى الشَّجَرَتَيْنِ فَاقْطَعْ مِنْ كُلِّ وَاحِدَةٍ مِنْهُمَا غُصْنًا فَأَقْبِلْ بِهِمَا حَتَّى إِذَا قُمْتَ مَقَامِي فَأَرْسِلْ غُصْنًا عَنْ يَمِينِكَ وَغُصْنًا عَنْ يَسَارِكَ " . قَالَ جَابِرٌ فَقُمْتُ فَأَخَذْتُ حَجَرًا فَكَسَرْتُهُ وَحَسَرْتُهُ فَانْذَلَقَ لِي فَأَتَيْتُ الشَّجَرَتَيْنِ فَقَطَعْتُ مِنْ كُلِّ وَاحِدَةٍ مِنْهُمَا غُصْنًا ثُمَّ أَقْبَلْتُ أَجُرُّهُمَا حَتَّى قُمْتُ مَقَامَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَرْسَلْتُ غُصْنًا عَنْ يَمِينِي وَغُصْنًا عَنْ يَسَارِي ثُمَّ لَحِقْتُهُ فَقُلْتُ قَدْ فَعَلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَعَمَّ ذَاكَ قَالَ " إِنِّي مَرَرْتُ بِقَبْرَيْنِ يُعَذَّبَانِ فَأَحْبَبْتُ بِشَفَاعَتِي أَنْ يُرَفَّهَ عَنْهُمَا مَا دَامَ الْغُصْنَانِ رَطْبَيْنِ " . قَالَ فَأَتَيْنَا الْعَسْكَرَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَا جَابِرُ نَادِ بِوَضُوءٍ " . فَقُلْتُ أَلاَ وَضُوءَ أَلاَ وَضُوءَ أَلاَ وَضُوءَ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا وَجَدْتُ فِي الرَّكْبِ مِنْ قَطْرَةٍ وَكَانَ ��َجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ يُبَرِّدُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْمَاءَ فِي أَشْجَابٍ لَهُ عَلَى حِمَارَةٍ مِنْ جَرِيدٍ قَالَ فَقَالَ لِيَ " انْطَلِقْ إِلَى فُلاَنِ بْنِ فُلاَنٍ الأَنْصَارِيِّ فَانْظُرْ هَلْ فِي أَشْجَابِهِ مِنْ شَىْءٍ " . قَالَ فَانْطَلَقْتُ إِلَيْهِ فَنَظَرْتُ فِيهَا فَلَمْ أَجِدْ فِيهَا إِلاَّ قَطْرَةً فِي عَزْلاَءِ شَجْبٍ مِنْهَا لَوْ أَنِّي أُفْرِغُهُ لَشَرِبَهُ يَابِسُهُ . فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي لَمْ أَجِدْ فِيهَا إِلاَّ قَطْرَةً فِي عَزْلاَءِ شَجْبٍ مِنْهَا لَوْ أَنِّي أُفْرِغُهُ لَشَرِبَهُ يَابِسُهُ قَالَ " اذْهَبْ فَأْتِنِي بِهِ " . فَأَتَيْتُهُ بِهِ فَأَخَذَهُ بِيَدِهِ فَجَعَلَ يَتَكَلَّمُ بِشَىْءٍ لاَ أَدْرِي مَا هُوَ وَيَغْمِزُهُ بِيَدَيْهِ ثُمَّ أَعْطَانِيهِ فَقَالَ " يَا جَابِرُ نَادِ بِجَفْنَةٍ " . فَقُلْتُ يَا جَفْنَةَ الرَّكْبِ . فَأُتِيتُ بِهَا تُحْمَلُ فَوَضَعْتُهَا بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِيَدِهِ فِي الْجَفْنَةِ هَكَذَا فَبَسَطَهَا وَفَرَّقَ بَيْنَ أَصَابِعِهِ ثُمَّ وَضَعَهَا فِي قَعْرِ الْجَفْنَةِ وَقَالَ " خُذْ يَا جَابِرُ فَصُبَّ عَلَىَّ وَقُلْ بِاسْمِ اللَّهِ " . فَصَبَبْتُ عَلَيْهِ وَقُلْتُ بِاسْمِ اللَّهِ . فَرَأَيْتُ الْمَاءَ يَتَفَوَّرُ مِنْ بَيْنِ أَصَابِعِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ فَارَتِ الْجَفْنَةُ وَدَارَتْ حَتَّى امْتَلأَتْ فَقَالَ " يَا جَابِرُ نَادِ مَنْ كَانَ لَهُ حَاجَةٌ بِمَاءٍ " . قَالَ فَأَتَى النَّاسُ فَاسْتَقَوْا حَتَّى رَوَوْا قَالَ فَقُلْتُ هَلْ بَقِيَ أَحَدٌ لَهُ حَاجَةٌ فَرَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَدَهُ مِنَ الْجَفْنَةِ وَهِيَ مَلأَى . وَشَكَا النَّاسُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْجُوعَ فَقَالَ " عَسَى اللَّهُ أَنْ يُطْعِمَكُمْ " . فَأَتَيْنَا سِيفَ الْبَحْرِ فَزَخَرَ الْبَحْرُ زَخْرَةً فَأَلْقَى دَابَّةً فَأَوْرَيْنَا عَلَى شِقِّهَا النَّارَ فَاطَّبَخْنَا وَاشْتَوَيْنَا وَأَكَلْنَا حَتَّى شَبِعْنَا . قَالَ جَابِرٌ فَدَخَلْتُ أَنَا وَفُلاَنٌ وَفُلاَنٌ حَتَّى عَدَّ خَمْسَةً فِي حِجَاجِ عَيْنِهَا مَا يَرَانَا أَحَدٌ حَتَّى خَرَجْنَا فَأَخَذْنَا ضِلَعًا مِنْ أَضْلاَعِهِ فَقَوَّسْنَاهُ ثُمَّ دَعَوْنَا بِأَعْظَمِ رَجُلٍ فِي الرَّكْبِ وَأَعْظَمِ جَمَلٍ فِي الرَّكْبِ وَأَعْظَمِ كِفْلٍ فِي الرَّكْبِ فَدَخَلَ تَحْتَهُ مَا يُطَأْطِئُ رَأْسَهُ .
Ubadah b. Walid b. Samit rapporteerde: Ik en mijn vader vertrokken op zoek naar kennis naar een stam van de Ansar voordat hun dood plaatsvond (d.w.z. voordat de Metgezellen van de Profeet de wereld verlieten) en ik was de eerste die Abu Yasar ontmoette, een Metgezel van Allah's Boodschapper (ﷺ) en er was een jonge man met hem die het register van letters bij zich droeg en er was een mantel voorbereid door de stam van Ma'afiri op hem. En zijn dienaar had ook een Ma'afiri-mantel over zich. Mijn vader zei tegen hem: Mijn oom, ik zie de tekenen van woede of die van pijn op je gezicht. Hij zei: Ja, zo en zo, de zoon van zo en zo, van de stam van Harami, had mij een schuld verschuldigd. Ik ging naar zijn familie, groette hen en vroeg: Waar is hij? Ze zeiden: Hij is er niet. Toen kwam zijn zoon naar buiten, die aan de drempel van zijn jeugd stond. Ik zei tegen hem: Waar is je vader? Hij zei: Zodra hij je geluid hoorde, verborg hij zich achter het bed van mijn moeder. Ik zei tegen hem: Loop naar mij toe, want ik weet waar je bent. Hij kwam naar buiten. Ik zei tegen hem: Wat heeft je ertoe gebracht je voor mij te verbergen? Hij zei: Bij Allah, wat ik ook tegen je zou zeggen, zou niet liegen. Bij Allah, ik vrees dat ik je een leugen zou vertellen en dat ik mijn belofte aan jou zou breken, omdat jij de Metgezel van Allah's Boodschapper (ﷺ) bent. Het feit is dat ik het moeilijk had met geld. Ik zei: Zeg je bij Allah? Hij zei: Ik zweer bij Allah. Ik zei: Zeg je bij Allah? Hij zei: Ik zweer bij Allah. Ik zei: Zeg je bij Allah? Hij zei: Ik zweer bij Allah. Toen bracht hij zijn promissory note en schreef hij de schuld af met zijn hand en zei: Betaal wanneer je jezelf voldoende solvabel voelt om me terug te betalen; als dat niet het geval is, dan is er geen aansprakelijkheid voor jou. Deze twee ogen van mij zagen het, en hij (Abu'I-Yasar) legde zijn vingers op zijn ogen en deze twee oren van mij hoorden het en mijn hart onthield het, en hij wees naar zijn hart dat Allah's Boodschapper (ﷺ) zei: Hij die tijd geeft aan iemand die financieel moeilijk zit (in het betalen van de schuld) of zijn schuld kwijtscheldt, Allah zal hem Zijn schaduw bieden. Ik zei tegen hem: Mijn oom, als je de mantel van je dienaar krijgt en je geeft hem je twee kleren, of neem zijn twee kleren van Ma'afir en geef hem je mantel, dan zou er één kleding voor jou en één voor hem zijn. Hij veegde mijn hoofd af en zei: O Allah, zegen de zoon van mijn broer. O, zoon van mijn broer, deze twee zeer ogen van mij zagen en deze twee oren van mij luisterden en dit hart van mij onthield dit, en hij wees naar het hart dat Allah's Boodschapper (ﷺ) zei: Voed hen (de dienaren) en kleed hen (de dienaren) wat je draagt, en als ik hem de goederen van de wereld geef, is dat voor mij gemakkelijker dan dat hij mijn deugden op de Dag des Oordeels zou opnemen. We gingen door tot we bij Jabir b. Abdullah kwamen in de moskee en hij was bezig met het verrichten van het gebed in één doek dat hij aan de tegenovergestelde uiteinden had verbonden. Ik liep tussen de mensen door tot ik tussen hem en de Qibla zat en ik zei: Moge Allah je genadig zijn. Verricht je gebed met één doek om je lichaam terwijl je mantel naast je ligt? Hij wees met zijn hand naar mijn borst, net zoals dit, en hij spreidde zijn vingers en boog ze in de vorm van een boog. En (hij zei): Ik dacht dat een dwaas zoals jij naar mij zou komen zodat hij mij zou zien zoals ik ben en dat hij het dan ook zou doen zoals ik. Allah's Boodschapper (ﷺ) kwam naar ons in dezezelfde moskee en hij had in zijn hand de twijg van de dadelpalm en hij zag slijm richting de Qibla van de moskee en hij veegde het weg met behulp van de twijg. Toen kwam hij naar ons toe en zei: Wie onder jullie zou willen dat Allah Zijn gezicht van hem afwendt? We waren bang. Toen zei hij opnieuw: Wie onder jullie zou willen dat Allah Zijn gezicht van hem afwendt? We waren bang. Hij zei weer: Wie onder jullie zou willen dat Allah Zijn gezicht van hem afwendt? We zeiden: Allah's Boodschapper, niemand van ons wil dat. En hij zei: Als iemand onder jullie gaat bidden, en Allah, de Verhevene en Glorieuze, voor hem staat, dan moet hij niet in zijn richting spuwen, noch aan zijn rechterkant, maar moet hij spuwen aan zijn linkerzijde onder zijn linker voet, en als hij plotseling (tegen zijn wil) daartoe gedwongen wordt, moet hij dan in zijn doek spuwen en het in een deel ervan vouwen. (En hij zei verder:) Breng iets dat lekker ruikt. Een jonge man die tot onze stam behoorde, stond op, ging en bracht geur in zijn handpalm. Allah's Boodschapper (ﷺ) nam dat en bracht het aan het uiteinde van die twijg en raakte vervolgens de plek aan waar slijm was geweest. Jabir zei: Daarom moet je geur aan je moskeeën toepassen. Het wordt op hetzelfde gezag gerapporteerd: We vertrokken samen met Allah's Boodschapper (ﷺ) op een expeditie naar Batn Buwat. Hij (de Heilige Profeet) was op zoek naar al-Majdi b. 'Amr al-Juhani. (We hadden zo'n magere uitrusting) dat vijf, zes of zeven van ons één kameel hadden om op te rijden en we gingen er beurtelings op. Op een keer was het de beurt van een Ansari om op de kameel te rijden. Hij liet het knielen om erover te rijden (en nadat hij erop was gestapt), probeerde hij het op te tillen, maar het aarzelde. Dus hij zei: Moge de vloek van Allah op jou zijn! Toen zei Allah's Boodschapper (ﷺ): Wie is er om zijn kameel te vervloeken? Hij zei: Allah's Boodschapper, dat ben ik. Toen zei hij: Stap af van de kameel en laten we niet in ons gezelschap de vervloekte hebben. Vervloek niet jezelf, noch je kinderen, noch je bezittingen. Het is mogelijk dat jouw vloek samenvalt met de tijd dat Allah je zal geven wat je verlangt en dat je gebed snel wordt verhoord. Het wordt op hetzelfde gezag gerapporteerd: We vertrokken op een expeditie samen met Allah's Boodschapper (ﷺ) tot het avond werd, en we waren dicht bij een waterreservoir in Arabië. Allah's Boodschapper (ﷺ) zei: Wie zou de persoon zijn die vooruitgaat en het reservoir herstelt en zelf water drinkt en ons daarmee dient? Jabir zei: Ik stond op en zei: Allah's Boodschapper, ik ben degene die dat wil doen. Toen zei Allah's Boodschapper (ﷺ): Wie is de persoon die met Jabir meegaat? En toen stond Jabbar b. Sakhr op. Dus gingen we naar dat waterput en gaven er een emmer of twee water in en maakten het dicht met klei en begonnen het te vullen (met water) totdat het tot de rand gevuld was. Allah's Boodschapper (ﷺ) was de eerste die voor ons verscheen, en hij zei: Mag ik (jullie beiden) toestaan dat ik water drink uit dat reservoir? We zeiden: Ja, Allah's Boodschapper. Hij leidde zijn kameel om water te drinken en het dronk. Toen trok hij de teugel en liet zijn benen uitstrekken en begon te plassen. Hij nam het vervolgens mee naar de zijkant en liet het daar knielen en kwam toen naar de tank en deed wudu. Ik stond op en deed wudu zoals Allah's Boodschapper (ﷺ), en Jabbar b. Sakhr ging weg om zich te ontlasten en Allah's Boodschapper (ﷺ) stond op om te bidden en er lag een mantel over mij. Ik probeerde de uiteinden om te keren, maar hij was te kort (om mijn lichaam gemakkelijk te bedekken). Ik keerde hem vervolgens om en trok de tegenovergestelde uiteinden en bond ze om mijn nek. Daarna kwam ik en stond aan de linkerzijde van Allah's Boodschapper (ﷺ). Hij greep me vast en liet me achter hem rondgaan, totdat hij me aan zijn rechterzijde liet staan. Toen kwam Jabbar b. Sakhr. Hij deed wudu en kwam vervolgens aan de linkerzijde van Allah's Boodschapper (ﷺ). Toen greep Allah's Boodschapper (ﷺ) onze handen samen, duwde ons terug en liet ons achter hem staan. Vervolgens begon Allah's Boodschapper (ﷺ) naar mij te kijken met bliksemsnelle blikken, maar ik merkte dat niet. Daarna werd ik me ervan bewust en hij wees met de gebaar van zijn hand dat ik mijn lendenlaken moest wikkelen. Toen Allah's Boodschapper (ﷺ) klaar was met het gebed, zei hij: Jabir! Ik zei: Allah's Boodschapper, tot uw dienst. Hij zei: Wanneer het kleed om je heen ontoereikend is, bind dan de tegenovergestelde uiteinden, maar als het klein is, bind het dan over het onderlichaam. Jabir rapporteerde: We vertrokken op een expeditie met Allah's Boodschapper (ﷺ) en de enige voorziening voor ieder van ons was slechts één dadel per dag en we kauwden erop. En we sloegen de bladeren met behulp van onze boog en aten ze totdat de zijkanten van onze mond werden beschadigd. Op een dag gebeurde het dat iemand over het hoofd werd gezien en geen dadel kreeg. We droegen die persoon en getuigen dat hij die dadel niet had gekregen, dus werd hem dat aangeboden en hij stond op en nam het aan. Jabir rapporteerde: We vertrokken op een expeditie samen met Allah's Boodschapper (ﷺ) tot we neerdaalden in een uitgestrekte vallei en Allah's Boodschapper (ﷺ) ging om zich te ontlasten. Ik volgde hem met een emmer vol water en Allah's Boodschapper (ﷺ) keek rond en vond geen privacy, behalve twee bomen aan het einde van de vallei, en Allah's Boodschapper (ﷺ) ging naar een van hen en nam een twijg vast en zei: Wees onder mijn controle door de toestemming van Allah, en zo kwam het onder zijn controle zoals de neusriem van de kameel in de hand van zijn berijder, en toen kwam hij bij de tweede boom en nam een twijg vast en zei: Wees onder mijn controle met de toestemming van Allah, en het kwam onder zijn controle, en toen hij tussen de twee bomen kwam, verbond hij de twee twijgen en zei: Verbind met de toestemming van Allah. Jabir zei: Ik was bang dat Allah's Boodschapper (ﷺ) zich bewust zou zijn van mijn nabijheid en nog verder zou gaan. En Muhammad b. Abbad heeft het woord
"faitab'd" gebruikt en ik begon tegen mezelf te praten. En zoals ik zag, vond ik plotseling Allah's Boodschapper (ﷺ) voor mij en de twee bomen waren gescheiden en elk stond op zijn plaats. Ik zag Allah's Boodschapper (ﷺ) korte tijd staan, knikkend met zijn hoofd naar rechts en links. Isma'il wees met zijn hoofd naar rechts en links (om te demonstreren hoe de Profeet had gewezen). Toen kwam hij (de Heilige Profeet) naar mij en zei: Jabir, heb je mijn plek gezien waar ik stond? Ik zei: Allah's Boodschapper, ja. Toen zei hij: Dan moet je naar die twee bomen gaan, een twijg van elke nemen en naar die plek gaan waar ik stond en daar gaan staan waar ik stond en een twijg op de rechterkant en een twijg op de linkerkant plaatsen. Jabir zei: Ik vertrok en pakte een steen, brak die en scherper maakte hem, en kwam toen bij die bomen en sneed een twijg van elk, en kwam met ze gesleept tot ik stond op de plek waar Allah's Boodschapper (ﷺ) had gestaan en plaatste een twijg op de rechterkant en een op de linkerkant. Toen ontmoette ik hem en zei: Allah's Boodschapper, ik heb dat gedaan, maar (graag) leg me uit waarom ik dat heb gedaan. Toen zei hij: Ik liep langs twee graven waarvan de bewoners onderworpen waren aan kwelling. Ik wilde tussenbeide komen voor hen zodat ze van deze kwelling zouden worden verlost, zolang deze twijgen vers blijven. Jabir zei: We keerden terug naar het (kamp van het) leger en Allah's Boodschapper (ﷺ) zei: Jabir, roep mensen op om wudu te doen. Ik riep: Kom en doe wudu, kom en doe wudu, kom en doe wudu. Ik zei: Allah's Boodschapper, er is niet eens een druppel water in het legerkamp, en er was een persoon die het water voor Allah's Boodschapper (ﷺ) koelde in de oude waterzak die aan de twijg hing. Hij vroeg me om naar zo'n en zo'n Ansari te gaan en hem te vragen of er water in die huid was. Ik ging naar hem en keek erin, maar vond niets anders dan een druppel in de mond van die waterzak, en als ik dat zou trekken, zou het uitgedroogde deel van de waterzak het opzuigen. Ik kwam naar Allah's Boodschapper (ﷺ) en zei: Allah's Boodschapper, ik heb niets gevonden dan een druppel water in de mond van de waterzak, en als ik dat zou trekken, zou het worden opgenomen. Hij zei: Ga en breng dat naar mij. Ik bracht dat naar hem. Hij greep het vast en begon iets te zeggen dat ik niet kon begrijpen, en drukte het vervolgens met zijn hand en gaf het aan mij en zei: Jabir, kondig aan dat de ton moet worden gebracht. Dus ik kondigde aan dat de ton van het leger (gebracht) moest worden. Het werd gebracht en ik plaatste het voor hem (de Heilige Profeet). Toen plaatste Allah's Boodschapper (ﷺ) zijn handen in de ton zoals dit: met zijn vingers gestrekt, en toen plaatste hij zijn vingers op de bodem van de ton en zei: Jabir, neem het (die waterzak) en giet water over mij, terwijl je Bismillah reciteert, en ik giet water en zei: Bismillah, en vond water dat tussen de vingers van Allah's Boodschapper (ﷺ) spoot. Toen spoot die ton uit tot hij vol was, en de Boodschapper (ﷺ) zei: Jabir, maak een aankondiging dat wie water nodig heeft, dat moet nemen. Jabir zei: De mensen kwamen en haalden water totdat ze allemaal verzadigd waren. Ik zei: Is er nog iemand die het wil krijgen? En Allah's Boodschapper (ﷺ) tilde toen zijn hand op van die ton en hij was nog steeds vol. Toen klaagden de mensen bij Allah's Boodschapper (ﷺ) over honger en hij zei: Moge Allah jullie voedsel geven! We kwamen bij de oever van de oceaan en de oceaan sloeg en wierp een groot dier uit, en wij staken vuur aan en kookten het en namen het totdat we naar hartelust hadden gegeten. Jabir zei: Ik en zo'n en zo'n vijf personen gingen in de holte ervan en niemand kon ons zien totdat we eruit waren gekomen, en we grepen een van zijn ribben en draaiden die in een soort boog, toen riepen we de grootste van de mensen van het leger en de grootste kamelen van het leger, en daarop had hij de grote zadel erop, en hij kon er gemakkelijk doorheen gaan zonder dat de berijder zich hoefde te bukken.
Vertaling en uitleg door Khutba World, vertaald vanuit het Arabisch.
De Profeet ﷺ leerde barmhartigheid bij schulden, gebed en omgang met mensen.
De terugbetaling uitstellen wanneer iemand zijn schuld door geldgebrek niet kan voldoen.
De gebedsrichting naar de Ka'ba in Mekka.
Een kledingstuk dat genoemd wordt naar Ma'afir, een streek in Jemen.
Geleerden leiden hieruit af dat een schuldeiser een behoeftige schuldenaar uitstel behoort te geven en dat kwijtschelding een grote deugd is. De overlevering benadrukt ook goede behandeling van dienaren, het vermijden van vervloekingen en eerbied voor de moskee tijdens het gebed. Bij het gebed met één kledingstuk geldt dat men het lichaam passend bedekt; de Profeet ﷺ corrigeerde Jabir bovendien door hem naast zich te laten staan toen hij alleen bad, en de twee mannen achter zich toen zij samen baden.
- Geef iemand met betalingsproblemen redelijke ruimte en scheld een schuld kwijt als je daartoe in staat bent.
- Behandel werknemers en mensen onder je verantwoordelijkheid met waardigheid en zorg voor hun basisbehoeften.
- Vermijd vervloekingen en houd de gebedsruimte schoon en respectvol.
Deze overlevering vervolgt het gedeelte over de kleding van de dienaar en de aansporing om hem te voeden en te kleden zoals men zichzelf verzorgt.
Sahih Muslim · #7510 (Sahih)Deze sahih-overlevering uit Sahih Muslim behandelt eveneens een belangrijke geloofsles en vormt een betrouwbare aanvullende verwijzing.
Elke dag een hadith, in jouw taal
De app geeft je dagelijks een hadith met uitleg, ook als widget op je telefoon. Gratis te gebruiken.