Sunan Abi Dawud, xadiiska 1709
Waxaa weriyey Iyad ibn Himar. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Iyad ibn Himar
Riwaayadda
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا خَالِدٌ يَعْنِي الطَّحَّانَ، ح وَحَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، - الْمَعْنَى - عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ، عَنْ أَبِي الْعَلاَءِ، عَنْ مُطَرِّفٍ، - يَعْنِي ابْنَ عَبْدِ اللَّهِ - عَنْ عِيَاضِ بْنِ حِمَارٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ وَجَدَ لُقَطَةً فَلْيُشْهِدْ ذَا عَدْلٍ - أَوْ ذَوَىْ عَدْلٍ - وَلاَ يَكْتُمْ وَلاَ يُغَيِّبْ فَإِنْ وَجَدَ صَاحِبَهَا فَلْيَرُدَّهَا عَلَيْهِ وَإِلاَّ فَهُوَ مَالُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ يُؤْتِيهِ مَنْ يَشَاءُ " .
Waxaa nooga warramay Musaddad, waxaa nooga warramay Khalid (oo ah Al-Dhaxaan), sidoo kale waxaa nooga warramay Muusa bin Ismaaciil, waxaa nooga warramay Wuhayb — macnaha waa isku mid — laga soo xigtay Khalid Al-Xaddaa’, laga soo xigtay Abul-Calaa’, laga soo xigtay Mudarrif (ibnu Cabdillaahi), laga soo xigtay Ciyaad bin Ximaar, wuxuu yiri: Rasuulka Allah ﷺ wuxuu yiri:
“Qofkii helo shay lumay ha u yeero hal ama laba qof oo caddaalad ah oo markhaati ka noqda, yaanu qarin ama daboolin. Haddii uu helo milkiilaha shaygaas, ha u celiyo; haddii kalena, waa maal Allaah Cazza wa Jalla leeyahay, wuxuuna siiyaa cidduu doono.”
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Shay la helay waa in si daacad ah loo diiwaangeliyo oo loo celiyo milkiilaha.
Shay qof ka lumay oo qof kale dhulka ka helay.
In dad caddaalad ah loo caddeeyo inaad shayga heshay, si helitaankiisu uusan qarsoomin.
Culimadu waxay arrintan ka fahmeen in qofka shay helaa uusan naftiisa u qarin ama u haysan, balse uu diyaar u ahaado in lala xisaabtamo oo uu ku dadaalo sidii milkiilaha loo heli lahaa. Marka milkiilaha la ogaado, shayga waa in loo celiyaa. Xeerarka faahfaahsan ee ku saabsan shaacinta iyo ilaalintu way ku kala duwan yihiin nooca shayga, fiqhigana si gaar ah ayaa loogu faahfaahiyaa.
- Diiwaangeli shayga aad heshay, una sheeg markhaatiyaal lagu kalsoon yahay inaad heshay.
- Si taxaddar leh u ilaali shayga la helay, una celi marka milkiilaha xaqa ahi kuu yimaado.
- Markaad raadinayso milkiilaha, ha shaacin dhammaan astaamaha lagu garto; sidaas ayuu milkiilaha dhabta ahi ku caddayn karaa inuu isagu leeyahay.
Werintani waxay ka tirsan tahay isla mawduuca, waxayna dhammaystiraysaa waajibaadka qofka wax helay.
Sunan Abi Dawud · #1708 (Hasan Sahih)Werintan la xiriirta waxay sidoo kale ka hadlaysaa sida taxaddar leh ee loola dhaqmo shay la helay.
Sahih al-Bukhari · #2426 (Sahih)Werintan saxiixa ahi waxay taageeraysaa tilmaamaha guud ee ku saabsan ilaalinta iyo shaacinta shay la helay.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.