Sunan Abi Dawud, xadiiska 202
Waxaa weriyey Abdullah ibn Abbas. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Abdullah ibn Abbas
Riwaayadda
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مَعِينٍ، وَهَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، وَعُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، عَنْ عَبْدِ السَّلاَمِ بْنِ حَرْبٍ، - وَهَذَا لَفْظُ حَدِيثِ يَحْيَى - عَنْ أَبِي خَالِدٍ الدَّالاَنِيِّ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَسْجُدُ وَيَنَامُ وَيَنْفُخُ ثُمَّ يَقُومُ فَيُصَلِّي وَلاَ يَتَوَضَّأُ . قَالَ فَقُلْتُ لَهُ صَلَّيْتَ وَلَمْ تَتَوَضَّأْ وَقَدْ نِمْتَ فَقَالَ " إِنَّمَا الْوُضُوءُ عَلَى مَنْ نَامَ مُضْطَجِعًا " . زَادَ عُثْمَانُ وَهَنَّادٌ " فَإِنَّهُ إِذَا اضْطَجَعَ اسْتَرْخَتْ مَفَاصِلُهُ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ قَوْلُهُ " الْوُضُوءُ عَلَى مَنْ نَامَ مُضْطَجِعًا " . هُوَ حَدِيثٌ مُنْكَرٌ لَمْ يَرْوِهِ إِلاَّ يَزِيدُ أَبُو خَالِدٍ الدَّالاَنِيُّ عَنْ قَتَادَةَ وَرَوَى أَوَّلَهُ جَمَاعَةٌ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَلَمْ يَذْكُرُوا شَيْئًا مِنْ هَذَا وَقَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مَحْفُوظًا وَقَالَتْ عَائِشَةُ - رضى الله عنها - قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " تَنَامُ عَيْنَاىَ وَلاَ يَنَامُ قَلْبِي " . وَقَالَ شُعْبَةُ إِنَّمَا سَمِعَ قَتَادَةُ مِنْ أَبِي الْعَالِيَةِ أَرْبَعَةَ أَحَادِيثَ حَدِيثَ يُونُسَ بْنِ مَتَّى وَحَدِيثَ ابْنِ عُمَرَ فِي الصَّلاَةِ وَحَدِيثَ الْقُضَاةُ ثَلاَثَةٌ وَحَدِيثَ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدَّثَنِي رِجَالٌ مَرْضِيُّونَ مِنْهُمْ عُمَرُ وَأَرْضَاهُمْ عِنْدِي عُمَرُ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَذَكَرْتُ حَدِيثَ يَزِيدَ الدَّالاَنِيِّ لأَحْمَدَ بْنِ حَنْبَلٍ فَانْتَهَرَنِي اسْتِعْظَامًا لَهُ وَقَالَ مَا لِيَزِيدَ الدَّالاَنِيِّ يُدْخِلُ عَلَى أَصْحَابِ قَتَادَةَ وَلَمْ يَعْبَأْ بِالْحَدِيثِ .
Waxaa nooga warramay Yaxya bin Maciin, Hanaad bin As-Sarii, iyo Cuthmaan bin Abii Sheybah, oo ka weriyey Cabdis-Salaam bin Xarb — waana erayada xadiiska Yaxya — oo ka weriyey Abuu Khaalid Ad-Daalaanii, oo ka weriyey Qataadah, oo ka weriyey Abul-Caaliyah, oo ka weriyey Ibnu Cabbaas, in Rasuulka Alle ﷺ uu sujuudi jiray oo hurdi jiray (isagoo sujuudsan) oo neef-tuuri jiray, dabadeedna istaagi jiray oo tukan jiray isagoon weeso qaadan. Waxaan ku idhi:
"Waad tukatay adigoon weeso qaadan inkastoo aad hurudday?" Wuxuu yidhi: "Weesadu waxay ku waajibtaa qofka jiifka ku hurda." Cuthmaan iyo Hanaad waxay ku dareen: "Sababtoo ah markuu jiifto, kala-goysyadiisu way debcaan." Abuu Daawuud wuxuu yidhi: Hadalkiisa ah "Weesadu waxay ku waajibtaa qofka jiifka ku hurda" waa xadiis munkar ah (la diiday). Ma jiro cid kale oo werisay aan ka ahayn Yaziid Abuu Khaalid Ad-Daalaanii oo ka weriyey Qataadah. Bilowgiisana waxaa ka weriyey Ibnu Cabbaas jamaaco aan arrintan soo hadal-qaadin. Wuxuu yidhi: Nabigu ﷺ wuu ilaashanaa (xilliga hurdada). Caasha — Allaha raalli ka noqdee — waxay sheegtay in Nabigu ﷺ yidhi: "Indhahaygu way hurdaan, laakiin qalbigaygu ma hurdo." Shucbah wuxuu yidhi: Qataadah wuxuu Abul-Caaliyah ka maqlay afar xadiis oo kaliya: xadiiska Yuunus bin Mattaa, xadiiska Ibnu Cumar ee ku saabsan salaadda, xadiiska "Qaadiyadu waa saddex", iyo xadiiska Ibnu Cabbaas ee leh: "Waxaa ii warramay rag la aamini karo oo uu Cumar ka mid yahay, ka ugu aaminka badan agtaydana waa Cumar." Abuu Daawuud wuxuu yidhi: Waxaan u sheegay xadiiska Yaziid Ad-Daalaanii Axmed bin Xanbal, wuuna igu canaantay isagoo ixtiraamaya, wuxuuna yidhi: "Yaziid Ad-Daalaanii waxba kuma dari karo macallimiinta Qataadah," mana uusan dan ka gelin xadiiskan.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Hurdadu ma jebiso weysada haddii aanu qofku miyir-beelin.
Dhaqidda yar ee cibaadada loogu diyaar garoobo, taas oo la sameeyo ka hor noocyo cibaado ah.
Foorarsiga salaadda ee wejiga iyo xubno kale oo jirka ahi dhulka taabtaan.
Werin la diiday oo aan lagu kalsoonaan karin, kana hor imanaysa werinno ka xooggan.
Abuu Daawuud wuxuu ku tilmaamay munkar ku-darka ku saabsan hurdada oo la jiifo, waayo waxa kaliya oo ka weriyey Yaziid ad-Daalaani isagoo ka soo werinaya Qataadah, halka ardayda lagu kalsoon yahay ee Qataadah aanay xusin. Culimadu waxay werinnada ka xooggan ka fahmeen in hurdadu aanay xaalad kasta si toos ah u jebin weysada; halbeegga ugu muhiimsani waa in miyirka iyo is-xakamayntu lumaaan iyo in kale. Madh-habyada fiqhigu arrintan siyaabo kala duwan bay u faahfaahiyaan: hurdada fudud ee lagu seexdo fadhiga deggan badanaa waa laga cudurdaartaa, halka hurdada culus ama hurdada ku timaadda qaab jirku dabco ay sabab u noqoto in weysada la cusboonaysiiyo. Ilaalinta gaarka ah ee hurdada Nabiga ﷺ si toos ah dadka kale uguma khusayso.
- Cusboonaysii weysada hurdada culus ka dib haddii aanad garanayn wixii hareerahaaga ka dhacay.
- Kala saar ku-darka gaarka ah ee daciifka ah iyo werinnada ka xooggan ee ku saabsan hurdada iyo weysada.
- Haddii aad ka shakido xaaladdaada, qaado jidka taxaddarka oo mar kale weyso ka hor salaadda.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.