Furriinka · Sunan Abi Dawud

Sunan Abi Dawud, xadiiska 2256

Waxaa weriyey Abdullah ibn Abbas. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Da'if (daciif)Buugga: Furriinka
سنن أبي داود
Yaa weriyey?

Laga soo bilaabo Abu Dawud dib ilaa Ibn Abbas

Da'if (daciif)
  1. 1Al‑Hasan ibn Aliwuxuu u sheegay Abu Dawudالْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ
  2. 2Yazid ibn Harunيَزِيدُ بْنُ هَارُونَ
  3. 3Abbad ibn Mansurعَبَّادُ بْنُ مَنْصُورٍ
  4. 4Ikrimaعِكْرِمَةَ
  5. 5Ibn Abbasابْنِ عَبَّاسٍ

Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ مَنْصُورٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ جَاءَ هِلاَلُ بْنُ أُمَيَّةَ وَهُوَ أَحَدُ الثَّلاَثَةِ الَّذِينَ تَابَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ فَجَاءَ مِنْ أَرْضِهِ عَشِيًّا فَوَجَدَ عِنْدَ أَهْلِهِ رَجُلاً فَرَأَى بِعَيْنَيْهِ وَسَمِعَ بِأُذُنَيْهِ فَلَمْ يَهِجْهُ حَتَّى أَصْبَحَ ثُمَّ غَدَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي جِئْتُ أَهْلِي عِشَاءً فَوَجَدْتُ عِنْدَهُمْ رَجُلاً فَرَأَيْتُ بِعَيْنِي وَسَمِعْتُ بِأُذُنِي فَكَرِهَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَا جَاءَ بِهِ وَاشْتَدَّ عَلَيْهِ فَنَزَلَتْ ‏{‏ وَالَّذِينَ يَرْمُونَ أَزْوَاجَهُمْ وَلَمْ يَكُنْ لَهُمْ شُهَدَاءُ إِلاَّ أَنْفُسُهُمْ فَشَهَادَةُ أَحَدِهِمْ ‏}‏ الآيَتَيْنِ كِلْتَيْهِمَا فَسُرِّيَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ أَبْشِرْ يَا هِلاَلُ قَدْ جَعَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لَكَ فَرَجًا وَمَخْرَجًا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ هِلاَلٌ قَدْ كُنْتُ أَرْجُو ذَلِكَ مِنْ رَبِّي ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَرْسِلُوا إِلَيْهَا ‏"‏ ‏.‏ فَجَاءَتْ فَتَلاَ عَلَيْهِمَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَذَكَّرَهُمَا وَأَخْبَرَهُمَا أَنَّ عَذَابَ الآخِرَةِ أَشَدُّ مِنْ عَذَابِ الدُّنْيَا فَقَالَ هِلاَلٌ وَاللَّهِ لَقَدْ صَدَقْتُ عَلَيْهَا فَقَالَتْ قَدْ كَذَبَ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَعِنُوا بَيْنَهُمَا ‏"‏ ‏.‏ فَقِيلَ لِهِلاَلٍ اشْهَدْ ‏.‏ فَشَهِدَ أَرْبَعَ شَهَادَاتٍ بِاللَّهِ إِنَّهُ لَمِنَ الصَّادِقِينَ فَلَمَّا كَانَتِ الْخَامِسَةُ قِيلَ لَهُ يَا هِلاَلُ اتَّقِ اللَّهَ فَإِنَّ عَذَابَ الدُّنْيَا أَهْوَنُ مِنْ عَذَابِ الآخِرَةِ وَإِنَّ هَذِهِ الْمُوجِبَةُ الَّتِي تُوجِبُ عَلَيْكَ الْعَذَابَ ‏.‏ فَقَالَ وَاللَّهِ لاَ يُعَذِّبُنِي اللَّهُ عَلَيْهَا كَمَا لَمْ يَجْلِدْنِي عَلَيْهَا ‏.‏ فَشَهِدَ الْخَامِسَةَ أَنَّ لَعْنَةَ اللَّهِ عَلَيْهِ إِنْ كَانَ مِنَ الْكَاذِبِينَ ثُمَّ قِيلَ لَهَا اشْهَدِي ‏.‏ فَشَهِدَتْ أَرْبَعَ شَهَادَاتٍ بِاللَّهِ إِنَّهُ لَمِنَ الْكَاذِبِينَ فَلَمَّا كَانَتِ الْخَامِسَةُ قِيلَ لَهَا اتَّقِي اللَّهَ فَإِنَّ عَذَابَ الدُّنْيَا أَهْوَنُ مِنْ عَذَابِ الآخِرَةِ وَإِنَّ هَذِهِ الْمُوجِبَةُ الَّتِي تُوجِبُ عَلَيْكِ الْعَذَابَ ‏.‏ فَتَلَكَّأَتْ سَاعَةً ثُمَّ قَالَتْ وَاللَّهِ لاَ أَفْضَحُ قَوْمِي فَشَهِدَتِ الْخَامِسَةَ أَنَّ غَضَبَ اللَّهِ عَلَيْهَا إِنْ كَانَ مِنَ الصَّادِقِينَ فَفَرَّقَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْنَهُمَا وَقَضَى أَنْ لاَ يُدْعَى وَلَدُهَا لأَبٍ وَلاَ تُرْمَى وَلاَ يُرْمَى وَلَدُهَا وَمَنْ رَمَاهَا أَوْ رَمَى وَلَدَهَا فَعَلَيْهِ الْحَدُّ وَقَضَى أَنْ لاَ بَيْتَ لَهَا عَلَيْهِ وَلاَ قُوتَ مِنْ أَجْلِ أَنَّهُمَا يَتَفَرَّقَانِ مِنْ غَيْرِ طَلاَقٍ وَلاَ مُتَوَفَّى عَنْهَا وَقَالَ ‏"‏ إِنْ جَاءَتْ بِهِ أُصَيْهِبَ أُرَيْصِحَ أُثَيْبِجَ حَمْشَ السَّاقَيْنِ فَهُوَ لِهِلاَلٍ وَإِنْ جَاءَتْ بِهِ أَوْرَقَ جَعْدًا جُمَالِيًّا خَدَلَّجَ السَّاقَيْنِ سَابِغَ الأَلْيَتَيْنِ فَهُوَ لِلَّذِي رُمِيَتْ بِهِ فَجَاءَتْ بِهِ أَوْرَقَ جَعْدًا جُمَالِيًّا خَدَلَّجَ السَّاقَيْنِ سَابِغَ الأَلْيَتَيْنِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَوْلاَ الأَيْمَانُ لَكَانَ لِي وَلَهَا شَأْنٌ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ عِكْرِمَةُ فَكَانَ بَعْدَ ذَلِكَ أَمِيرًا عَلَى مُضَرَ وَمَا يُدْعَى لأَبٍ ‏.‏

Tarjumaad

Ibnu Cabbaas wuxuu yiri: Hilaal bin Umeyyah wuxuu ahaa mid ka mid ah saddexdii qof ee Alle ka aqbalay towbadooda. Habeen buu dhulkiisa ka soo laabtay, wuxuuna gurigiisa ugu tagay nin xaaskiisa la jooga. Wuxuu ku arkay indhihiisa, wuxuuna ku maqlay dhegihiisa, laakiin waxba uma geysan ilaa subaxdii. Markii waagu beryay, wuxuu u yimid Rasuulka Alle ﷺ wuxuuna yiri:

“Rasuulkii Allow, habeen baan xaaskaygii u imid, waxaanan ugu tagay nin la jooga. Indhaygaygaan ku arkay, dhegahaygaana ku maqlay.” Rasuulka Alle ﷺ wuu ka dhibsaday warkaas, arrintuna way ku cuslaatay. Markaas bay soo degtay aayadda Qur’aanka: {Kuwa xaasaskooda tuura oo aan markhaatiyo lahayn nafahooda mooyee, markhaatiga midkood...} (labada aayadood). Markii Rasuulka Alle ﷺ ka soo nastay waxyiga, wuxuu yiri: “Bishaareysoow Hilaalow, Alle Korreeye oo Mahadsane wuxuu kuu yeelay fududaan iyo waddo bixitaan.” Hilaal wuxuu yiri: “Taas waan ka rajeynayay Rabbigay.” Rasuulka Alle ﷺ wuxuu yiri: “U dira iyada.” Way timid, Rasuulka Alle ﷺna wuxuu ku akhriyay aayadaha, wuu xusuusiyay, wuxuuna u sheegay in cadaabta Aakhiro ay ka daran tahay tan adduunka. Hilaal wuxuu yiri: “Wallahi, run baan ka sheegay iyada.” Iyaduna waxay tiri: “Been buu sheegay.” Rasuulka Alle ﷺ wuxuu yiri: “Li’aan sameeya dhexdiinna.” Hilaal baa lagu yiri: “Markhaati fur.” Afar jeer buu Alle ku dhaartay inuu run sheegayo. Markii shanaad markii la gaaray, waxaa lagu yiri: “Hilaalow, Alle ka cabso, waayo cadaabta adduunku way ka fududahay tan Aakhiro, tanina waa midda go’aamisa ee cadaabta kugu waajibinaysa.” Wuxuu yiri: “Wallahi, Alle iguma cadaabi doono arrintaan, siduu iigu garaacinba.” Markaas buu mar shanaad markhaati furay, isagoo nacnaca Alle korkiisa ka dalbay haddii uu beenlow yahay. Kadibna iyadii baa lagu yiri: “Markhaati fur.” Afar jeer bay Alle ku dhaaratay inuu beenlow yahay. Markii shanaad markii la gaaray, waxaa lagu yiri: “Alle ka cabso, waayo cadaabta adduunku way ka fududahay tan Aakhiro, tanina waa midda go’aamisa ee cadaabta kugu waajibinaysa.” Wax yar bay hakatay, kadibna waxay tiri: “Wallahi, dadkayga ceebayn maayo.” Markaas bay mar shanaad markhaati furatay, iyadoo carada Alle korkeeda ka dalbatay haddii uu run sheegayo. Rasuulka Alle ﷺ wuu kala diray labadoodii, wuxuuna xukumay in ilmaha aan loogu yeerin aabe, iyada iyo ilmaheedana aan zino lagu tuhmin; qofkii iyada ama ilmaheeda tuurana waxaa ku waajiba xad. Wuxuu kaloo xukumay inaanay lahayn guri iyo nafaci ka timaada saygeeda, maxaa yeelay waxay ku kala tageen furriin iyo geeri la’aan. Wuxuu yiri: “Hadday dhasho ilmo timo cas-cas leh, barida yar, caloosha weyn, iyo lugaha caato ah, waa wiilka Hilaal. Laakiin hadday dhasho ilmo midab madow leh, timo jiid-jiidan, jir buuran, lugaha buuran, iyo barida weyn, waa wiilka lagu eedeeyay.” Markay dhashay, ilmuhu wuxuu ahaa mid timo jiid-jiidan leh, jir buuran, lugaha buuran, iyo barida weyn. Rasuulka Alle ﷺ wuxuu yiri: “Haddaanay dhaaro jirin, tallaabo adag baan ka qaadi lahaa.” Cikramah wuxuu yiri: “Kadib wuxuu noqday amiirka qabiilka Mudar, mana loogu yeeri jirin aabihiis.

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Liʿān waa habraac sharci ah oo la adeegsado marka ninku xaaskiisa ku eedeeyo sino isaga oo aan haysan markhaatiyaal.

Asalka iyo sababta

Qoraalku wuxuu ka warramayaa dhacdadii Hilal ibn Umayya: wuxuu Nabiga ﷺ u sheegay inuu xaaskiisa la arkay nin kale. Markaas ayaa la soo dejiyey aayadaha ku saabsan liʿān.

Erayada adag oo la sharxay
Liʿān

Habraac rasmi ah oo labada dhinac ku dhaartaan marka ninku xaaskiisa sino ku eedeeyo isaga oo aan haysan markhaatiyaal.

Markhaatiga shanaad

Dhaarta go’aamisa: ninku wuxuu Alle ka baryaa inuu habaarkiisu ku dhaco haddii uu been sheegayo; haweeneyduna waxay Alle ka baryaysaa inuu cadhadiisu ku dhacdo haddii ninku run sheegayo.

Hadd

Ciqaab shareecada Islaamku qeexday, taas oo garsoore awood u leh oo keliya ku fulin karo shuruudo adag marka la buuxiyo.

Waxa culimadu ka fahmeen

Fuquhadii hore waxay Qur’aanka iyo werinnada xooggan ee liʿān ka soo dheegteen in habraacani ninka u suuragelinayo inuu eedda si sharci ah u soo bandhigo isaga oo aan keenin afar markhaati. Dhaarta ka dib waxaa dhacda kala-tag; faahfaahinta ku saabsan masruufka, hoyga iyo nasabka way ku kala duwan yihiin madhaahibta, waxayna ku xiran tahay xaaladda caddaynta iyo xeerarka sharciyeed. Werintan daciifka ahi keligeed saldhig uma aha xukunnadaas. Ku-dhaqanka saxda ah ee sharcigu wuxuu u yaallaa garsoore awood u leh, wuxuuna u baahan yahay qiimayn taxaddar leh.

Casharrada maanta
  1. Qofna sino ha ugu eedayn tuhun ama iyada oo aan la hayn sal sharci ah oo loo baahan yahay.
  2. Marka khilaaf guur oo culus dhaco, raadso hagid aqoon leh oo awood u leh, halkii aad adigu ciqaabi lahayd ama dadka hortooda ku eedayn lahayd.
  3. Carruurta ha loogu qaadan kuwo eed leh khilaafaadka ama eedaha dadka waaweyn.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.