Sunan Abi Dawud, xadiiska 2966
Waxaa weriyey Umar ibn al-Khattab. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Umar ibn al-Khattab
Riwaayadda
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ قَالَ عُمَرُ { وَمَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ مِنْهُمْ فَمَا أَوْجَفْتُمْ عَلَيْهِ مِنْ خَيْلٍ وَلاَ رِكَابٍ } . قَالَ الزُّهْرِيُّ قَالَ عُمَرُ هَذِهِ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَاصَّةً قُرَى عُرَيْنَةَ فَدَكَ وَكَذَا وَكَذَا { مَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ مِنْ أَهْلِ الْقُرَى فَلِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ } وَ لِلْفُقَرَاءِ الَّذِينَ أُخْرِجُوا مِنْ دِيَارِهِمْ وَأَمْوَالِهِمْ وَالَّذِينَ تَبَوَّءُوا الدَّارَ وَالإِيمَانَ مِنْ قَبْلِهِمْ . وَالَّذِينَ جَاءُوا مِنْ بَعْدِهِمْ فَاسْتَوْعَبَتْ هَذِهِ الآيَةُ النَّاسَ فَلَمْ يَبْقَ أَحَدٌ مِنَ الْمُسْلِمِينَ إِلاَّ لَهُ فِيهَا حَقٌّ . قَالَ أَيُّوبُ أَوْ قَالَ حَظٌّ إِلاَّ بَعْضَ مَنْ تَمْلِكُونَ مِنْ أَرِقَّائِكُمْ .
Waxaa nooga warramay Musaddad, waxaa nooga warramay Ismaaciil binu Ibraahiim, waxaa noo sheegay Ayuub, oo ka weriyey Az-Zuhrii, wuxuu yidhi: Cumar wuxuu yidhi: {Wixii Eebe ku soo celiyey Rasuulkiisa ee iyaga laga qaatay - idinkuna uma aad dirin fardo ama geel}. Wuxuu yidhi Az-Zuhrii: Cumar wuxuu yidhi, 'Tani waxay u gaar ahayd Rasuulka Eebbe ﷺ: dhulalka Curaynah, Fadakh, iyo wixii la mid ah.' {Wixii Eebe ku soo celiyey Rasuulkiisa ee dadka magaalooyinka laga qaatay waxay u tahay Eebbe, iyo Rasuulka, iyo qaraabada, agoonta, masaakiinta, iyo safarka. Iyo fuqarada laga saaray guryahoodii iyo xoolahoodii, iyo kuwii degay magaalada oo rumeeyey ka hor iyaga. Iyo kuwii ka dambeeyey.} Aayaddani waxay koobtay dhammaan dadka, mana jiro qof Muslim ah oo aan xaq ku lahayn. Ayuub wuxuu yidhi, ama wuxuu yidhi 'nasiib', marka laga reebo addoomada aad leedihiin qaarkood.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Cumar wuxuu maamulka hantida fai ku xidhayaa xuquuqda bulshada.
Hanti ay Muslimiintu heleen iyada oo aan la gelin duullaan ciidan.
Hantida wadaagga ah ee loo maamulo laguna qaybiyo xeerarka bulshada Islaamka.
Xaq go’an oo qof ama koox u leedahay qayb ka mid ah hantida.
Culimadii hore waxay fasiraadda Cumar ka soo dheehdeen in aayadaha fai ay xusayaan kooxo kala duwan oo xaq u leh, iyo in maamulkeedu yahay mas’uuliyad guud. Qoraalku wuxuu kala saaraya hanti si gaar ah ugu timid Rasuulka Alle ﷺ iyo hantida fai ee Qur’aanku u magacaabay ka-faa’iideystayaal ka ballaadhan. Fiqhiyahannadu waxay aayadahan iyo daliillo kale ku falanqeeyaan sida saxda ah ee loo qaybiyo iyo awoodda maamulaha; xadiiskani sabab uma noqonayo in hantida guud si aan kala sooc lahayn loo qaato.
- Hantida guud ula dhaqan sidii amaano mas’uuliyad leh, ee ha u qaadan hanti gaar kuu ah.
- Marka la dejinayo siyaasadda qaybinta, xusuuso dadka baahan, agoonta iyo musaafiriinta xaqa u leh taageero.
- Go’aannada maaliyadeed si cad ugu sheeg cidda xaqa leh iyo xeerarka qaybintu ku salaysan tahay.
Werintan saxiixa ahi waxay xambaarsan tahay war la xidhiidha qaybinta iyo maamulka hantida.
Sunan Abi Dawud · #2965 (Sahih)Waxay soo gudbinaysaa werin la mid ah oo ku saabsan fasiraadda aayadaha fai.
Sunan Abi Dawud · #2968 (Sahih)Werintan saxiixa ahi sidoo kale waxay ka hadlaysaa hanti loo qoondeeyey Nebiga ﷺ.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.