Sunan Abi Dawud, xadiiska 3028
Waxaa weriyey Abyad ibn Hammal. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Abyad ibn Hammal
Riwaayadda
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ الْقُرَشِيُّ، وَهَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الزُّبَيْرِ، حَدَّثَهُمْ حَدَّثَنَا فَرَجُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنِي عَمِّي، ثَابِتُ بْنُ سَعِيدٍ عَنْ أَبِيهِ، سَعِيدٍ - يَعْنِي ابْنَ أَبْيَضَ - عَنْ جَدِّهِ، أَبْيَضَ بْنِ حَمَّالٍ أَنَّهُ كَلَّمَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الصَّدَقَةِ حِينَ وَفَدَ عَلَيْهِ فَقَالَ " يَا أَخَا سَبَإٍ لاَ بُدَّ مِنْ صَدَقَةٍ " . فَقَالَ إِنَّمَا زَرْعُنَا الْقُطْنُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَقَدْ تَبَدَّدَتْ سَبَأٌ وَلَمْ يَبْقَ مِنْهُمْ إِلاَّ قَلِيلٌ بِمَأْرِبٍ . فَصَالَحَ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى سَبْعِينَ حُلَّةِ بَزٍّ مِنْ قِيمَةِ وَفَاءِ بَزِّ الْمَعَافِرِ كُلَّ سَنَةٍ عَمَّنْ بَقِيَ مِنْ سَبَإٍ بِمَأْرِبَ فَلَمْ يَزَالُوا يُؤَدُّونَهَا حَتَّى قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَإِنَّ الْعُمَّالَ انْتَقَضُوا عَلَيْهِمْ بَعْدَ قَبْضِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِيمَا صَالَحَ أَبْيَضُ بْنُ حَمَّالٍ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْحُلَلِ السَّبْعِينَ فَرَدَّ ذَلِكَ أَبُو بَكْرٍ عَلَى مَا وَضَعَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى مَاتَ أَبُو بَكْرٍ فَلَمَّا مَاتَ أَبُو بَكْرٍ رضى الله عنه انْتَقَضَ ذَلِكَ وَصَارَتْ عَلَى الصَّدَقَةِ .
Waxaa nooga warramay Muxammad bin Axmad al-Qurashi iyo Haaruun bin Cabdullaahi in Cabdullaahi bin az-Zubayr uu uga warramay, waxaana nooga warramay Faraj bin Saciid, oo iga warramay adeerkay Thaabit bin Saciid, oo ka weriyey aabbihii Saciid (ibn Abyad), oo ka weriyey awowgiis Abyad bin Xammaal, inuu la hadlay Rasuulka Allah ﷺ markii uu wafdi la yimid isagoo ka hadlaya sadaqada. Wuxuu yiri:
"Walaalka Saba', sadaqadu waa lagama maarmaan." Wuxuu yiri: "Beerashadayadu waa suuf kaliya, Rasuulka Allow, dadkii Sabana way kala tageen, waxaana Ma'rib ka haray tiro yar." Markaasuu Nabiga Allah ﷺ heshiis kula galay inay bixiyaan toddobaatan dhar (xullad) oo qiimo ahaan la mid ah dharka Macaafir sanad walba, taas oo laga qaado inta hartay ee reer Saba' ee Ma'rib joogta. Way sii bixinayeen ilaa Rasuulka Allah ﷺ geeriyoodey. Laakiin markii Rasuulka Allah ﷺ geeriyoodey kadib, shaqaalihii (guddoomiyeyaashii) waxay jebiyeen heshiiskii Abyad bin Xammaal la galay Rasuulka Allah ﷺ ee ku saabsanaa toddobaatanka xullad. Abuubakar ayaa dib ugu celiyey sidii Rasuulka Allah ﷺ u dhigay ilaa Abuubakar geeriyoodey. Markii Abuubakar (radiyallahu anhu) geeriyoodey, arrintaas waa la jebiyey, waxaana lagu soo rogay sadaqadii caadiga ahayd.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Nabigu ﷺ wuxuu dejiyey nidaam sannadle ah oo wax laga beddelay oo sadaqo ah.
Abyad ibn Hammal wuxuu Nabiga ﷺ kala hadlay sadaqada markii uu u yimid isagoo ergo ka socda Saba'. Qoraalku wuxuu sheegayaa in Ma'rib ay dad aad u yar ku hadheen, wuxuuna sharraxayaa nidaamkii sannadlaha ahaa ee loo dejiyey.
Halkan: canshuurta waajibka ah ee bulshada lagu lahaa.
Meel ku taal Yemen oo qoraalku sheegayo inay ku hareen qaar ka mid ah dadka Saba'.
Magac loo adeegsado maro ama dhar ka yimaadda Yemen.
Werintu waxay sharraxaysaa heshiis lagu waafajiyey tabarucaadda lagu lahaa duruufaha bulshada ay khusaysay. Culimadu waxay u arki karaan tusaale maamul iyo ijtihaad, hase yeeshee silsiladda oo daciif ah awgeed, lagama dhisi karo xeer guud oo sakada ku saabsan. Afarta madhhab ee Sunnigu waajibaadka iyo qiyaasaha waxay ku saleeyaan daliillo lagu kalsoon yahay iyo habraacyadooda fiqiga ee la aqoonsan yahay; qoraalkan keligiis ma go'aaminayo cafis ama qiyaas ka duwan.
- Ha ku salayn xeerka sakada oo keliya werin silsiladdeedu daciif tahay; la tasho daliillo lagu kalsoon yahay iyo culimo aqoon leh.
- Maamulayaashu waa inay si taxaddar leh ugu xisaabtamaan xeerarka jira iyo duruufaha bulshada marka ay dejinayaan canshuuraha dadweynaha.
- Heshiisyada ku saabsan tabarucaadaha iyo canshuuraha si cad u qor, si dadka ay khusayso u ogaadaan waxa laga filayo.
Werintan saxiixa ahi waxay ka hadlaysaa waajibka sakada, waxayna bixisaa saldhig lagu kalsoon yahay marka laga hadlayo waajibka lagu xusay werinta daciifka ah.
Sahih al-Bukhari · #1396 (Sahih)Werintan saxiixa ahi sidoo kale waxay bixisaa xog lagu kalsoon yahay oo ku saabsan sakada, si aan xeerarka loogu salayn oo keliya silsilad daciif ah.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.