Sunan Abi Dawud, xadiiska 4089
Waxaa weriyey Ibn al-Hanzaliyyah. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo Abu Dawud dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Harun ibn Abdullahwuxuu u sheegay Abu Dawudهَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ
- 2Abu Amirأَبُو عَامِرٍ
- 3Hisham ibn Sa'dهِشَامُ بْنُ سَعْدٍ
- 4Qays ibn Bishr at‑Taghlibiقَيْسِ بْنِ بِشْرٍ التَّغْلِبِيِّ
- 5Aabbihii, Bishrأَبِي
- 6Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ، - يَعْنِي عَبْدَ الْمَلِكِ بْنَ عَمْرٍو - حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ قَيْسِ بْنِ بِشْرٍ التَّغْلِبِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي، - وَكَانَ جَلِيسًا لأَبِي الدَّرْدَاءِ - قَالَ كَانَ بِدِمَشْقَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يُقَالُ لَهُ ابْنُ الْحَنْظَلِيَّةِ وَكَانَ رَجُلاً مُتَوَحِّدًا قَلَّمَا يُجَالِسُ النَّاسَ إِنَّمَا هُوَ صَلاَةٌ فَإِذَا فَرَغَ فَإِنَّمَا هُوَ تَسْبِيحٌ وَتَكْبِيرٌ حَتَّى يَأْتِيَ أَهْلَهُ فَمَرَّ بِنَا وَنَحْنُ عِنْدَ أَبِي الدَّرْدَاءِ فَقَالَ لَهُ أَبُو الدَّرْدَاءِ كَلِمَةً تَنْفَعُنَا وَلاَ تَضُرُّكَ قَالَ بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَرِيَّةً فَقَدِمَتْ فَجَاءَ رَجُلٌ مِنْهُمْ فَجَلَسَ فِي الْمَجْلِسِ الَّذِي يَجْلِسُ فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لِرَجُلٍ إِلَى جَنْبِهِ لَوْ رَأَيْتَنَا حِينَ الْتَقَيْنَا نَحْنُ وَالْعَدُوُّ فَحَمَلَ فُلاَنٌ فَطَعَنَ فَقَالَ خُذْهَا مِنِّي وَأَنَا الْغُلاَمُ الْغِفَارِيُّ كَيْفَ تَرَى فِي قَوْلِهِ قَالَ مَا أُرَاهُ إِلاَّ قَدْ بَطَلَ أَجْرُهُ فَسَمِعَ بِذَلِكَ آخَرُ فَقَالَ مَا أَرَى بِذَلِكَ بَأْسًا فَتَنَازَعَا حَتَّى سَمِعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " سُبْحَانَ اللَّهِ لاَ بَأْسَ أَنْ يُؤْجَرَ وَيُحْمَدَ " . فَرَأَيْتُ أَبَا الدَّرْدَاءِ سُرَّ بِذَلِكَ وَجَعَلَ يَرْفَعُ رَأْسَهُ إِلَيْهِ وَيَقُولُ أَنْتَ سَمِعْتَ ذَلِكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَيَقُولُ نَعَمْ . فَمَا زَالَ يُعِيدُ عَلَيْهِ حَتَّى إِنِّي لأَقُولُ لَيَبْرُكَنَّ عَلَى رُكْبَتَيْهِ . قَالَ فَمَرَّ بِنَا يَوْمًا آخَرَ فَقَالَ لَهُ أَبُو الدَّرْدَاءِ كَلِمَةً تَنْفَعُنَا وَلاَ تَضُرُّكَ قَالَ قَالَ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الْمُنْفِقُ عَلَى الْخَيْلِ كَالْبَاسِطِ يَدَهُ بِالصَّدَقَةِ لاَ يَقْبِضُهَا " . ثُمَّ مَرَّ بِنَا يَوْمًا آخَرَ فَقَالَ لَهُ أَبُو الدَّرْدَاءِ كَلِمَةً تَنْفَعُنَا وَلاَ تَضُرُّكَ . قَالَ قَالَ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " نِعْمَ الرَّجُلُ خُرَيْمٌ الأَسَدِيُّ لَوْلاَ طُولُ جُمَّتِهِ وَإِسْبَالُ إِزَارِهِ " . فَبَلَغَ ذَلِكَ خُرَيْمًا فَعَجِلَ فَأَخَذَ شَفْرَةً فَقَطَعَ بِهَا جُمَّتَهُ إِلَى أُذُنَيْهِ وَرَفَعَ إِزَارَهُ إِلَى أَنْصَافِ سَاقَيْهِ . ثُمَّ مَرَّ بِنَا يَوْمًا آخَرَ فَقَالَ لَهُ أَبُو الدَّرْدَاءِ كَلِمَةً تَنْفَعُنَا وَلاَ تَضُرُّكَ فَقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِنَّكُمْ قَادِمُونَ عَلَى إِخْوَانِكُمْ فَأَصْلِحُوا رِحَالَكُمْ وَأَصْلِحُوا لِبَاسَكُمْ حَتَّى تَكُونُوا كَأَنَّكُمْ شَامَةٌ فِي النَّاسِ فَإِنَّ اللَّهَ لاَ يُحِبُّ الْفُحْشَ وَلاَ التَّفَحُّشَ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَكَذَلِكَ قَالَ أَبُو نُعَيْمٍ عَنْ هِشَامٍ قَالَ حَتَّى تَكُونُوا كَالشَّامَةِ فِي النَّاسِ .
Waxaa nooga warramay Haaruun ibnu Cabdillaahi, waxaa nooga warramay Abuu Caamir - oo ah Cabdul-Malik ibnu Camr - waxaa nooga warramay Hishaam ibnu Sacad, oo ka weriyey Qays ibnu Bishr at-Taghlibi, oo yidhi: Aabbahay baa ii warramay - isna wuxuu ahaa mid la fadhiista Abuu ad-Dardaa' - wuxuu yidhi: Dimishiq waxaa joogay nin ka mid ah Asxaabtii Nebiga ﷺ oo la odhan jiray Ibnu al-Xansaliyyah. Wuxuu ahaa nin gooni-u-socod ah oo dadka dhif ayuu la fadhiisan jiray; wakhtigiisu wuxuu ku dhammaan jiray salaad, marka uu salaadda ka baxana wuxuu ku mashquuli jiray tasbiix iyo takbiir ilaa uu ehelkiisa u tago. Maalin buu naga soo ag maray annagoo Abuu ad-Dardaa' la joogna, markaasuu Abuu ad-Dardaa' ku yidhi:
"Noosheeg eray na anfacaya oo aan adiga kugu dhibayn." Wuxuu yidhi: Rasuulka Allah ﷺ baa ciidan diray, markay soo noqdeen ayaa nin ka mid ah yimid oo fadhiistay meeshii uu Rasuulka Allah ﷺ fadhiisan jiray. Markaasuu nin dhinaciisa fadhiyey ku yidhi: "Haddaad arki lahayd markii aan cadowga la kulannay, hebel baa weeraray oo waran ku muday, isagoo leh: 'Iga qaado, anigu waxaan ahay wiilkii reer Ghifaar!' Maxaad u malaynaysaa hadalkiisii?" Ninkii baa ugu jawaabay: "Waxaan u malaynayaa in ajarkiisii buray." Nin kale oo maqlay baa yidhi: "Anigu dhib uma arko." Way isku murmeen ilaa Rasuulka Allah ﷺ maqlay, markaasuu yidhi: "Subxaanallaah! Dhib ma leh in la abaalmariyo lana ammaano." Waxaan arkay Abuu ad-Dardaa' oo arrintaas ku farxay, madaxana u taagaya isagoo leh: "Adigu ma Rasuulka Allah ﷺ baad ka maqashay?" Wuxuu yidhi: "Haa." Sidaasuu ugu celcelinayey ilaa aan is idhi lugaha ayuu u laabi doonaa. Wuxuu yidhi: Maalin kale buu naga soo ag maray, Abuu ad-Dardaa' baa ku yidhi: "Noosheeg eray na anfacaya oo aan adiga kugu dhibayn." Wuxuu yidhi: Rasuulka Allah ﷺ baa nagu yidhi: "Kan faraska ku bixiya (Jihaadka) wuxuu la mid yahay kan gacantiisa sadaqada u fidiya ee aan dib u laaban." Mar kale buu naga soo ag maray, Abuu ad-Dardaa' baa ku yidhi: "Noosheeg eray na anfacaya oo aan adiga kugu dhibayn." Wuxuu yidhi: Rasuulka Allah ﷺ baa yidhi: "Nin wanaagsan buu ahaan lahaa Khuraym al-Asadi haddaanay timihiisu dheeraan lahayn iyo maradiisu hoos u daadan lahayn." Arrintaasi markay Khuraym gaadhay, degdeg buu mindi u qaatay oo timihii dhegaha ilaa ka jaray, maradiisiina kor u qaaday ilaa badhtamaha lugaha. Mar kale buu naga soo ag maray, Abuu ad-Dardaa' baa ku yidhi: "Noosheeg eray na anfacaya oo aan adiga kugu dhibayn." Wuxuu yidhi: Waxaan maqlay Rasuulka Allah ﷺ oo leh: "Waxaad u imanaysaan walaalihiin, hagaajiya rakaabkiinna iyo labbiskiinnaba, si aad dadka dhexdiisa uga noqotaan sida shaamada (tilmaanta wanaagsan). Allah ma jecla xumaanta iyo hadallada foosha xun." Abuu Daawuud wuxuu yidhi: Sidoo kale Abuu Nucaym baa Hishaam ka weriyey isagoo leh: "Si aad dadka dhexdiisa uga noqotaan sida shaamada."
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Daryeel dharkaaga iyo muuqaalkaaga, adigoon qallafsanaan ama ismuujin ku darin.
Daryeelidda xoolaha lagu safro iyo u diyaarintooda safarka.
Calaamad si fudud loo garto; halkan waxay tilmaamaysaa muuqaal hagaagsan oo nadiif ah.
In dharka hoose loo xirto si aad u dheer oo uu dhulka ku jiitamo.
Culimadu waxay tilmaamaha guud ee Islaamka ka fahmeen in Muslimku si hagaagsan u labisan karo oo muuqaalkiisa daryeeli karo, isaga oo aan isla weynayn ama xad-dhaaf samayn. Qaybta ku saabsan Khuraym ee werintan daciifka ah looma adeegsanayo daliil madax-bannaan oo lagu dejiyo xeer dhar oo waajib ah. Afarta madhab ee fiqiga Sunniga ahi waxay xeerarka gaarka ah ee dharka iyo asturnaanta ku saleeyaan daliillo ka xooggan; salaaddana waxaa saldhig u ah werinta saxiixa ah ee ku saabsan asturnaanta garbaha.
- Markaad dadka la kulmayso, dooro dhar nadiif ah, kugu habboon oo asturan.
- Muuqaalkaaga si wanaagsan u daryeel, laakiin ha uga dhigin hab aad dadka kale iskaga sarraysiiso.
- Xeer diini ah oo waajib ah ku salee daliillo lagu kalsoonaan karo, hana ku tiirsanaan oo keliya werin daciif ah.
Nebigu ﷺ wuxuu reebay in lagu tukado hal maro oo garbuhu bannaanka yihiin. Werintan xooggan waxay saldhig lagu kalsoonaan karo u tahay xeer gaar ah oo ku saabsan asturnaanta.
Sahih al-Bukhari · #5893 (Sahih)Werintan uu Ibnu Cumar soo weriyey waxay ka hadlaysaa xirashada dhar ka hooseeya anqawyada, waxayna bixinaysaa daliil ka xooggan marka laga hadlayo xeerarka dharka.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.